Πολωνία–Λευκορωσία: Κατηγορίες για «τούνελ μεταναστών» και ρωσικό υβριδικό πόλεμο

Η Πολωνία ανεβάζει ξανά τους τόνους απέναντι στη Ρωσία και τη Λευκορωσία, καταγγέλλοντας ότι η παράτυπη μετανάστευση εργαλειοποιείται ως μέσο υβριδικού πολέμου. Αυτή τη φορά, η συζήτηση δεν περιορίζεται σε οργανωμένες ροές προς τα σύνορα ή σε προσπάθειες διάσπασης του φράχτη. Το νέο, ιδιαίτερα φορτισμένο στοιχείο είναι οι αναφορές για υπόγειες σήραγγες κάτω από τη συνοριογραμμή, μέσω των οποίων –σύμφωνα με τη Βαρσοβία– πέρασαν εκατοντάδες άνθρωποι, με τις αρχές να δηλώνουν ότι μόνο μέσα στο 2025 εντοπίστηκαν τέσσερις τέτοιες κατασκευές.

Η αφήγηση που προβάλλει η πολωνική πλευρά είναι σαφής: οι μεταναστευτικές ροές δεν είναι απλώς αποτέλεσμα διεθνών κρίσεων, αλλά σε αυτή την περιοχή μετατρέπονται σε επιχειρησιακό εργαλείο πίεσης προς την Ευρώπη. Το Μινσκ, κατά τους ισχυρισμούς της Βαρσοβίας, δρα ως βασικός μεσάζων, ενώ η Μόσχα παρουσιάζεται ως ο στρατηγικός «σκηνοθέτης» μιας τακτικής αποσταθεροποίησης. Η Λευκορωσία και η Ρωσία έχουν επανειλημμένα απορρίψει αντίστοιχες κατηγορίες στο παρελθόν, ωστόσο η πολωνική κυβέρνηση επιμένει ότι τα τελευταία ευρήματα επιβεβαιώνουν την κλιμάκωση.

«Τέσσερις σήραγγες σε έναν χρόνο»: τι λέει η συνοριοφυλακή

Σύμφωνα με όσα μεταφέρουν πολωνικές πηγές, οι αρχές θεωρούν ότι οι υπόγειες διαδρομές είναι η απάντηση των διακινητών –και όσων τους διευκολύνουν– στα αυξημένα μέτρα επιτήρησης των συνόρων. Η Πολωνία έχει επενδύσει σε φυσικά εμπόδια αλλά και σε τεχνολογία: θερμικές κάμερες, συστήματα ανίχνευσης και ηλεκτρονική επιτήρηση που, όπως υποστηρίζει, επιτρέπουν να εντοπίζονται κινήσεις ακόμη και κάτω από το έδαφος.

Η αντισυνταγματάρχης της πολωνικής συνοριοφυλακής, Καταζίνα Ζντανόβιτς, φέρεται να περιέγραψε ότι τα συστήματα αυτά δίνουν δυνατότητα άμεσης αντίδρασης σε απόπειρες παράνομης διέλευσης. Η ίδια η ύπαρξη σηράγγων παρουσιάζεται από την πολωνική πλευρά ως ένδειξη ότι οι «κλασικές» μέθοδοι έχουν δυσκολέψει σημαντικά και ότι οι διακινητές –ή και όσοι τους στηρίζουν– αναζητούν νέους τρόπους να παρακάμψουν τον έλεγχο.

Η σήραγγα στη Ναρέβκα και οι διελεύσεις

Η μεγαλύτερη από τις σήραγγες που αναφέρονται στο δημόσιο ρεπορτάζ εντοπίστηκε στα μέσα Δεκεμβρίου, κοντά στο χωριό Ναρέβκα στην ανατολική Πολωνία. Τα χαρακτηριστικά της, όπως περιγράφονται, δείχνουν κατασκευή με συγκεκριμένη στόχευση: ύψος περίπου 1,5 μέτρο, είσοδος «καμουφλαρισμένη» σε δασική περιοχή από τη λευκορωσική πλευρά και μήκος που υπολογίζεται περίπου 50 μέτρα μέσα στη Λευκορωσία και 10 μέτρα στην Πολωνία.

Οι πολωνικές αρχές εκτιμούν ότι από αυτό το πέρασμα διέφυγαν περίπου 180 μετανάστες, κυρίως από Πακιστάν και Αφγανιστάν, με τους περισσότερους να συλλαμβάνονται λίγο μετά την έξοδο στη πολωνική πλευρά. Σε βίντεο που δημοσιοποιήθηκε από τη συνοριοφυλακή, η σήραγγα εμφανίζεται στενή, σκοτεινή και ενισχυμένη με στηρίγματα, ώστε να περιορίζεται ο κίνδυνος κατάρρευσης.

Το μήνυμα που επιχειρεί να στείλει η Βαρσοβία είναι διπλό. Από τη μία, ότι ο μηχανισμός επιτήρησης μπορεί να «σηκώσει» ακόμη και αυτού του τύπου τη μεθοδολογία. Από την άλλη, ότι οι διακινητές (ή οι οργανωτές) δείχνουν αποφασισμένοι να αυξήσουν την πίεση χρησιμοποιώντας πιο σύνθετες επιχειρησιακές λύσεις.

«Ειδικοί από τη Μέση Ανατολή» και η συζήτηση για την τεχνογνωσία

Το πλέον αμφιλεγόμενο σημείο της υπόθεσης είναι η συζήτηση περί «ειδικών» που φέρεται να χρησιμοποιήθηκαν για τον σχεδιασμό ή την κατασκευή των σηράγγων. Πολωνικοί ισχυρισμοί αποδίδουν στο καθεστώς του Αλεξάντερ Λουκασένκο την εμπλοκή ατόμων με υψηλό επίπεδο τεχνογνωσίας, με αναφορές ότι ειδικοί από τη Μέση Ανατολή ενδέχεται να συνέβαλαν στον τρόπο που στήθηκαν τα υπόγεια περάσματα.

Σε αυτό το σημείο, η δημόσια συζήτηση παίρνει συχνά χαρακτηριστικά εικασίας. Σε ορισμένα δημοσιεύματα εμφανίζονται υποθέσεις για πιθανή εμπλοκή εξτρεμιστικών οργανώσεων ή ένοπλων ομάδων, ωστόσο ακόμη και οι ίδιες οι αναφορές τονίζουν ότι δεν υπάρχουν συγκεκριμένες αποδείξεις που να συνδέουν επίσημα κάποια οργάνωση με το έργο των σηράγγων. Αυτό που μένει ως σκληρός πυρήνας της υπόθεσης είναι ότι οι πολωνικές αρχές θεωρούν το εγχείρημα «ασυνήθιστα καλά οργανωμένο» και άρα μη τυχαίο.

Η Βαρσοβία μιλά για «υβριδικό πόλεμο» και δείχνει Λουκασένκο–Μόσχα

Η Πολωνία αντιμετωπίζει το ζήτημα σε ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο: ως συνέχεια της κρίσης που ξεκίνησε στα σύνορα το 2021 και ως μέρος μιας στρατηγικής πίεσης προς την ΕΕ. Στο πολωνικό αφήγημα, η Λευκορωσία λειτουργεί ως «πύλη» για τη διοχέτευση μεταναστών, ενώ η Ρωσία εμφανίζεται να ωφελείται από το χάος, καθώς κάθε νέα ένταση στα ανατολικά σύνορα της Ένωσης αποσπά πόρους, πολιτική προσοχή και επιχειρησιακή ετοιμότητα.

Παράλληλα, το θέμα συνδέεται από Πολωνούς αξιωματούχους με τον πόλεμο στην Ουκρανία και τον ρόλο του Μινσκ στην κλιμάκωση, είτε μέσω στρατιωτικών διευκολύνσεων προς τη Ρωσία είτε μέσω ενεργειών που διατηρούν την περιοχή σε διαρκή ένταση. Η λογική πίσω από αυτή τη σύνδεση είναι ότι η αστάθεια στα σύνορα Πολωνίας–Λευκορωσίας δεν είναι «παράλληλο επεισόδιο», αλλά μέρος μιας ευρύτερης εικόνας πίεσης.

«Αν σκάβουν τούνελ, σημαίνει ότι τους σταματάμε»: η ανάγνωση του Μρότσεκ

Ο υφυπουργός Εσωτερικών της Πολωνίας, Τσέσλαβ Μρότσεκ, κινήθηκε στο ίδιο μήκος κύματος, παρουσιάζοντας την ύπαρξη σηράγγων ως έμμεση απόδειξη αποτελεσματικότητας της συνοριοφυλακής. Το σκεπτικό του είναι χαρακτηριστικό: όταν η αποτροπή είναι ισχυρή στην επιφάνεια, οι οργανωτές αναγκάζονται να αναζητήσουν πιο δύσκολες λύσεις, όπως το υπέδαφος. Αυτό, κατά τη Βαρσοβία, δείχνει ότι τα μέτρα λειτουργούν, αλλά ταυτόχρονα προειδοποιεί πως η πίεση δεν τελειώνει εδώ.

Η Πολωνία δηλώνει ότι μπορεί να αντιμετωπίσει το φαινόμενο εντοπίζοντας και καταστρέφοντας τα σημεία εισόδου ή εξόδου των σηράγγων, ωστόσο το μεγάλο άγχος είναι προφανές: πόσες ακόμη υπάρχουν που δεν έχουν βρεθεί; Σε μια συνοριακή γραμμή με δάση, δύσβατες περιοχές και αυξημένη στρατιωτικοποίηση, ο φόβος για «άγνωστα περάσματα» λειτουργεί σαν μόνιμος πονοκέφαλος ασφαλείας.

Τι σημαίνει αυτό για την Ευρώπη

Πέρα από τις εικόνες της σήραγγας, το πραγματικό βάρος πέφτει στην πολιτική συνέπεια. Η Πολωνία επιχειρεί να παρουσιάσει το ζήτημα ως ευρωπαϊκό πρόβλημα, όχι εθνικό. Όταν μιλά για υβριδικό πόλεμο, δεν μιλά μόνο για παραβίαση συνόρων, αλλά για τεστ αντοχής της ΕΕ: στην προστασία της εξωτερικής γραμμής, στη διαχείριση μεταναστευτικών ροών, αλλά και στην αποτροπή επιθετικών τακτικών που αξιοποιούν ανθρώπους ως μοχλό πίεσης.

Ταυτόχρονα, η υπόθεση ανοίγει ξανά μια δύσκολη συζήτηση: πώς ισορροπεί η ασφάλεια με τις ανθρωπιστικές υποχρεώσεις, όταν οι ροές εμφανίζονται να είναι όχι μόνο μεταναστευτικό φαινόμενο, αλλά και μέρος γεωπολιτικού παιχνιδιού; Η Βαρσοβία ζητά αυστηρότητα και ενίσχυση μέτρων, ενώ επικριτές φοβούνται ότι τέτοιες εξελίξεις αυξάνουν την ένταση και κάνουν πιο σκληρή την καθημερινότητα στα σύνορα.

Το βέβαιο είναι ότι οι υπόγειες σήραγγες, είτε αποτελούν μεμονωμένες «εφευρέσεις» διακινητών είτε κομμάτι οργανωμένης στρατηγικής, μετατρέπουν τα σύνορα Πολωνίας–Λευκορωσίας σε ένα ακόμη πιο περίπλοκο πεδίο. Και όσο η περιοχή παραμένει κομβική στον ευρωπαϊκό χάρτη ασφάλειας, κάθε νέο εύρημα δεν αντιμετωπίζεται ως αστυνομικό συμβάν, αλλά ως πολιτικό γεγονός με ευρύτερες συνέπειες.

Πηγή: Pagenews.gr