Μεξικό 2026: Μπορεί η κρίση ασφάλειας να «εκτροχιάσει» το Μουντιάλ;

Η δολοφονία του Νεμέσιο Οσεγκέρα Θερβάντες, γνωστού ως El Mencho, από τον μεξικανικό στρατό, πυροδότησε μια από τις πιο έντονες εκρήξεις βίας που έχει γνωρίσει το Μεξικό τα τελευταία χρόνια. Η πολιτεία Χαλίσκο, έδρα του πανίσχυρου καρτέλ Jalisco New Generation (CJNG), μετατράπηκε σε πεδίο μάχης: αποκλεισμοί δρόμων, εμπρησμοί οχημάτων, ένοπλες συγκρούσεις με την Εθνική Φρουρά και τουλάχιστον 25 νεκροί αστυνομικοί σε 24 ώρες. Η βία επεκτάθηκε σε περισσότερες από 12 πολιτείες, ενώ βίντεο στα social media δείχνουν ένοπλους να κυκλοφορούν ελεύθερα σε δρόμους και καπνούς να σκεπάζουν πόλεις.

Η εξέλιξη αυτή θέτει άμεσα το ερώτημα: Μπορεί η κλιμάκωση να απειλήσει το Παγκόσμιο Κύπελλο 2026, το οποίο το Μεξικό συνδιοργανώνει με ΗΠΑ και Καναδά; Η Γουαδαλαχάρα, πρωτεύουσα του Χαλίσκο, είναι προγραμματισμένη να φιλοξενήσει τέσσερις αγώνες, ενώ άλλοι πέντε θα γίνουν στην Πόλη του Μεξικού και τέσσερις στο Μοντερέι. Η FIFA δεν έχει ακόμη σχολιάσει επίσημα, αλλά η ανησυχία είναι διάχυτη.

Η δολοφονία του El Mencho και η «λογική ισχύος» των καρτέλ

Ο θάνατος του El Mencho, ενός από τους πιο καταζητούμενους άνδρες στον κόσμο, δεν ήταν απλή επιχείρηση. Ήταν πλήγμα στην καρδιά του CJNG, ενός από τα πλουσιότερα και πιο βίαια καρτέλ παγκοσμίως. Όπως εξηγεί ο Χαβιέρ Εσκαουριάτσα, επίκουρος καθηγητής Ποινικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ, η αντίδραση των καρτέλ σε τέτοια πλήγματα δεν είναι τυχαία: πρόκειται για επίδειξη ισχύος.

«Όταν χτυπιέται η ηγεσία, η οργάνωση οφείλει να δείξει ότι παραμένει ζωντανή και επικίνδυνη», τονίζει. Τα βίντεο με ένοπλους, τα μπλόκα και οι εμπρησμοί λειτουργούν ως πολλαπλασιαστής φόβου στα social media, δημιουργώντας την εντύπωση πανεθνικής κλιμάκωσης. Παράλληλα, ο θάνατος ενός ηγέτη δημιουργεί κενό εξουσίας, που συχνά οδηγεί σε εσωτερικές συγκρούσεις και νέους γύρους βίας μέχρι να εδραιωθεί ο επόμενος αρχηγός.

Οικονομικό κίνητρο: Τα καρτέλ θέλουν τουρισμό – ή όχι;

Παρά τη βία, υπάρχει και η άλλη όψη: τα καρτέλ έχουν οικονομικό συμφέρον από την ομαλότητα ενόψει Μουντιάλ. Το Παγκόσμιο Κύπελλο θα φέρει εκατομμύρια τουρίστες, δισεκατομμύρια δολάρια και ευκαιρίες σε εστίαση, ξενοδοχεία, μεταφορές και άλλους κλάδους – τομείς στους οποίους τα καρτέλ έχουν βαθιά διείσδυση μέσω διαφθοράς και νόμιμων επιχειρήσεων.

«Ένα επιτυχημένο Μουντιάλ λειτουργεί υπέρ τους», επισημαίνει ο Εσκαουριάτσα. Ωστόσο, η ανάγκη για επίδειξη δύναμης μετά από τέτοιο πλήγμα υπερτερεί συχνά του οικονομικού οφέλους βραχυπρόθεσμα. Η ερώτηση είναι αν η ένταση θα υποχωρήσει γρήγορα ή αν θα ανοίξει έναν μακρύ κύκλο αστάθειας.

Κίνδυνος για τουρίστες και φιλάθλους – Τι λένε οι ειδικοί

Η Καρίνα Γκαρσία Ρέγιες, ανώτερη λέκτορας Εγκληματολογίας στο UWE Bristol, εκτιμά ότι ο κίνδυνος για τους τουρίστες το καλοκαίρι είναι υπαρκτός αλλά όχι απαραίτητα υψηλός, εφόσον:

• Δεν υπάρξουν νέες μεγάλες στρατιωτικές επιχειρήσεις
• Οι αρχές περιορίσουν τη βία στις πιο ευάλωτες περιοχές
• Οι επισκέπτες ακολουθούν τις οδηγίες ασφαλείας

Η κυβέρνηση των ΗΠΑ ζήτησε από Αμερικανούς στη Χαλίσκο να παραμείνουν σε ασφαλές σημείο, ενώ ο Καναδάς ακύρωσε πτήσεις προς Πουέρτο Βαγιάρτα. Οι αλλαγές πορείας αεροσκαφών δείχνουν ότι η κατάσταση θεωρείται σοβαρή.

Το εσωτερικό σοκ και η «στρατιωτικοποίηση» του Μουντιάλ

Στο Μεξικό ήδη αναβλήθηκαν τέσσερις ποδοσφαιρικοί αγώνες (δύο πρώτης και δύο δεύτερης κατηγορίας) λόγω της βίας – σαφής ένδειξη ότι η κρίση αγγίζει και τον αθλητισμό. Η Μόνικα Σεράνο Καρέτο, καθηγήτρια Διεθνών Σχέσεων στο El Colegio de Mexico, ελπίζει ότι πρόκειται για μεμονωμένη, έντονη αντίδραση και ότι η ένταση θα υποχωρήσει καθώς το καρτέλ αναδιοργανώνεται. Προειδοποιεί όμως για το αντίθετο σενάριο: παρατεταμένη αστάθεια.

Ο Τζον Μπέντζαμιν, πρώην Βρετανός πρεσβευτής στο Μεξικό (2021-2024), χαρακτηρίζει την κλίμακα της αντίδρασης «ιδιαίτερα σοβαρή» και τη συνδέει με την πίεση από την κυβέρνηση Τραμπ, που χαρακτηρίζει τα καρτέλ «τρομοκρατικές οργανώσεις» και απαιτεί σκληρότερη δράση.

Συμπέρασμα: Υπαρκτός κίνδυνος, αλλά όχι αναπόφευκτη καταστροφή

Η FIFA και οι διοργανωτές έχουν ακόμα πέντε μήνες για να προετοιμαστούν. Οι αρχές του Μεξικού έχουν αποδείξει στο παρελθόν ότι μπορούν να ελέγξουν μεγάλες εκδηλώσεις (π.χ. G20, Panamerican Games). Το κρίσιμο είναι να μην υπάρξει νέο κενό εξουσίας ή μαζικές συγκρούσεις εντός CJNG.

Αν η βία υποχωρήσει γρήγορα, το Μουντιάλ μπορεί να διεξαχθεί με αυξημένα μέτρα ασφαλείας. Αν όχι, η εικόνα της διοργάνωσης – και η ασφάλεια χιλιάδων φιλάθλων – θα τεθεί σε σοβαρό κίνδυνο. Προς το παρόν, το Μεξικό παίζει το πιο επικίνδυνο τουρνουά της ιστορίας του: όχι μόνο στο γήπεδο, αλλά και στους δρόμους.

Πηγή: Pagenews.gr