NASA: «Υπογραφές» αρχαίας ζωής μπορεί να αντέξουν 50 εκατ. χρόνια στον πάγο του Άρη

Γιατί ο πάγος μπορεί να είναι το καλύτερο «χρηματοκιβώτιο» του Άρη

Για χρόνια, η αναζήτηση ζωής στον Άρη έμοιαζε να έχει έναν σχεδόν αυτονόητο στόχο: βράχους, άργιλο, ιζήματα που θα μπορούσαν να κρύβουν χημικά ίχνη από ένα υγρό παρελθόν. Μια νέα έρευνα, όμως, έρχεται να βάλει στο επίκεντρο κάτι διαφορετικό και πιο άμεσο: τον καθαρό πάγο και το παγωμένο υπέδαφος πλούσιο σε πάγο.

Επιστήμονες από το NASA Goddard και το Penn State προσομοίωσαν εργαστηριακά συνθήκες που πλησιάζουν την πραγματικότητα του Άρη και διαπίστωσαν ότι κομμάτια αμινοξέων (τα δομικά «τούβλα» των πρωτεϊνών) που προέρχονται από οργανική ύλη βακτηρίων E. coli θα μπορούσαν, αν παγιδευτούν σε αρεινό πάγο ή μόνιμα παγωμένο έδαφος, να επιβιώσουν για περισσότερα από 50 εκατομμύρια χρόνια ακόμη και υπό συνεχή κοσμική ακτινοβολία.

Το εύρημα δεν λέει «βρήκαμε ζωή στον Άρη». Λέει κάτι εξίσου σημαντικό για την επόμενη δεκαετία της διαστημικής εξερεύνησης: αν υπήρξε ζωή και άφησε χημικές υπογραφές, ο πάγος μπορεί να τις έχει διατηρήσει καλύτερα από το έδαφος.

Το πείραμα: E. coli, πάγος, ιζήματα και ακτινοβολία τύπου Άρη

Η ερευνητική ομάδα σφράγισε οργανικό υλικό από E. coli σε δοκιμαστικούς σωλήνες με καθαρό πάγο νερού. Άλλα δείγματα αναμείχθηκαν με υλικά που προσομοιάζουν αρειανά ιζήματα, όπως πυριτικά πετρώματα και άργιλο. Τα δείγματα καταψύχθηκαν σε θερμοκρασίες κοντά στις παγωμένες ζώνες του Άρη και εκτέθηκαν σε ακτινοβολία γάμμα, ως εργαστηριακή «αντιστοίχιση» του μακροχρόνιου βομβαρδισμού από κοσμικές ακτίνες.

Στη συνέχεια, οι επιστήμονες μοντελοποίησαν τον συνολικό χρόνο έκθεσης ώστε να φτάσει ισοδύναμα τα 50 εκατομμύρια χρόνια. Το αποτέλεσμα ήταν το σημείο-κλειδί.

Το εντυπωσιακό αποτέλεσμα: ο καθαρός πάγος «κρατά» τη χημεία ζωντανή

Στον καθαρό πάγο, περισσότερο από το 10% των αμινοξέων επέζησε μετά την προσομοίωση των 50 εκατομμυρίων ετών. Αντίθετα, στα δείγματα όπου ο πάγος ήταν αναμεμειγμένος με ιζήματα τύπου Άρη, η αποδόμηση ήταν πολύ ταχύτερη.

Το γιατί έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Όπως εξηγείται από τους ερευνητές, στον στερεό πάγο τα αντιδραστικά σωματίδια που δημιουργούνται από την ακτινοβολία μπορεί να «παγώνουν» στη θέση τους και να μην ταξιδεύουν εύκολα μέχρι να καταστρέψουν τα οργανικά μόρια. Με άλλα λόγια, ο καθαρός πάγος δεν είναι απλώς αποθήκη, είναι και φρένο στη χημική φθορά.

Γιατί τα «50 εκατομμύρια χρόνια» αλλάζουν το παιχνίδι

Ένα από τα πιο πρακτικά συμπεράσματα της μελέτης είναι η σύγκριση με την ηλικία ορισμένων παγωμένων αποθέσεων στην επιφάνεια του Άρη. Σύμφωνα με το σκεπτικό που παρατίθεται, πολλά επιφανειακά παγωμένα στρώματα μπορεί να είναι πολύ νεότερα (σε κλίμακα λίγων εκατομμυρίων ετών ή και λιγότερο), άρα το χρονικό «παράθυρο» διατήρησης που δίνει ο πάγος είναι υπεραρκετό ώστε να επιβιώσουν οργανικές υπογραφές, αν υπάρχουν.

Ο Christopher House (Penn State) το διατυπώνει με τρόπο που κοιτά ευθέως τις μελλοντικές αποστολές: αν υπάρχουν μικροβιακά ίχνη κοντά στην επιφάνεια, η στρατηγική αναζήτησης πρέπει να τα κυνηγήσει εκεί όπου διατηρούνται καλύτερα.

Από τον Άρη στην Ευρώπη και τον Εγκέλαδο: ο πάγος ως «βιβλιοθήκη» ζωής

Η μελέτη δεν μένει μόνο στον Άρη. Εξετάζει και τι θα σήμαινε αυτό το φαινόμενο σε ακόμα πιο ψυχρά περιβάλλοντα όπως η Ευρώπη (δορυφόρος του Δία) και ο Εγκέλαδος (δορυφόρος του Κρόνου), όπου οι θερμοκρασίες είναι χαμηλότερες και η φθορά οργανικών μορίων μπορεί να επιβραδύνεται ακόμη περισσότερο.

Σε αυτό το πλαίσιο, αποκτά ενδιαφέρον και η σύνδεση με την αποστολή Europa Clipper της NASA, η οποία έχει ήδη εκτοξευθεί και θα πραγματοποιήσει δεκάδες κοντινές διελεύσεις για να αξιολογήσει την κατοικησιμότητα της Ευρώπης.

«Σκάψτε στον πάγο»: το πρακτικό μήνυμα για τις αποστολές

Το μεγάλο ερώτημα είναι πώς μεταφράζεται αυτή η γνώση σε πραγματική εξερεύνηση. Η απάντηση είναι ωμή: χρειάζεται πρόσβαση σε θαμμένο πάγο.

Υπάρχει ιστορικό προηγούμενο. Το 2008 η αποστολή Phoenix έσκαψε στο βόρειο πλάτος του Άρη και φωτογράφισε φωτεινά κομμάτια μέσα σε τάφρο, τα οποία εξαφανίστηκαν λίγες μέρες μετά την έκθεση στον αέρα, κάτι που οι επιστήμονες θεώρησαν ισχυρή ένδειξη ότι επρόκειτο για παγωμένο νερό που εξαχνώθηκε.

Το μήνυμα της νέας μελέτης είναι ότι τα μελλοντικά ρόβερ ή στατικές αποστολές θα χρειαστούν ισχυρότερες «σέσουλες» ή τρυπάνια για να φτάσουν σε πιο καθαρά, προστατευμένα στρώματα πάγου ή παγωμένου υπεδάφους. Και αυτό δεν είναι λεπτομέρεια μηχανικής: είναι πιθανό να καθορίσει το πού και το πώς θα γίνει η πιο σοβαρή προσπάθεια ανίχνευσης βιολογικών υπογραφών στον Άρη.

Τι σημαίνει αυτό για την επόμενη μεγάλη αναζήτηση ζωής

Η ιστορία δεν είναι ότι «βρέθηκαν μικρόβια». Η ιστορία είναι ότι ο πάγος ίσως λειτουργεί ως ο καλύτερος φυσικός «σκληρός δίσκος» του Άρη, διατηρώντας οργανικά ίχνη πολύ περισσότερο απ’ όσο περιμέναμε — και μάλιστα καλύτερα όταν είναι καθαρός και όχι «βρόμικος» με ιζήματα.

Αν οι αποστολές του μέλλοντος θέλουν να ανεβάσουν τις πιθανότητες επιτυχίας τους, η νέα κατεύθυνση μοιάζει όλο και πιο καθαρή: λιγότερο ράφι πετρωμάτων, περισσότερο σκάψιμο στον πάγο.

Πηγή: Pagenews.gr