Η ενεργειακή κρίση που προκάλεσε η διακοπή ροής πετρελαίου από τον αγωγό Druzhba μετατρέπεται σε κεντρικό πεδίο πολιτικής σύγκρουσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με τον Βίκτορ Όρμπαν να επιχειρεί τώρα μια κίνηση που μοιάζει ταυτόχρονα τεχνική και βαθιά πολιτική. Με νέα επιστολή προς τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ο Ούγγρος πρωθυπουργός προτείνει τη δημιουργία μιας «διερευνητικής αποστολής εμπειρογνωμόνων» στο ουκρανικό τμήμα του Druzhba, ώστε να εκτιμηθούν επί τόπου οι ζημιές που προκλήθηκαν τον περασμένο μήνα από ρωσική επίθεση και οδήγησαν στη διακοπή των παραδόσεων.
Η πρόταση δεν παρουσιάζεται απλώς ως μια διαδικασία διαπίστωσης. Παρουσιάζεται ως ένας μηχανισμός που θα μπορούσε να προσφέρει σε όλες τις πλευρές ένα κοινό σημείο αναφοράς, σε μια αντιπαράθεση όπου οι διαφωνίες δεν είναι μόνο για το τι συνέβη, αλλά και για το τι πρέπει να γίνει μετά.
«Η Ουγγαρία θα αποδεχθεί τα πορίσματα»
Στην επιστολή του, ο Όρμπαν τονίζει ότι η ταχεία αποκατάσταση της μεταφοράς είναι ζήτημα εθνικού συμφέροντος για τη Βουδαπέστη. Υπογραμμίζει πως η Ουγγαρία είναι έτοιμη να συμμετάσχει «εποικοδομητικά» σε κάθε προσπάθεια που συμβάλλει στην επανεκκίνηση της ροής. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, υποστηρίζει τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων από Ουγγαρία και Σλοβακία, ώστε να «επαληθεύσουν την κατάσταση» του αγωγού στο ουκρανικό έδαφος.
Η πιο χαρακτηριστική φράση είναι η δέσμευση ότι η Ουγγαρία θα αποδεχθεί τα πορίσματα μιας τέτοιας αποστολής. Πρόκειται για μια διατύπωση με διπλή ανάγνωση. Από τη μία, επιδιώκει να εμφανίσει τη Βουδαπέστη ως δύναμη «λογικής» που ζητά τεκμηρίωση. Από την άλλη, λειτουργεί και ως πολιτικό μήνυμα προς τις Βρυξέλλες ότι το ουγγρικό επιχείρημα δεν θα στηρίζεται μόνο σε δημόσιες καταγγελίες, αλλά και σε μια διαδικασία που θα μπορεί να παρουσιαστεί ως αντικειμενική.
Η σκιά του βέτο και οι «πολιτικές δυσκολίες»
Το θέμα, όμως, δεν είναι μόνο ο Druzhba. Στον πυρήνα της επιστολής υπάρχει μια αξιοσημείωτη παραδοχή: ο Όρμπαν αναγνωρίζει τις «πολιτικές δυσκολίες» που προκάλεσε το βέτο που άσκησε στο δάνειο ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ προς την Ουκρανία. Ο ίδιος δηλώνει ότι έχει πλήρη επίγνωση του προβλήματος που δημιούργησε η καθυστέρηση εφαρμογής των συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, ενώ ταυτόχρονα προβάλλει τη δική του πρωτοβουλία ως εργαλείο για μια «έγκαιρη λύση».
Η διατύπωση αυτή είναι κομβική, γιατί δείχνει μια προσπάθεια να μειωθεί η ένταση στο επίπεδο των θεσμών, χωρίς όμως να εγκαταλειφθεί η βασική γραμμή: ότι η ενεργειακή ασφάλεια της Ουγγαρίας δεν μπορεί να θεωρείται δευτερεύουσα μπροστά στις πολιτικές επιλογές της ΕΕ.
Από τα εμπρηστικά μηνύματα στον «θεσμικό» τόνο
Η επιστολή προς τον Κόστα εμφανίζεται αισθητά πιο ήπια σε ύφος σε σχέση με τις πρόσφατες δημόσιες τοποθετήσεις του Όρμπαν, που είχαν ανεβάσει την ένταση στα ύψη. Τις προηγούμενες ημέρες, ο Ούγγρος ηγέτης είχε συνδέσει ευθέως την ενεργειακή διαμάχη με την εσωτερική πολιτική σκηνή και τις επερχόμενες εκλογές, καταγγέλλοντας συντονισμό ανάμεσα σε Κίεβο, Βρυξέλλες και ουγγρική αντιπολίτευση.
Σε αυτό το φόντο, ο πιο «θεσμικός» τόνος της επιστολής μοιάζει σαν προσπάθεια αναδίπλωσης ή, πιο σωστά, σαν αλλαγή τακτικής: λιγότερο δημόσια σύγκρουση, περισσότερο χαρτί-χαρτί, επιστολές, διαδικασίες και πρωτόκολλα. Δεν σημαίνει απαραίτητα υποχώρηση. Σημαίνει ότι ο Όρμπαν προσπαθεί να φέρει την αντιπαράθεση στο πεδίο όπου μπορεί να έχει καλύτερο έλεγχο της αφήγησης.
Το πρόβλημα της αποστολής: χρόνος, άδεια και κίνδυνοι
Παρά τη φαινομενική «λύση» που προτείνεται, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι μια διερευνητική αποστολή μπορεί να γίνει άμεσα πράξη. Πρώτον, παραμένει ασαφές πότε θα μπορούσε να αναπτυχθεί. Δεύτερον, δεν είναι δεδομένο ότι το Κίεβο θα δώσει την απαραίτητη άδεια, ειδικά όταν η περιοχή παραμένει εκτεθειμένη σε κινδύνους από ρωσικούς βομβαρδισμούς, κάτι που καθιστά ακόμη και τις τεχνικές εργασίες ένα σύνθετο επιχειρησιακό ζήτημα. Τρίτον, δεν είναι ξεκάθαρο ποιος θα αναλάβει την «ηγεσία» μιας τέτοιας αποστολής, ώστε τα ευρήματά της να έχουν θεσμικό βάρος και να μην αμφισβητηθούν εκ των προτέρων.
Την ίδια ώρα, οι Βρυξέλλες, σύμφωνα με όσα μεταφέρονται, πιέζουν το Κίεβο να επιταχύνει τις επισκευές. Η ευρωπαϊκή ανάγνωση μοιάζει πιο πρακτική: η γρήγορη αποκατάσταση του Druzhba είναι ο πιο ευθύς δρόμος για να εκτονωθεί η κρίση, να αρθεί το βέτο και να ανοίξει ο δρόμος για την τελική έγκριση της χρηματοδότησης προς την Ουκρανία. Ωστόσο, το Κίεβο προειδοποιεί ότι οι επισκευές δεν μπορούν να γίνουν «τόσο γρήγορα», στοιχείο που κρατά το πρόβλημα ανοιχτό και τροφοδοτεί τη σύγκρουση.
Η «εναλλακτική» Adria και το κόστος του μη ρωσικού πετρελαίου
Στο παρασκήνιο βρίσκεται και ο αγωγός Adria, που μεταφέρει πετρέλαιο από τη θάλασσα μέσω Κροατίας και έχει αναδειχθεί ως η πιο ρεαλιστική εναλλακτική διαδρομή. Εκεί, όμως, εμφανίζεται το επόμενο αγκάθι: η Ουγγαρία έχει καταστήσει σαφές ότι δεν προτίθεται να επωμιστεί το υψηλότερο κόστος και τα αυξημένα τέλη που συνεπάγεται η μεταφορά μη ρωσικού πετρελαίου.
Έτσι, η κρίση δεν αφορά μόνο την τεχνική αποκατάσταση ενός αγωγού. Αφορά το ποιος πληρώνει την ενεργειακή μετάβαση σε πραγματικό χρόνο, ειδικά όταν η ασφάλεια εφοδιασμού συγκρούεται με πολιτικές επιλογές και γεωπολιτικά μέτωπα.
Ένας αγωγός, ένα βέτο, μια ευρωπαϊκή δοκιμασία
Η υπόθεση Druzhba λειτουργεί τελικά σαν μεγεθυντικός φακός της ευρωπαϊκής πραγματικότητας: μια Ένωση που προσπαθεί να στηρίξει την Ουκρανία με μεγάλα πακέτα, αλλά ταυτόχρονα παραμένει εκτεθειμένη σε εσωτερικά μπλοκαρίσματα, ενεργειακές εξαρτήσεις και πολιτικές στρατηγικές που πατούν πάνω σε πραγματικές ανάγκες.
Η πρόταση Όρμπαν για αποστολή εμπειρογνωμόνων είναι ένα βήμα που μπορεί να παρουσιαστεί ως «τεχνοκρατική γέφυρα». Αν όμως δεν υπάρξει πρακτική εφαρμογή, κινδυνεύει να μείνει ως ακόμη ένα επεισόδιο σε μια διαμάχη όπου η ενέργεια, η χρηματοδότηση και η ευρωπαϊκή συνοχή έχουν γίνει ένα ενιαίο παζλ.
Πηγή: Pagenews.gr