Καθαρά Δευτέρα με «αλμυρό» λογαριασμό: Θαλασσινά και όστρακα ανεβάζουν το κόστος έως 30%

Το τραπέζι της Καθαράς Δευτέρας παραμένει από τις πιο σταθερές ελληνικές παραδόσεις: λαγάνα, χαλβάς, θαλασσινά, όστρακα, σαρακοστιανά «λίγα και καλά». Φέτος όμως, η παράδοση συναντά ξανά μια γνώριμη πραγματικότητα, αυτή της ακρίβειας, με τους καταναλωτές να δηλώνουν ότι αγοράζουν πιο συγκρατημένα, «με λίγα και από όλα», γιατί σε αρκετές κατηγορίες οι τιμές έχουν ανέβει αισθητά.

Σύμφωνα με την Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας Καταναλωτή, οι πρωταγωνιστές των ανατιμήσεων είναι τα θαλασσινά, με αυξήσεις που, ανά προϊόν, μπορούν να φτάσουν διψήφια ποσοστά, ενώ σε συγκεκριμένες κατηγορίες οστράκων η άνοδος γίνεται ακόμη πιο έντονη. Η βασική αιτία που «δείχνει» η αγορά είναι ο συνδυασμός μειωμένης προσφοράς και αυξημένου κόστους εισαγωγών, παράγοντες που συμπιέζουν τα περιθώρια και μεταφέρονται στον τελικό καταναλωτή.

Θαλασσινά: το χταπόδι οδηγεί την κούρσα

Στα βασικά σαρακοστιανά, το χταπόδι εμφανίζει άνοδο που φτάνει έως 15%, με τα καλαμάρια να κινούνται περίπου στο +8% και τις γαρίδες γύρω στο +5%. Η εικόνα αυτή εξηγεί γιατί, σε πολλές οικογένειες, ο σχεδιασμός του τραπεζιού μεταφράζεται πλέον σε «ζύγισμα» επιλογών: λιγότεροι κωδικοί, μικρότερες ποσότητες, μεγαλύτερη προσοχή στις προσφορές και στις διαφορές μεταξύ αγορών.

Την ίδια στιγμή, ορισμένα προϊόντα δείχνουν να κρατούν πιο σταθερό βηματισμό. Σουπιές, λαγάνα και παραδοσιακός χαλβάς εμφανίζονται χωρίς τις μεγάλες αυξομειώσεις που χαρακτηρίζουν άλλα είδη, λειτουργώντας ως «σταθερές» σε ένα τραπέζι που φέτος πιέζεται από την πλευρά των θαλασσινών.

Οι διαφορές στις τιμές: συνοικιακό ιχθυοπωλείο ή κεντρική αγορά;

Το κόστος δεν διαμορφώνεται μόνο από το τι αγοράζει κανείς, αλλά και από το πού το αγοράζει. Οι διαφορές ανάμεσα σε συνοικιακά ιχθυοπωλεία και κεντρικές αγορές είναι αισθητές και συχνά καθοριστικές για το τελικό καλάθι.

Στο φρέσκο χταπόδι, οι τιμές στα ιχθυοπωλεία κινούνται περίπου στα 24–26 ευρώ/κιλό, ενώ στις κεντρικές ιχθυαγορές μπορούν να βρεθούν γύρω στα 20 ευρώ/κιλό. Στα καλαμάρια, η εικόνα είναι αντίστοιχη, με τιμές που αναφέρονται στα 25 ευρώ/κιλό στα ιχθυοπωλεία και περίπου 19 ευρώ/κιλό στις κεντρικές αγορές. Για τις νωπές γαρίδες καταγράφονται επίπεδα γύρω στα 19 ευρώ/κιλό, ενώ τα μύδια εμφανίζουν επίσης «διπλή ταχύτητα»: 8–9 ευρώ/κιλό στα ιχθυοπωλεία έναντι περίπου 6 ευρώ/κιλό στις κεντρικές αγορές.

Αυτές οι αποκλίσεις εξηγούν γιατί η Καθαρά Δευτέρα παραμένει, για πολλούς, υπόθεση «έρευνας αγοράς». Η ίδια ποσότητα, στο ίδιο προϊόν, μπορεί να οδηγήσει σε εντελώς διαφορετικό τελικό λογαριασμό, ειδικά όταν η επιλογή περιλαμβάνει περισσότερα από ένα είδη.

Όστρακα: εκεί όπου η αύξηση γίνεται «πονοκέφαλος»

Εάν υπάρχει μια κατηγορία που οι επαγγελματίες περιγράφουν ως «ξεφεύγει», αυτή είναι τα όστρακα. Οι τιμές σε κυδώνια και γυαλιστερές αναφέρονται περίπου στα 30 ευρώ/κιλό, από 25–26 ευρώ πέρυσι, ενώ τα στρείδια κινούνται στα 22–23 ευρώ/κιλό, από 16 ευρώ το 2025. Η άνοδος αποδίδεται στη μειωμένη προσφορά, αλλά και σε πιέσεις που σχετίζονται με την υπεραλίευση, παράγοντες που περιορίζουν τα διαθέσιμα μεγέθη και ανεβάζουν την τιμή του «καλού προϊόντος».

Και εδώ το δίλημμα για το τραπέζι γίνεται ακόμη πιο έντονο: τα όστρακα θεωρούνται «εορταστική» επιλογή της ημέρας, όμως όταν οι τιμές σκαρφαλώνουν, καταλήγουν να μπαίνουν στο καλάθι είτε σε μικρές ποσότητες είτε να αντικαθίστανται από πιο προσιτές λύσεις.

Λαγάνα και χαλβάς: οι «σταθερές» της παράδοσης με μικρές διαφοροποιήσεις

Στα αρτοποιεία, η απλή λαγάνα κινείται στα 3–3,5 ευρώ, ενώ η γεμιστή λαγάνα (με ελιά, ντομάτα και άλλα υλικά) μπορεί να φτάσει έως τα 5 ευρώ, ανάλογα με την επιλογή και το μέγεθος. Η λαγάνα, πέρα από σύμβολο της ημέρας, γίνεται και «δείκτης» της αγοράς: οι καταναλωτές συνήθως δεν τη διαπραγματεύονται, αλλά προσαρμόζουν τις υπόλοιπες αγορές γύρω από αυτήν.

Ο παραδοσιακός χαλβάς αναφέρεται περίπου στα 11,90 ευρώ/κιλό, με τις διαφοροποιήσεις να εμφανίζονται κυρίως στις πιο «ειδικές» εκδοχές. Ο χαλβάς με κακάο καταγράφεται στα 13,80 ευρώ/κιλό, με την αύξηση να αποδίδεται στη διεθνή τιμή του κακάο, ενώ ο χαλβάς Φαρσάλων κινείται περίπου στα 16,5 ευρώ/κιλό, διατηρώντας τη θέση του ως πιο premium επιλογή.

Βαρβάκειος: πιο ισορροπημένη εικόνα και «άτυπο πλαφόν»

Στη Βαρβάκειο Αγορά, η εικόνα εμφανίζεται πιο ισορροπημένη, με τις τιμές να κινούνται κοντά στα περσινά επίπεδα, με μικρές αυξήσεις σε κάποια προϊόντα και μειώσεις σε άλλα. Όπως έχει αναφερθεί, υπάρχει προσπάθεια να λειτουργεί ένα είδος άτυπου πλαφόν στα σαρακοστιανά, ώστε «να μη λείψει τίποτα από το τραπέζι του καταναλωτή», ειδικά τις ημέρες που κορυφώνεται η ζήτηση.

Ενδεικτικά, στη Βαρβάκειο αναφέρονται τιμές για γαρίδα στα 13 ευρώ/κιλό (περίπου ένα ευρώ πάνω από πέρυσι), ενώ δεύτερη κατηγορία γαρίδας εμφανίζεται στα 9 ευρώ/κιλό (περίπου ένα ευρώ κάτω από πέρυσι). Τα καλαμαράκια κινούνται σε εύρος 8 έως 14–16 ευρώ/κιλό ανάλογα με το μέγεθος, ενώ σε συγκεκριμένους πάγκους αναφέρονται και στα 10 ευρώ/κιλό, σε επίπεδα αντίστοιχα με τα περσινά.

Το ενδιαφέρον είναι ότι η κορύφωση της κίνησης παραδοσιακά μεταφέρεται προς την Κυριακή, ειδικά για όστρακα και ζωντανούς οργανισμούς, κάτι που κάνει την αγορά να δουλεύει σε «εορταστικό ρυθμό», με συνεχή ανατροφοδότηση πάγκων και έντονο ανταγωνισμό τιμής.

Έλεγχοι για αισχροκέρδεια και αυξημένη επιτήρηση στην αγορά

Μπροστά στην αυξημένη ζήτηση του τριημέρου και στη γνωστή «πίεση» της συγκυρίας, η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς και Προστασίας Καταναλωτή εντείνει τους ελέγχους με στόχο να αποτραπούν φαινόμενα αισχροκέρδειας και αδικαιολόγητων ανατιμήσεων. Το μήνυμα είναι σαφές: η αγορά θα παρακολουθείται πιο στενά αυτές τις ημέρες, ώστε οι τιμές να αντανακλούν πραγματικά δεδομένα προσφοράς και κόστους, όχι ευκαιριακές «φουσκώσεις».

Διευρυμένο ωράριο στη Βαρβάκειο και ο παλμός της τελευταίας στιγμής

Για να εξυπηρετηθεί η κίνηση, η Βαρβάκειος λειτουργεί με διευρυμένο ωράριο: σήμερα έως τις 18:00, την Κυριακή από το πρωί έως τις 17:00, ενώ το βράδυ της Κυριακής προβλέπεται άνοιγμα στις 21:00 και συνεχόμενη λειτουργία έως το μεσημέρι της Καθαράς Δευτέρας. Το σκηνικό παραμένει γνώριμο: αγορές της τελευταίας στιγμής, συγκρίσεις τιμών «στο πόδι», και μια προσπάθεια να στηθεί το τραπέζι με τρόπο που να τιμά την παράδοση χωρίς να τινάζει στον αέρα τον προϋπολογισμό.

Το φετινό σαρακοστιανό τραπέζι είναι αναμφίβολα ακριβότερο σε αρκετές κατηγορίες, κυρίως στα θαλασσινά και ακόμη περισσότερο στα όστρακα. Όμως, όπως συμβαίνει συχνά στην Ελλάδα, η παράδοση βρίσκει τρόπο να σταθεί όρθια: ίσως με λιγότερο χταπόδι, ίσως με πιο προσεκτικό καλάθι, ίσως με επιλογές από κεντρικές αγορές. Η Καθαρά Δευτέρα παραμένει ζωντανή, απλώς φέτος ζητά περισσότερη σκέψη πριν από το ταμείο.

Πηγή: Pagenews.gr