Τραμπ, Γροιλανδία και… νέα Ευρώπη; Η Ισλανδία στο κατώφλι της ΕΕ

Σε μια απροσδόκητη εξέλιξη στο γεωπολιτικό παιχνίδι του 2026, οι επανειλημμένες προκλήσεις του Προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για την απόκτηση της Γροιλανδίας όχι μόνο αναζωπύρωσαν τη διεθνή συζήτηση για την κυριαρχία στην Αρκτική, αλλά φαίνεται να οδηγούν την Ισλανδία σε μια πιο ξεκάθαρη ευρωπαϊκή στροφή, με σχέδια για δημοψήφισμα που θα μπορούσε να επαναφέρει στο τραπέζι την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η Ισλανδία — κράτος στρατηγικά τοποθετημένο στο λεγόμενο «GIUK Gap» (τη θαλάσσια ζώνη ανάμεσα στη Γροιλανδία, την Ισλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο που έχει κομβική σημασία για την άμυνα του ΝΑΤΟ) — είχε εγκαταλείψει τις επίσημες συνομιλίες με την ΕΕ το 2013, παραμένοντας όμως μέλος της ζώνης Σένγκεν και της ενιαίας αγοράς.

Τα τελευταία 24ωρα, η πρωθυπουργός της χώρας ανακοίνωσε ότι η κυβέρνηση θα προτείνει ημερομηνία για δημοψήφισμα που θα επαναφέρει στις Βρυξέλλες την ιδέα της πλήρους ένταξης, δείχνοντας ότι η ισλανδική πολιτική ηγεσία αισθάνεται πιο κοντά στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Η ώθηση αυτή — σύμφωνα με αναλυτές — ενισχύεται από τα διεθνή ρίσκα που σχετίζονται με την Αρκτική και την έκθεση των μικρών κρατών σε εξωτερικές πιέσεις.

Πώς συνδέονται όλα αυτά με την Γροιλανδία;

Η ιδιαίτερη γεωστρατηγική θέση της Γροιλανδίας και η ξαφνική επανενεργοποίηση των αμερικανικών βλέψεων — από απειλές ακόμη και στρατιωτικής φύσης μέχρι εμπορικές πιέσεις και δασμούς σε ευρωπαϊκά προϊόντα — έχουν προκαλέσει κύμα ευρωπαϊκής αλληλεγγύης προς τη Δανία, αλλά και εσωτερική ανησυχία σε κράτη-σύμμαχους.

Η Δανία, στην οποία η Γροιλανδία ανήκει ως αυτόνομη περιοχή, ζει επίσης πολιτικές αναταράξεις: η πρωθυπουργός Μέτε Φρέντερικσεν προκήρυξε πρόωρες εκλογές στις 24 Μαρτίου — σε μεγάλο βαθμό λόγω της έντασης με την Ουάσινγκτον για θέματα ασφάλειας και εδαφικής κυριαρχίας.

Το ερώτημα που εγείρεται στην ευρωπαϊκή πρωτοπορία είναι απλό αλλά κρίσιμο: είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση ικανή να παρέχει μια εναλλακτική ασπίδα προστασίας και υπεράσπισης για μικρότερα κράτη έναντι των πιέσεων μεγάλων δυνάμεων; Η πιθανή ψήφος της Ισλανδίας υπέρ της ένταξης θα μπορούσε να αποτελέσει μια πρώτη απάντηση.

Ταυτόχρονα, η υπόθεση της Γροιλανδίας έχει ανοίξει μια ευρύτερη στρατηγική συζήτηση για το πώς αντιμετωπίζεται η γεωπολιτική αλλαγή στην Αρκτική, τις νέες εμπορικές οδούς, την πρόσβαση σε φυσικούς πόρους και τη θέση των ευρωπαϊκών κρατών μέσα σε έναν κόσμο όπου οι παραδοσιακές συμμαχίες δοκιμάζονται.

Με πληροφορίες από:

• Reuters / AFP — Iceland to hold EU referendum in coming months (Reuters) • Euronews / EPA — Δανία: Πρόωρες εκλογές με φόντο τις βλέψεις Τραμπ για τη Γροιλανδία (euronews)