ΔΕΗ και hyperscalers: Το mega data center στη Δυτική Μακεδονία μπαίνει σε «τελική ευθεία»

Σε τροχιά εκκίνησης μπαίνει ένα από τα πιο φιλόδοξα και υψηλού συμβολισμού projects της ελληνικής ενεργειακής αγοράς: το Mega Data Center της ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία, μια επένδυση που «κουμπώνει» πάνω στη μετάβαση της περιοχής μετά τον λιγνίτη, αλλά και πάνω στο νέο διεθνές κύμα υποδομών για τεχνητή νοημοσύνη και cloud. Το σχέδιο, που έχει παρουσιαστεί ήδη από τη ΔΕΗ ως μέρος ενός ευρύτερου πακέτου επενδύσεων 5,75 δισ. ευρώ στη Δυτική Μακεδονία, αποκτά ξανά πολιτικό και γεωοικονομικό βάρος, καθώς οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών φέρνουν στο προσκήνιο τη «γέφυρα» Ελλάδας–ΗΠΑ στον τεχνολογικό ανταγωνισμό.

Καταλύτης στην επικαιρότητα ήταν η συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Michael Kratsios, Βοηθό του Προέδρου των ΗΠΑ και Διευθυντή του Γραφείου Επιστήμης και Τεχνολογικής Πολιτικής του Λευκού Οίκου, στο Νέο Δελχί, στο περιθώριο του AI Impact Summit, όπου, σύμφωνα με επίσημη ενημέρωση, συζητήθηκαν προοπτικές τεχνολογικής συνεργασίας και η δυναμική μεγάλων υποδομών AI.

Την ίδια στιγμή, πληροφορίες από την αγορά περιγράφουν ότι η ΔΕΗ έχει περάσει από το στάδιο της προετοιμασίας στο στάδιο των επαφών/διαπραγματεύσεων με hyperscalers, δηλαδή τους μεγάλους παρόχους υπολογιστικού νέφους που αναζητούν τεράστια ισχύ και χώρο για να «τρέξουν» αποθήκευση δεδομένων, cloud υπηρεσίες και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Το deal που μπορεί να αλλάξει τον χάρτη των υποδομών στην Ελλάδα

Το Mega Data Center που σχεδιάζει η ΔΕΗ περιγράφεται ως υποδομή ισχύος 300 MW και επένδυσης περίπου 2,3 δισ. ευρώ, με στόχο να εγκατασταθεί στον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου στη Δυτική Μακεδονία. Η τοποθεσία δεν είναι τυχαία: αξιοποιεί βιομηχανική γη και ενεργειακές υποδομές ενός ιστορικού ενεργειακού κόμβου, μετατρέποντας το παλιό «κέντρο λιγνίτη» σε νέο «κέντρο δεδομένων».

Η εταιρεία έχει ήδη μιλήσει δημόσια για το σκεπτικό: το έργο μπορεί να ξεκινήσει να κατασκευάζεται μόλις υπάρξει συμφωνία με hyperscalers που θα το χρησιμοποιούν, ενώ έχει παρουσιαστεί ως ένα από τα μεγαλύτερα της Ευρώπης στο είδος του, με χρονικό ορίζοντα ολοκλήρωσης που μπορεί να «τρέξει» γρήγορα όταν «κλειδώσει» ο anchor πελάτης.

Σε αυτό το σημείο βρίσκεται και το κρίσιμο στοίχημα: όχι απλώς να σχεδιαστεί ένα data center, αλλά να εξασφαλιστεί εγκαίρως το εμπορικό του «γέμισμα» από παίκτες που έχουν πραγματική ανάγκη για υποδομές AI. Και εκεί ακριβώς μπαίνει ο όρος hyperscalers, δηλαδή εταιρείες που μπορούν να δεσμεύσουν χωρητικότητα και ισχύ σε κλίμακα που μετατρέπει ένα έργο από σχέδιο σε πραγματικότητα.

«Behind-the-meter»: το ενεργειακό μοντέλο που προσπαθεί να λύσει το μεγαλύτερο πρόβλημα των data centers

Το πιο ενδιαφέρον τεχνικά —και ταυτόχρονα πολιτικά— στοιχείο του σχεδίου είναι η επιλογή τροφοδοσίας behind-the-meter. Με απλά λόγια, το data center σχεδιάζεται να τροφοδοτείται απευθείας από μονάδες παραγωγής της ΔΕΗ, χωρίς να «τραβά» ρεύμα από το εθνικό δίκτυο με τον παραδοσιακό τρόπο. Η λογική είναι να εξασφαλίζεται προβλέψιμη, σταθερή ισχύς για έναν πελάτη που απαιτεί αδιάλειπτη λειτουργία, ενώ ταυτόχρονα να μην επιβαρύνεται το σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας.

Σε μια Ευρώπη όπου τα data centers γίνονται πλέον «ενεργειακές βιομηχανίες» και πολλά κράτη ψάχνουν τρόπους να μη «σκάσουν» τα δίκτυά τους από νέα φορτία, το behind-the-meter μοντέλο λειτουργεί ως επιχείρημα ανταγωνιστικότητας: «σου δίνω υπολογιστική ισχύ και ρεύμα μαζί, με όρους που δεν περνάνε από τα στενά του συστήματος».

Πτολεμαΐδα 5 και νέα μονάδα αερίου: η «ασφάλεια ισχύος» πίσω από τον κόμβο AI

Για να στηρίξει τις ενεργειακές ανάγκες της νέας υποδομής, στο σχέδιο περιγράφονται κρίσιμες κινήσεις στο παραγωγικό χαρτοφυλάκιο. Μεταξύ αυτών αναφέρονται η αναβάθμιση/μετατροπή της Πτολεμαΐδα 5 προς μονάδα φυσικού αερίου με δυνατότητα αύξησης ισχύος σε 500 MW CCGT, καθώς και η κατασκευή νέας μονάδας φυσικού αερίου 100 MW OCGT στον Άγιο Δημήτριο, ως επιπλέον «μαξιλάρι» ευελιξίας.

Η ουσία είναι ότι ένα AI-oriented data center δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο σε ένα «ωραίο αφήγημα πράσινης ενέργειας». Χρειάζεται απόλυτη διαθεσιμότητα και ισχύ που δεν λείπει ποτέ. Γι’ αυτό και τα ενεργειακά έργα παρουσιάζονται ως αναπόσπαστο κομμάτι του πακέτου: ο κόμβος δεδομένων γίνεται «πελάτης-άγκυρα» και η περιοχή μετατρέπεται σε υβριδικό hub παραγωγής, αποθήκευσης και κατανάλωσης μεγάλης κλίμακας.

Η Δυτική Μακεδονία ως «πακέτο»: ΑΠΕ, αποθήκευση και ψηφιακές υποδομές

Η ΔΕΗ έχει συνδέσει το data center με ένα ευρύτερο σχέδιο ανάπτυξης ΑΠΕ και αποθήκευσης στη Δυτική Μακεδονία συνολικής ισχύος άνω των 3 GW, επιδιώκοντας να μετασχηματίσει την περιοχή σε ενεργειακό και τεχνολογικό κόμβο για την Ελλάδα και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.

Αυτό έχει σημασία γιατί αλλάζει το «πακέτο» που παρουσιάζεται στους hyperscalers. Δεν είναι απλώς «έλα σε μια χώρα να χτίσεις data center». Είναι «έλα σε μια περιοχή όπου υπάρχει γη, ισχυρές διασυνδέσεις, ενεργειακή παραγωγή και μεγάλα έργα σε εξέλιξη». Και σε μια περίοδο που η Ευρώπη ψάχνει πού θα στεγάσει την επόμενη γενιά υποδομών AI, το να έχεις έτοιμη βιομηχανική βάση και ενεργειακό αποτύπωμα γίνεται ισχυρό χαρτί.

Πότε «κλειδώνει» και τι σημαίνει «δεσμευτική συμφωνία»

Το μεγάλο ερώτημα είναι το χρονοδιάγραμμα. Οι πληροφορίες της αγοράς συγκλίνουν ότι το έργο χρειάζεται να «κλειδώσει» εμπορικά με έναν ή περισσότερους hyperscalers ώστε να προχωρήσει με πλήρη ταχύτητα. Σε πρόσφατα δημοσιεύματα αναφέρεται ότι οι συζητήσεις βρίσκονται σε φάση παρουσίασης του έργου και των δυνατοτήτων του ομίλου, με επόμενο βήμα —αν υπάρξει ισχυρό ενδιαφέρον— τη διαπραγμάτευση για κοινοπρακτικό σχήμα ή/και συμβάσεις χρήσης, δηλαδή το οικονομικό και επιχειρησιακό «δέσιμο» που μετατρέπει την πρόθεση σε επένδυση.

Ως χρονικός ορίζοντας για το «επενδυτικό κλείδωμα» αναφέρεται συχνά το τελευταίο τρίμηνο του 2026, στοιχείο που συνδέεται με τη δυσκολία και την πολυπλοκότητα τέτοιων projects: οι hyperscalers δεν δεσμεύουν 300 MW «με μια υπογραφή», αλλά απαιτούν due diligence, τεχνικές εγγυήσεις, ρυθμιστική ασφάλεια, συμβόλαια ενέργειας και σαφές πλαίσιο λειτουργίας.

Από mega σε giga: το σενάριο του 1 GW και η κλίμακα που αλλάζει τα πάντα

Το Mega Data Center των 300 MW είναι, ουσιαστικά, το πρώτο «κεφάλαιο». Η ΔΕΗ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο, ανάλογα με τη ζήτηση, να περάσει σε giga data center 1 GW, δηλαδή κλιμάκωση που θα τοποθετούσε τη Δυτική Μακεδονία σε μια κατηγορία ελάχιστων ευρωπαϊκών hubs τέτοιας ισχύος.

Σε αυτή την προοπτική, το παιχνίδι δεν είναι μόνο ελληνικό. Γίνεται ευρωπαϊκό. Η κλίμακα του 1 GW συνδέεται με «εργοστάσια ΑΙ», με clusters υπερυπολογιστικής ισχύος και με ανταγωνισμό χωρών για το ποιος θα φιλοξενήσει την επόμενη γενιά ψηφιακών υποδομών. Γι’ αυτό και η πολιτική διάσταση —οι επαφές σε υψηλό επίπεδο, η διεθνής προβολή, το positioning της χώρας— αποκτά πραγματικό οικονομικό περιεχόμενο.

Οι θέσεις εργασίας και η «επόμενη μέρα» μιας μεταλιγνιτικής περιοχής

Ένα από τα πιο φορτισμένα σημεία του σχεδίου είναι η επίπτωση στην απασχόληση. Η ΔΕΗ έχει παρουσιάσει ότι το συνολικό πακέτο έργων στην περιοχή (ενέργεια + τεχνολογία) μπορεί να φτάσει σε επενδύσεις 5,75 δισ. ευρώ, με χιλιάδες θέσεις εργασίας στην κατασκευή και σημαντικό αριθμό στη λειτουργία, ενώ σε σενάριο περαιτέρω κλιμάκωσης (giga data center) οι εκτιμήσεις για απασχόληση ανεβαίνουν.

Η Δυτική Μακεδονία έχει ανάγκη από νέα «άγκυρα» μετά τον λιγνίτη. Κι εδώ το project παίρνει χαρακτήρα στρατηγικής μετάβασης: αν πετύχει, δεν δημιουργεί απλώς ένα data center. Δημιουργεί μια νέα ταυτότητα περιοχής, όπου η ενέργεια δεν είναι πια άνθρακας, αλλά υποδομή που τροφοδοτεί την ψηφιακή οικονομία.

Το πραγματικό στοίχημα: αξιοπιστία, ταχύτητα και διεθνής εμπιστοσύνη

Η διαπραγμάτευση με hyperscalers είναι, στην πράξη, διαπραγμάτευση εμπιστοσύνης. Οι μεγάλοι τεχνολογικοί παίκτες θέλουν να ξέρουν ότι το έργο θα χτιστεί στην ώρα του, με ασφάλεια ισχύος, με σταθερό ρυθμιστικό περιβάλλον, και με επιχειρησιακές εγγυήσεις που δεν αφήνουν περιθώρια για «εκπλήξεις». Σε αυτό το επίπεδο, η ΔΕΗ προσπαθεί να αξιοποιήσει την ιδιότητά της ως ομίλου με ισχυρή ενεργειακή βάση και εμπειρία σε μεγάλα έργα, αλλά και τα δομικά πλεονεκτήματα της περιοχής: γη, διασυνδέσεις, νερό και βιομηχανική υποδομή.

Και εδώ ακριβώς φαίνεται γιατί η επένδυση χαρακτηρίζεται «game changer». Αν «κλειδώσει» με έναν μεγάλο πελάτη και ξεκινήσει κατασκευή, θα αποτελέσει προηγούμενο για το πώς μπορεί μια χώρα να προσελκύσει υποδομές AI σε κλίμακα, αξιοποιώντας ενέργεια ως ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Αν καθυστερήσει ή «σπάσει» στις λεπτομέρειες, θα αποδείξει πόσο δύσκολο είναι να περάσεις από την εξαγγελία στην εκτέλεση.

Σε κάθε περίπτωση, η Δυτική Μακεδονία φαίνεται να βρίσκεται μπροστά σε μια σπάνια συγκυρία: να μετατρέψει την ενεργειακή της κληρονομιά σε ψηφιακό μέλλον. Και η επόμενη σελίδα θα γραφτεί στο τραπέζι των συμφωνιών με τους hyperscalers — εκεί όπου οι μεγάλες κουβέντες γίνονται δεσμευτικά συμβόλαια.

Πηγή: Pagenews.gr