Μπούρκα στην Ελλάδα: «Στο τραπέζι» απαγόρευση για ανηλίκους – τι εξετάζει το Υπουργείο Μετανάστευσης

Η συζήτηση ανοίγει, αλλά «δεν υπάρχει απόφαση»

Το ενδεχόμενο να θεσπιστεί απαγόρευση της μπούρκας για ανήλικα άτομα στην Ελλάδα, σε πρώτη φάση, βρίσκεται υπό εξέταση στο υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, σύμφωνα με δημόσιες τοποθετήσεις του υπουργού Θάνου Πλεύρη. Όπως τόνισε, η κυβέρνηση βρίσκεται στο στάδιο της συλλογής στοιχείων και της αποτίμησης του τι ισχύει στην Ευρώπη, χωρίς να έχει ληφθεί ακόμη οριστική απόφαση για νομοθετική πρωτοβουλία.

Το πολιτικό στίγμα της συζήτησης είναι διττό: από τη μία, το υπουργείο αναγνωρίζει ότι η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει το φαινόμενο σε κλίμακα αντίστοιχη άλλων ευρωπαϊκών χωρών· από την άλλη, υπογραμμίζει ότι η εικόνα ενός ανηλίκου με πλήρη κάλυψη προσώπου, ειδικά σε σχολικό περιβάλλον ή σε δομές φιλοξενίας, εγείρει ερωτήματα επιλογής, αξιοπρέπειας και ασφάλειας.

Η έρευνα Βολουδάκη και ο «ευρωπαϊκός χάρτης» απαγορεύσεων

Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο υπουργός, η υφυπουργός Σέβη Βολουδάκη, η οποία χειρίζεται και το πεδίο της ένταξης, πραγματοποίησε έρευνα για το ευρωπαϊκό πλαίσιο: ποιες χώρες έχουν θεσπίσει περιορισμούς, με ποιο σκεπτικό, και πώς έχουν σταθεί τα δικαστήρια απέναντι σε τέτοιου τύπου απαγορεύσεις.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο κ. Πλεύρης διευκρίνισε ότι η συζήτηση αφορά την μπούρκα ως πλήρη κάλυψη των χαρακτηριστικών του προσώπου, και όχι το μαντήλι. Η διάκριση αυτή δεν είναι λεπτομέρεια: σε αρκετά ευρωπαϊκά νομικά κείμενα και δικαστικές κρίσεις, το επίδικο δεν είναι το θρησκευτικό σύμβολο γενικά, αλλά η αδυναμία ταυτοποίησης και η δημόσια αλληλεπίδραση όταν το πρόσωπο καλύπτεται πλήρως.

Τι λέει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Στην επιχειρηματολογία που κατατέθηκε δημόσια, έγινε αναφορά και στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), η οποία έχει κρίνει ότι ορισμένες απαγορεύσεις πλήρους κάλυψης προσώπου μπορούν, υπό προϋποθέσεις, να θεωρηθούν συμβατές με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση. Η πιο γνωστή σχετική υπόθεση είναι η S.A.S. v. France, που αφορούσε τον γαλλικό νόμο για την κάλυψη του προσώπου σε δημόσιους χώρους.

Η επίκληση της νομολογίας δεν σημαίνει αυτομάτως «πράσινο φως» για οποιαδήποτε ρύθμιση. Σημαίνει, όμως, ότι το υπουργείο επιχειρεί να πατήσει πάνω σε ένα νομικά δοκιμασμένο ευρωπαϊκό υπόβαθρο, ώστε να σταθμίσει αν ένα αντίστοιχο μέτρο θα μπορούσε να τεκμηριωθεί στην ελληνική πραγματικότητα, ειδικά όταν αφορά ανηλίκους.

Γιατί στο επίκεντρο μπαίνουν οι ανήλικοι

Το σημείο-κλειδί των δηλώσεων του υπουργού είναι ότι η προβληματική, «σε πρώτη φάση», εστιάζει σε ανήλικα άτομα. Το σκεπτικό που περιγράφεται είναι ότι οι ανήλικοι δεν διαθέτουν πάντοτε την ίδια δυνατότητα επιλογής και αυτοδιάθεσης, άρα όταν επιβάλλεται η πλήρης κάλυψη, τίθεται ζήτημα πιθανής πίεσης ή εξαναγκασμού.

Παράλληλα, αναφέρθηκαν ενδεικτικά χώροι όπως το σχολείο και οι δομές φιλοξενίας ανηλίκων. Η δημόσια συζήτηση, δηλαδή, δεν παρουσιάζεται ως «γενική απαγόρευση παντού», αλλά ως πιθανή ρύθμιση στοχευμένη σε χώρους όπου το κράτος έχει αυξημένη υποχρέωση προστασίας και όπου η ταυτοποίηση και η απρόσκοπτη συμμετοχή στην εκπαιδευτική διαδικασία θεωρούνται θεμελιώδεις.

Τι ισχύει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες και γιατί έχει σημασία για την Αθήνα

Η Ελλάδα δεν θα κινούταν σε «νομικό κενό» αν επέλεγε να ανοίξει ένα τέτοιο κεφάλαιο. Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες υπάρχουν ήδη περιορισμοί για την πλήρη κάλυψη του προσώπου, είτε ως γενικές απαγορεύσεις σε δημόσιους χώρους είτε ως μερικές απαγορεύσεις (για παράδειγμα σε σχολεία, δημόσιες υπηρεσίες ή μέσα μεταφοράς). Ένα πρόσφατο παράδειγμα είναι η Πορτογαλία, όπου το κοινοβούλιο ενέκρινε το 2025 νομοσχέδιο για απαγόρευση κάλυψης προσώπου σε δημόσιους χώρους, με τη δημόσια αντιπαράθεση να περιστρέφεται γύρω από ζητήματα ισότητας και διακρίσεων.

Αυτό ακριβώς φαίνεται να θέλει να «διαβάσει» το υπουργείο: όχι μόνο τι έκαναν άλλες χώρες, αλλά και πώς το υπερασπίστηκαν νομικά, πώς το εφάρμοσαν στην πράξη και ποιο κοινωνικό αποτύπωμα άφησε το μέτρο. Γιατί η εμπειρία δείχνει ότι τέτοιες ρυθμίσεις δεν κρίνονται μόνο στο γράμμα του νόμου, αλλά και στην εφαρμογή: στις εξαιρέσεις, στους ελέγχους, στις κυρώσεις, και κυρίως στο αν δημιουργούν ή όχι νέες εντάσεις.

Ασφάλεια, αξιοπρέπεια, ένταξη: τα επιχειρήματα που συγκρούονται

Στον δημόσιο διάλογο για την μπούρκα, οι γραμμές αντιπαράθεσης είναι γνωστές και στην Ελλάδα, έστω κι αν το φαινόμενο δεν είναι μαζικό. Από τη μία πλευρά προβάλλονται επιχειρήματα που αφορούν ασφάλεια και ταυτοποίηση, αλλά και την αντίληψη ότι η πλήρης κάλυψη προσώπου συνδέεται με ζητήματα αξιοπρέπειας. Από την άλλη πλευρά, τίθενται ζητήματα θρησκευτικής ελευθερίας, αυτοδιάθεσης και κινδύνου στιγματισμού συγκεκριμένων κοινοτήτων, ειδικά αν μια απαγόρευση εμφανιστεί ως μέτρο «τιμωρίας» και όχι ως προστατευτική πολιτική για τα παιδιά.

Ο κ. Πλεύρης, πάντως, επέμεινε στη γραμμή ότι η Ελλάδα δεν έχει «όγκο» όπως άλλες χώρες, αλλά εξετάζει αν η έκταση του ζητήματος είναι τέτοια που να δικαιολογεί τη δικαιοπολιτική επιλογή.

Τι ακολουθεί από εδώ και πέρα

Το βασικό συμπέρασμα, με βάση τις επίσημες τοποθετήσεις, είναι ότι η υπόθεση βρίσκεται στο στάδιο της χαρτογράφησης: ευρωπαϊκό δίκαιο, εθνικές πρακτικές, δικαστικές αποφάσεις, και αξιολόγηση της πραγματικής έκτασης στην Ελλάδα. Το υπουργείο αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να εξεταστεί απαγόρευση ειδικά για ανηλίκους, αλλά επιμένει ότι δεν υπάρχει ακόμη ειλημμένη απόφαση.

Σε κάθε περίπτωση, αν η συζήτηση περάσει από το «εξετάζεται» στο «νομοθετείται», το πεδίο θα απαιτήσει λεπτές ισορροπίες: σαφή ορισμό του τι απαγορεύεται, σε ποιους χώρους, με ποιες εξαιρέσεις και ποιο μηχανισμό προστασίας ανηλίκων, ώστε η πολιτεία να μην μετατρέψει ένα θέμα προστασίας σε νέο πεδίο κοινωνικής πόλωσης.

Πηγή: Pagenews.gr