Η χθεσινή απόφαση της Ολομέλειας του Άρειος Πάγος, με 35 ψήφους υπέρ και 12 κατά, να διατηρηθεί ο τρόπος υπολογισμού των τόκων στα δάνεια του Νόμος Κατσέλη όπως ίσχυε μέχρι σήμερα, προκάλεσε ανακούφιση σε χιλιάδες νοικοκυριά – αλλά και έντονο προβληματισμό στο τραπεζικό σύστημα.
Σύμφωνα με τραπεζικές πηγές, η επίπτωση από τη μείωση των ανακτήσεων στα «κόκκινα» δάνεια ενδέχεται να φτάσει έως και 1 δισ. ευρώ για τις τιτλοποιήσεις που έχουν ενταχθεί στο σχέδιο Σχέδιο Ηρακλής. Από αυτά, περίπου 130 εκατ. ευρώ εκτιμάται ότι θα βαρύνουν άμεσα τις τράπεζες, ενώ οι servicers εμφανίζονται να πλήττονται ελάχιστα.
Το κρίσιμο ερώτημα όμως είναι άλλο:
Θα καταλήξει ο «λογαριασμός» στους φορολογούμενους;
Η απόφαση που αλλάζει τις ισορροπίες
Η Ολομέλεια έκρινε ότι οι οφειλόμενοι τόκοι στα μη εξυπηρετούμενα δάνεια που έχουν υπαχθεί στον ν. Κατσέλη θα συνεχίσουν να ενσωματώνονται στη μηνιαία δόση – και όχι να υπολογίζονται επί του συνόλου της οφειλής, όπως ζητούσαν τράπεζες και funds.
Η απόφαση αφορά περίπου 350.000 νοικοκυριά που εντάχθηκαν στον νόμο κατά τη διάρκεια της κρίσης για να προστατεύσουν την πρώτη κατοικία τους.
«Είναι μια δικαίωση για ανθρώπους που πάλεψαν να σώσουν το σπίτι τους», σημειώνει νομικός με γνώση της υπόθεσης.
Αντίθετα, υψηλόβαθμο τραπεζικό στέλεχος σχολιάζει:
— «Η απόφαση αυτή δημιουργεί ανατροπή στους υπολογισμούς των τιτλοποιήσεων. Το ζήτημα δεν είναι οι τράπεζες. Το ζήτημα είναι ποιος καλύπτει το κενό».
Συναγερμός σε κυβέρνηση και τράπεζες
Σύμφωνα με πληροφορίες, ήδη από το πρωί μετά την απόφαση πραγματοποιήθηκαν διαδοχικές επαφές μεταξύ τραπεζικών στελεχών και παραγόντων του οικονομικού επιτελείου.
Σε κλειστή σύσκεψη, τραπεζικός παράγοντας φέρεται να προειδοποίησε: — «Αν επηρεαστεί έστω και μία μεγάλη τιτλοποίηση, ενεργοποιείται η κρατική εγγύηση. Αυτό σημαίνει δημοσιονομική επιβάρυνση».
Κυβερνητικός αξιωματούχος απάντησε: — «Το σενάριο μηδενικών ανακτήσεων δεν είναι ρεαλιστικό. Αλλά πρέπει να δούμε τα νούμερα».
Έρευνα της KPMG εκτιμά ότι η δυνητική αρνητική επίπτωση στις τιτλοποιήσεις μπορεί να αγγίξει το 1 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό, εφόσον οδηγήσει σε ενεργοποίηση εγγυήσεων, θα μετατραπεί σε επιβάρυνση του Δημοσίου.
Τι είναι το «μαξιλάρι» του Ηρακλή
Το σχέδιο Σχέδιο Ηρακλής εφαρμόστηκε το 2019 ως βασικός μηχανισμός εκκαθάρισης των μη εξυπηρετούμενων δανείων, τα οποία στην κορύφωση της κρίσης είχαν φτάσει τα 105 δισ. ευρώ – σχεδόν το 50% του συνόλου των δανείων.
Η δομή του βασίζεται σε τιτλοποιήσεις μέσω εταιρειών ειδικού σκοπού (SPVs), που εκδίδουν:
- Senior ομόλογα (υψηλής εξασφάλισης)
- Mezzanine ομόλογα
- Junior ομόλογα
Το Δημόσιο παρέχει εγγύηση μόνο στα senior notes, υπό την προϋπόθεση συμμετοχής ιδιωτών στα υπόλοιπα.
Θεωρητικά, εάν οι ανακτήσεις από τα «κόκκινα» δάνεια δεν επαρκούν για να πληρωθούν τα senior ομόλογα, τότε ενεργοποιείται η εγγύηση. Μέχρι σήμερα, ο κρατικός προϋπολογισμός δεν έχει επιβαρυνθεί – οι εγγυήσεις αποτελούν δέσμευση και όχι καταβληθέν ποσό.
Όμως το ρίσκο είναι υπαρκτό.
Ποιος πραγματικά χάνει
Σύμφωνα με τραπεζικές εκτιμήσεις:
- Οι τράπεζες ενδέχεται να γράψουν ζημιές περίπου 130 εκατ. ευρώ.
- Οι servicers θα δουν περιορισμένες απώλειες από bonus στόχων.
- Οι επενδυτές senior ομολόγων προστατεύονται από την κρατική εγγύηση.
- Το Δημόσιο αναλαμβάνει τον τελικό κίνδυνο.
Με απλά λόγια: Εάν υπάρξει δημοσιονομικό κενό, αυτό μεταφέρεται στο κράτος – και κατ’ επέκταση στους φορολογούμενους.
Ο φόβος για «πάγωμα» στεγαστικών
Πέρα από τις άμεσες ζημιές, τραπεζικές πηγές εκφράζουν ανησυχία για μια έμμεση συνέπεια:
— «Όταν αυξάνεται ο νομικός κίνδυνος, οι τράπεζες γίνονται πιο αυστηρές. Αυτό μπορεί να φανεί σε νέα στεγαστικά», σημειώνει στέλεχος συστημικής τράπεζας.
Η συζήτηση, λοιπόν, μετατοπίζεται από το παρελθόν των «κόκκινων» δανείων στο μέλλον της πιστωτικής επέκτασης.
Νέο κύμα προσφυγών;
Ένας ακόμη πονοκέφαλος για το χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι το ενδεχόμενο η απόφαση να ανοίξει τον δρόμο για προσφυγές και από οφειλέτες που ρύθμισαν τα δάνειά τους μέσω εξωδικαστικού μηχανισμού.
Νομικοί κύκλοι εκτιμούν ότι: «Η απόφαση δημιουργεί δεδικασμένο ως προς τη λογική υπολογισμού των τόκων. Δεν αποκλείεται να υπάρξουν μαζικές διεκδικήσεις».
Εάν αυτό συμβεί, η πίεση στις ανακτήσεις θα αυξηθεί περαιτέρω.
Το πολιτικό διακύβευμα
Η κυβέρνηση καλείται πλέον να ισορροπήσει ανάμεσα:
- Στην κοινωνική διάσταση της προστασίας της πρώτης κατοικίας
- Στη σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος
- Στην αποφυγή δημοσιονομικής επιβάρυνσης
Η απόφαση του Άρειος Πάγος δεν κλείνει έναν κύκλο. Αντιθέτως, ανοίγει έναν νέο – με νομικές, οικονομικές και πολιτικές προεκτάσεις.
Το ερώτημα που πλανάται πλέον στα τραπεζικά γραφεία και στα κυβερνητικά επιτελεία είναι ένα:
Θα παραμείνει ο «Ηρακλής» ασπίδα ή θα μετατραπεί σε βαρίδι για το δημόσιο χρέος;
Πηγή: pagenews.gr