Σάντσεθ: «Πράσινο φως» του Συμβουλίου της Επικρατείας για άμβλωση στο Σύνταγμα

Ο Πέδρο Σάντσεθ άνοιξε ένα νέο, ιδιαίτερα φορτισμένο κεφάλαιο στην ισπανική πολιτική σκηνή, ανακοινώνοντας ότι το Συμβούλιο της Επικρατείας εξέδωσε θετική έκθεση για την κυβερνητική πρωτοβουλία να ενταχθεί η άμβλωση ως συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα. Η ανακοίνωση, που έγινε σε πολιτική εκδήλωση στο Μπούργκος, έρχεται να μετατρέψει ένα ήδη ευαίσθητο κοινωνικό ζήτημα σε κεντρικό πεδίο θεσμικής αντιπαράθεσης, καθώς η επόμενη φάση περνά αναπόφευκτα από το Κοινοβούλιο, με απαιτήσεις πλειοψηφιών που δεν «βγαίνουν» χωρίς ευρύτερες συμμαχίες.

Η κυβέρνηση επιχειρεί να μεταφέρει το δικαίωμα σε ανώτερο επίπεδο προστασίας, πέρα από τις διακυμάνσεις που μπορεί να προκαλούν οι πολιτικές αλλαγές και οι διαφορετικές προσεγγίσεις σε περιφερειακό επίπεδο. Ο Σάντσεθ έθεσε το διακύβευμα σε μία φράση που στοχεύει ευθέως στην καρδιά της αντιπαράθεσης: ότι δεν γίνεται τα δικαιώματα των γυναικών να γίνονται σεβαστά ή όχι «ανάλογα με το χρώμα της κυβέρνησης».

Τι ακριβώς σημαίνει η «έγκριση» του Συμβουλίου της Επικρατείας

Το Συμβούλιο της Επικρατείας στην Ισπανία λειτουργεί ως συμβουλευτικό όργανο. Το «ναι» του δεν είναι δεσμευτικό, όμως έχει πολιτικό και θεσμικό βάρος, γιατί δίνει το νομικό σήμα ότι η κυβέρνηση μπορεί να προχωρήσει στο επόμενο στάδιο χωρίς να κατηγορηθεί ότι χτίζει μια μεταρρύθμιση πάνω σε αμιγώς πρόχειρη νομική βάση. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι τελειώνει η συζήτηση. Σημαίνει ότι τώρα ξεκινάει η δύσκολη διαδρομή: η κοινοβουλευτική.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στον δημόσιο διάλογο στην Ισπανία έχει ήδη αναδειχθεί μια κρίσιμη λεπτομέρεια: το Συμβούλιο της Επικρατείας, παρότι εγκρίνει την κατεύθυνση, φέρεται να προτείνει αλλαγές στη διατύπωση, ώστε η συνταγματική αναφορά να εστιάζει περισσότερο στην εγγύηση αποτελεσματικής πρόσβασης και παροχής και λιγότερο σε μια άμεση, ρητή «αναγνώριση δικαιώματος» με τον πιο απόλυτο τρόπο. Με άλλα λόγια, το «πώς» μπορεί να αποδειχθεί εξίσου σημαντικό με το «αν».

Γιατί η κυβέρνηση θέλει συνταγματική θωράκιση τώρα

Η κυβερνητική επιχειρηματολογία πατά σε δύο βασικούς άξονες. Ο πρώτος είναι ο φόβος ότι ένα δικαίωμα που σήμερα είναι κατοχυρωμένο με νόμο μπορεί αύριο να βρεθεί στο στόχαστρο, αν αλλάξει ο πολιτικός συσχετισμός. Ο δεύτερος είναι η ανισότητα εφαρμογής στην πράξη.

Ο Σάντσεθ επανέλαβε ότι η σημερινή πραγματικότητα, όπως την περιγράφει η κυβέρνηση, δεν είναι ενιαία σε όλη τη χώρα: σε ορισμένες αυτόνομες κοινότητες, η πρόσβαση στην εκούσια διακοπή της κύησης καταλήγει να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από ιδιωτικές κλινικές ή από πρακτικές δυσκολίες εντός του δημόσιου συστήματος. Το μήνυμα της πρωθυπουργικής τοποθέτησης είναι ότι η άμβλωση δεν μπορεί να είναι «γεωγραφικό προνόμιο» ή πεδίο πολιτικής αυθαιρεσίας σε επίπεδο περιφέρειας.

Los derechos de las mujeres se respetan sí o sí. pic.twitter.com/N4VpHcaMOI

— Pedro Sánchez (@sanchezcastejon) February 26, 2026

Η μεγάλη δυσκολία: οι απαιτούμενες πλειοψηφίες στα Cortes

Από εδώ και πέρα, τίποτα δεν θα είναι «εύκολο». Η συνταγματική μεταρρύθμιση στην Ισπανία απαιτεί ειδικές κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες τόσο στο Κογκρέσο όσο και στη Γερουσία, κάτι που πρακτικά σημαίνει ότι η κυβέρνηση χρειάζεται ευρύτερη πολιτική συναίνεση. Αυτό ακριβώς είναι το σημείο όπου η υπόθεση μετατρέπεται από θεσμικό σχέδιο σε πολιτικό ρίσκο: ανοίγει μια διαπραγμάτευση που δεν γίνεται να κλείσει μόνο με τους ψήφους της κυβερνητικής πλειοψηφίας.

Είναι μια διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει, να «φθαρεί» και να δοκιμαστεί από εσωτερικές αντιφάσεις, ειδικά αν η διατύπωση γίνει πεδίο μάχης. Το αν θα μπει ως ρητή αναγνώριση δικαιώματος, ως συνταγματική εγγύηση πρόσβασης στο δημόσιο σύστημα ή ως ένα υβριδικό μοντέλο, δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Είναι πολιτικό πεδίο αντιπαράθεσης.

Η θέση της αντιπολίτευσης και το «όχι» του Λαϊκού Κόμματος

Το Λαϊκό Κόμμα έχει ήδη εκφράσει τη διαφωνία του με τη συνταγματική αλλαγή, υποστηρίζοντας ότι η άμβλωση ρυθμίζεται ήδη από οργανικό νόμο και ότι δεν υπάρχει ανάγκη να ανοίξει η «Magna Carta» για το συγκεκριμένο ζήτημα. Με δεδομένο ότι χωρίς τέτοιες δυνάμεις είναι δύσκολο να εξασφαλιστούν οι απαιτούμενες πλειοψηφίες, η αντίδραση της κεντροδεξιάς λειτουργεί ως το πρώτο μεγάλο φρένο.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η κυβέρνηση είτε θα επιχειρήσει να πιέσει για μια διατύπωση που θα μπορούσε να προσεγγίσει κεντρώους και μετριοπαθείς, είτε θα μετατρέψει το θέμα σε καθαρό πολιτικό δίλημμα, επιδιώκοντας να «κάψει» την αντίσταση της αντιπολίτευσης στο επίπεδο της κοινωνίας.

Ένα θέμα που ξεπερνά την Ισπανία

Η ισπανική κίνηση δεν εμφανίζεται σε κενό χρόνο. Η συζήτηση για την άμβλωση, τα αναπαραγωγικά δικαιώματα και τη θωράκισή τους έχει αναζωπυρωθεί διεθνώς τα τελευταία χρόνια, άλλοτε ως πρόοδος και άλλοτε ως αντίδραση. Η κυβέρνηση Σάντσεθ παρουσιάζει τη συνταγματική πρωτοβουλία ως μηχανισμό προστασίας ενός ήδη υπάρχοντος δικαιώματος απέναντι σε μελλοντικές ανατροπές, ακολουθώντας μια λογική «κλειδώματος» που δεν αφορά μόνο τη νομοθεσία, αλλά και το πολιτικό κλίμα.

Αυτός είναι και ο λόγος που η ανακοίνωση είχε τόσο ισχυρό συμβολικό φορτίο: δεν μιλά απλώς για ένα άρθρο του Συντάγματος, αλλά για το ποιος ορίζει τους όρους της κοινωνικής προόδου και αν αυτή μπορεί να αναιρεθεί από εκλογικούς κύκλους.

Το επόμενο βήμα και το πραγματικό ερώτημα

Το επόμενο βήμα είναι η μεταφορά της πρωτοβουλίας στα Cortes και η έναρξη της κοινοβουλευτικής επεξεργασίας, με όλα τα πολιτικά «βαρίδια» που αυτό συνεπάγεται. Η θετική έκθεση του Συμβουλίου της Επικρατείας προσφέρει στη Μαδρίτη θεσμική ώθηση και επικοινωνιακή δύναμη. Όμως η τελική έκβαση θα κριθεί σε ένα πιο σκληρό πεδίο: στη δυνατότητα της κυβέρνησης να χτίσει πλειοψηφίες που να αντέχουν, χωρίς να χάσει τον πυρήνα του στόχου της.

Και τελικά, το μεγάλο ερώτημα που πλανάται πάνω από την ισπανική πρωτοβουλία δεν είναι αν η άμβλωση είναι ήδη δικαίωμα με νόμο. Είναι αν η Ισπανία θέλει να την κάνει συνταγματική σταθερά, έτσι ώστε να μην αποτελεί ποτέ ξανά πεδίο πολιτικής αμφισβήτησης ανά περιφέρεια ή ανά κυβερνητική εναλλαγή.

Πηγή: Pagenews.gr