ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΚΡΑΤΙΚΟΥ ΦΟΡΟΥ; Πρωτογενές πλεόνασμα‑ρεκόρ 3,511 δισ.€ αλλά οι πολίτες «πνίγονται»

Σε επίπεδα–ρεκόρ το πρωτογενές πλεόνασμα — αλλά τι σημαίνει στην πράξη;

Ο κρατικός προϋπολογισμός κατέγραψε πρωτογενές πλεόνασμα 3,511 δισ. ευρώ για τον Ιανουάριο του 2026, υπερβαίνοντας κατά πολύ τον στόχο των 1,751 δισ. ευρώ που είχε περιληφθεί στην εισηγητική έκθεση του Προϋπολογισμού 2026 και αφήνοντας πίσω και το αποτέλεσμα της αντίστοιχης περιόδου του 2025 (1,980 δισ. €). Τα καθαρά έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού ανήλθαν στα 6,138 δισ. ευρώ, με αύξηση κατά 35 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο.

Αυτός ο αριθμός έρχεται σε μια στιγμή που η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε φάση συνολικής δημοσιονομικής αξιολόγησης: ενώ στα χαρτιά εμφανίζεται ισχυρή δημοσιονομική σύνεση, στην κοινωνία εντείνονται οι ανησυχίες για την καθημερινότητα των πολιτών, τους φόρους και τις τιμές αγαθών.

Τι πραγματικά κρύβουν τα νούμερα;

Πλεόνασμα ≠ ευημερία — αυτή είναι η κρίσιμη διάσταση που λείπει από πολλούς επίσημους πανηγυρισμούς. Ενώ το πρωτογενές πλεόνασμα φαίνεται εντυπωσιακό, μια σύντομη ματιά κάτω από την επιφάνεια δείχνει βαθύτερα σημάδια πίεσης στην οικονομία:

• Το πλεόνασμα υποστηρίζεται σε μεγάλο βαθμό από τον ετεροχρονισμό πληρωμών, δηλαδή δαπάνες που μεταφέρθηκαν σε επόμενες περιόδους και «φόρτωσαν» προς τα κάτω τις δαπάνες του Ιανουαρίου.
• Τα καθαρά φορολογικά έσοδα είναι μεν υψηλά, αλλά χωρίς να ανταποκρίνονται πλήρως στους στόχους όταν εξαιρεθούν ειδικές λογιστικές εγγραφές (π.χ. έσοδα από συναλλαγές παραχώρησης υποδομών).

Αυτό σημαίνει ότι το τεχνικά «υπερπλεόνασμα» — όχι απλώς πλεόνασμα — μπορεί να προέρχεται σε σημαντικό βαθμό όχι από επιτυχημένη οικονομική πολιτική αλλά από λογιστικά «τεχνάσματα» και μετασχηματισμούς στον χρόνο των πληρωμών.

Η κοινωνική πραγματικότητα πίσω από τα δημοσιονομικά νούμερα

Παρά τα 3,5 δισ. ευρώ πρωτογενές πλεόνασμα, οι πλειονότητα των νοικοκυριών αισθάνεται πίεση:

• Οι αυξημένοι φόροι (ΦΠΑ, ΕΦΚ και εισοδήματος) φαίνεται να συμβάλλουν στα υψηλά έσοδα, αλλά με κόστος στην καταναλωτική δύναμη των πολιτών — κάτι που σχολιάζεται έντονα στα δημοσιογραφικά και κοινωνικά φόρουμ.
• Ο πραγματικός πληθωρισμός σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες συνεχίζει να «καίει» τα νοικοκυριά, με ορισμένους καταναλωτές να αμφισβητούν τα επίσημα ποσοστά.

Η αντίθεση μεταξύ «δημοσιονομικής επιτυχίας» και καθημερινής πίεσης των νοικοκυριών έχει ήδη προκαλέσει πολιτικές αντιπαραθέσεις, με κόμματα της αντιπολίτευσης να κατηγορούν την κυβέρνηση ότι χρησιμοποιεί λογιστικά τερτίπια για να «στολίσει» την εικόνα του προϋπολογισμού, αντί να επικεντρώνεται στην ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης και της πραγματικής ανάπτυξης.

Πολιτική αντιπαράθεση: Με προεκλογικό βλέμμα;

Η δημοσιονομική εικόνα χρησιμοποιείται ήδη σε πολιτικό επίπεδο από την κυβέρνηση ως απόδειξη της «οικονομικής σοβαρότητας» του κυβερνητικού προγράμματος — ενώ τα κόμματα της αντιπολίτευσης αμφισβητούν ευθέως την ουσία των νούμερων.

Σε μια συγκυρία που η διεθνής οικονομική αβεβαιότητα επηρεάζει τις αγορές, οι αντιπαραθέσεις επικεντρώνονται σε ερωτήματα όπως:

• Είναι αυτό το πρωτογενές πλεόνασμα βιώσιμο ή προϊόν λογιστικών μετατοπίσεων;
• Σε τι βαθμό οι φόροι είναι υψηλοί εις βάρος της κοινωνικής συνοχής;
• Πώς εξυπηρετείται πραγματικά η ανάπτυξη και η κοινωνική ευημερία πέρα από τους αριθμούς του προϋπολογισμού;

Η πολιτική αντιπαράθεση φουντώνει ιδιαίτερα καθώς το θέμα του προϋπολογισμού μπορεί να διαμορφώσει εκλογικά αφηγήματα ενόψει των επόμενων εκλογικών αναμετρήσεων — μετατρέποντας ένα φαινομενικά τεχνικό δημοσιονομικό θέμα σε κεντρική αρένα πολιτικής αντιπαράθεσης.

Τι λένε οι μεσοπρόθεσμες τάσεις;

Παρά το εντυπωσιακό πρωτογενές πλεόνασμα του Ιανουαρίου, οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι για να είναι ουσιαστικό πρέπει να συνοδευτεί από δείκτες αύξησης των επενδύσεων και πραγματικής οικονομικής ανάπτυξης, στοιχεία που θα κρίνουν την πορεία του ΑΕΠ και την κοινωνική ευημερία, και τα οποία παραμένουν ασθενικά ή αβέβαια σε πολλές μετρήσεις.

Το πρωτογενές πλεόνασμα των 3,511 δισ. ευρώ και τα φορολογικά έσοδα άνω των 6 δισ. ευρώ αποτελούν βαρύγδουπα νούμερα που ενδεχομένως να αντανακλούν τεχνικές δημοσιονομικές κινήσεις, περισσότερο παρά πραγματική δημοσιονομική υπεραπόδοση με όφελος για την κοινωνία.

Καθώς οι πολιτικές αντιπαραθέσεις οξύνονται, το ερώτημα που τίθεται πλέον δεν είναι μόνο πόσο καλά φαίνονται τα νούμερα, αλλά τι πραγματικά σημαίνουν για την καθημερινή ζωή των Ελλήνων πολιτών.

Πηγή: pagenews.gr