Προαστιακός Δυτικής Αττικής: Το έργο «ανάσα» των 136,2 εκατ. σε κίνδυνο εμπλοκής

Ο Προαστιακός Δυτικής Αττικής, ένα έργο που σχεδιάστηκε για να δώσει πραγματική συγκοινωνιακή διέξοδο σε μια περιοχή με χρόνια μεταφορική υποβάθμιση και βαριά βιομηχανική επιβάρυνση, βρίσκεται πλέον σε «κόκκινο συναγερμό». Το project προϋπολογισμού 136,2 εκατ. ευρώ, με ανάδοχο τη ΜΕΤΚΑ (όμιλος Metlen), έχει εισέλθει σε φάση έντονης αβεβαιότητας, καθώς οι αντιδράσεις του Δήμου Ασπροπύργου έχουν οδηγήσει σε επιβράδυνση ή και πάγωμα εργασιών σε κρίσιμα σημεία.

Το διακύβευμα δεν είναι μόνο τεχνικό. Είναι χρηματοδοτικό, πολιτικό και θεσμικό: ένα μεγάλο έργο που «κουμπώνει» με δεσμεύσεις προς την Ευρώπη και με πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης, δεν έχει την πολυτέλεια του χρόνου. Κάθε καθυστέρηση πολλαπλασιάζει τον κίνδυνο να χαθούν κονδύλια, να χρειαστούν αναθεωρήσεις ή να τιναχθεί στον αέρα ο σχεδιασμός.

Η γραμμή των 36 χιλιομέτρων και το στοίχημα της σύνδεσης των Δυτικών

Ο σχεδιασμός αφορά νέα/αναβαθμισμένη προαστιακή σύνδεση μήκους περίπου 36 χλμ. από Άνω Λιόσια προς Ασπρόπυργο, Ελευσίνα και τελικό προορισμό τα Μέγαρα, «πατώντας» στον άξονα της παλαιάς γραμμής.

Στο επιχειρησιακό αφήγημα του έργου, το κλειδί είναι διπλό: αφενός να εξυπηρετηθούν πυκνοκατοικημένες περιοχές που σήμερα εξαρτώνται σχεδόν αποκλειστικά από την οδική μετακίνηση, αφετέρου να αποκτήσει καλύτερη σιδηροδρομική πρόσβαση μια ζώνη όπου η βιομηχανία και τα logistics λειτουργούν επί δεκαετίες με έντονη πίεση στο οδικό δίκτυο. Αυτός είναι και ο λόγος που το έργο έχει παρουσιαστεί ως «ανάσα» για Δυτική Αττική, με προοπτική να αναβαθμίσει την καθημερινότητα αλλά και να αλλάξει τους όρους ανάπτυξης.

Οι στάσεις και η «γεωγραφία» ενός δύσκολου έργου

Οι προβλεπόμενες στάσεις, όπως έχουν παρουσιαστεί στη δημόσια πληροφορία, περιλαμβάνουν κομβικά σημεία όπως ΕΛΠΕ Ασπροπύργου, Ασπρόπυργος, Ελευσίνα, ΕΛΠΕ Ελευσίνας, Λουτρόπυργος, Νέα Πέραμος, Μέγαρα (ΣΓΥΤ), ενώ υπάρχει και δυνατότητα προαίρεσης για τον παλαιό Σιδηροδρομικό Σταθμό Μεγάρων.

Δεν πρόκειται για μια «εύκολη» παρέμβαση σε κενό χώρο. Η Δυτική Αττική είναι περιοχή με έντονη βιομηχανική δραστηριότητα, υψηλή κυκλοφορία βαρέων οχημάτων, πολεοδομικές πιέσεις και χρόνιες συγκρούσεις χρήσεων γης. Εκεί ακριβώς γεννιέται και το πρόβλημα: όταν ο κεντρικός σχεδιασμός συναντά τον τοπικό φόβο για νέες επιβαρύνσεις.

Τα τεχνικά χαρακτηριστικά που ανεβάζουν το κόστος – και την αξία

Ο Προαστιακός δεν είναι απλώς «επισκευή γραμμής». Στο τεχνικό αντικείμενο περιλαμβάνονται σύγχρονες υποδομές όπως ηλεκτροκίνηση 25 kV/50 Hz, σύστημα σηματοδότησης με ETCS Level 1 και τηλεδιοίκηση, ώστε η γραμμή να λειτουργεί με πιο σύγχρονα πρότυπα ασφάλειας και διαχείρισης κυκλοφορίας.

Αυτές οι τεχνολογίες είναι που, θεωρητικά, «κλειδώνουν» καλύτερη αξιοπιστία και δημιουργούν βάση για μεγαλύτερη δικτύωση στο μέλλον. Όμως, ακριβώς επειδή το έργο είναι σύνθετο, οι καθυστερήσεις γίνονται αλυσιδωτές: όταν ένα τμήμα μπλοκάρει, επηρεάζονται αδειοδοτήσεις, παραδόσεις υλικών, προγραμματισμός εργοταξίων και τελικά οι προθεσμίες.

Η σύγκρουση στον Ασπρόπυργο και ο παράλληλος αγωγός καυσίμων

Το κεντρικό σημείο τριβής είναι ο σχεδιαζόμενος αγωγός καυσίμων που προβλέπεται να αναπτυχθεί παράλληλα ή σε συνάφεια με το σιδηροδρομικό έργο, συνδέοντας τα διυλιστήρια σε Ασπρόπυργο και Ελευσίνα.

Ο Δήμος Ασπροπύργου έχει θέσει στο επίκεντρο ζητήματα ασφάλειας, περιβαλλοντικής επιβάρυνσης και επιπτώσεων στον ήδη πιεσμένο αστικό και οδικό ιστό. Στο τοπικό αφήγημα, η αγωνία δεν αφορά μόνο «ένα ακόμα έργο», αλλά τον φόβο ότι η πόλη θα φορτωθεί επιπλέον ρίσκο και επιπλέον όχληση, χωρίς επαρκείς δικλίδες προστασίας.

Από την άλλη πλευρά, η κρατική πλευρά επιμένει ότι πρόκειται για έργο εθνικής σημασίας με εγκεκριμένες διαδικασίες και ότι οι χρόνοι του Ταμείου Ανάκαμψης δεν επιτρέπουν παρατεταμένη σύγκρουση. Το αποτέλεσμα είναι μια μετωπική κατάσταση, όπου η πολιτική διαχείριση γίνεται εξίσου κρίσιμη με την τεχνική.

Ταμείο Ανάκαμψης: ο χρόνος που δεν «διαπραγματεύεται»

Η εμπλοκή σε έργα που συνδέονται με το Ταμείο Ανάκαμψης μετατρέπει κάθε καθυστέρηση σε εν δυνάμει δημοσιονομικό πρόβλημα. Οι ευρωπαϊκοί πόροι δεν λειτουργούν με «απροσδιόριστες» παρατάσεις. Όσο το έργο μένει πίσω, τόσο μεγαλώνει ο κίνδυνος αναπροσαρμογών, μεταφοράς αντικειμένου ή, στη χειρότερη περίπτωση, απώλειας χρηματοδότησης και επιστροφής στο εθνικό ταμείο.

Κι εδώ βρίσκεται η ουσία: ο Προαστιακός Δυτικής Αττικής δεν απειλείται μόνο από το αν θα γίνει, αλλά από το πώς θα γίνει. Αν η σύγκρουση οδηγήσει σε έναν φαύλο κύκλο δικαστικών και πολιτικών εμπλοκών, τότε η χώρα κινδυνεύει να χάσει κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια γραμμή: κινδυνεύει να χάσει αξιοπιστία στην ικανότητα υλοποίησης σύνθετων έργων σε δύσκολες ζώνες.

Έργο υποδομής ή «τεστ συνύπαρξης»;

Στον πυρήνα της υπόθεσης κρύβεται ένα μεγάλο δίλημμα που επανέρχεται σε κάθε μεγάλο project: ανάπτυξη με ποιον τρόπο; Η Δυτική Αττική έχει πληρώσει επί δεκαετίες το τίμημα της βιομηχανικής συγκέντρωσης, συχνά με ασθενή αντισταθμιστικά οφέλη για την ποιότητα ζωής. Από την άλλη, η αναβάθμιση μεταφορών είναι όρος για να πάψει η περιοχή να λειτουργεί ως «πίσω αυλή» της μητρόπολης.

Αν ο Προαστιακός προχωρήσει με κοινωνική νομιμοποίηση και ρεαλιστικές δικλίδες ασφάλειας, μπορεί να γίνει σημείο καμπής. Αν προχωρήσει με σύγκρουση και αίσθηση επιβολής, μπορεί να γίνει υπόδειγμα προς αποφυγή.

Και κάπου εδώ ο Προαστιακός Δυτικής Αττικής μετατρέπεται από συγκοινωνιακό έργο σε πολιτικό σταυροδρόμι: ανάμεσα στην ανάγκη υποδομών και στην ανάγκη εμπιστοσύνης.

Πηγή: Pagenews.gr