Σκηνικό ρήξης στη Γενεύη: Πώς οι διαπραγματεύσεις οδήγησαν στα πλήγματα κατά του Ιράν

Η κατάρρευση των διαβουλεύσεων στη Γενεύη λίγες ημέρες πριν από την έναρξη των επιθέσεων δεν μπορεί να αναλυθεί αποκομμένα από τη σταδιακή μετατόπιση του πλαισίου απαιτήσεων που διαμόρφωσε το τελικό αδιέξοδο.

Η πληροφορία ότι η ημερομηνία ενεργοποίησης της επιχείρησης είχε αποφασιστεί εβδομάδες πριν, καταδεικνύει πως ο στρατιωτικός σχεδιασμός είχε ήδη ωριμάσει. Το κρίσιμο στοιχείο, ωστόσο, αφορά τον τρόπο με τον οποίο εξελίχθηκε η διαπραγματευτική ατζέντα — και πώς αυτή η εξέλιξη περιόρισε σταδιακά κάθε περιθώριο σύγκλισης.

Από τον εμπλουτισμό στο δόγμα αποτροπής

Αρχικά, το επίκεντρο των συνομιλιών αφορούσε τον εμπλουτισμό ουρανίου και τους μηχανισμούς επιτήρησης. Στη συνέχεια, η ισραηλινή θέση διευρύνθηκε σε απαίτηση αποξήλωσης κρίσιμων υποδομών.

Ακολούθως, προστέθηκε ρητά το βαλλιστικό πρόγραμμα — και ειδικότερα ο περιορισμός του βεληνεκούς των πυραύλων.

Η ένταξη του ζητήματος της εμβέλειας βαλλιστικών συστημάτων συνιστά ποιοτική αναβάθμιση του πήχη. Το πυραυλικό οπλοστάσιο αποτελεί τον βασικό πυλώνα αποτροπής της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν. Η Τεχεράνη έχει διαχρονικά απορρίψει κάθε σύνδεση των πυρηνικών συνομιλιών με περιορισμούς στο πυραυλικό της δόγμα.

Η απαίτηση αυτή γνώριζε εκ των προτέρων ότι θα συναντούσε σκληρή αντίδραση.

Καθώς η ατζέντα μετατοπιζόταν από τεχνικούς περιορισμούς εμπλουτισμού σε συνολική αναδιάρθρωση της ιρανικής στρατηγικής άμυνας, η πιθανότητα συμφωνίας μειωνόταν δραστικά. Η διαπραγμάτευση εξελισσόταν υπό διαρκή αυστηροποίηση όρων — μια διαδικασία που δομικά αύξανε την πιθανότητα κατάρρευσης.

Ποιος καθόρισε τον χρόνο;

Το ερώτημα πλέον δεν αφορά το εάν υπήρχε στρατιωτικός σχεδιασμός — αυτό θεωρείται δεδομένο — αλλά ποιος καθόρισε την πολιτική στιγμή ενεργοποίησης.

Σενάριο ισραηλινής επιτάχυνσης

Το Ισραήλ είχε καταστήσει σαφές ότι οποιαδήποτε συμφωνία χωρίς αποξήλωση υποδομών και περιορισμούς στο πυραυλικό πρόγραμμα δεν θα ήταν αποδεκτή. Η συνεχής αναβάθμιση των απαιτήσεων περιόριζε δραστικά τα περιθώρια σύγκλισης.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Ιερουσαλήμ διαμόρφωσε ένα διαπραγματευτικό περιβάλλον όπου η αποτυχία γινόταν ολοένα πιθανότερη, ενώ η στρατιωτική επιλογή παρέμενε ενεργή και επιχειρησιακά ώριμη.

Σενάριο αυτόνομης αμερικανικής απόφασης

Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν ήδη ενισχύσει τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή. Ενόψει εκλογικών πιέσεων και με τη συζήτηση περί αξιοπιστίας της αποτροπής να εντείνεται, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπμπορούσε να αξιολογήσει ότι η στρατιωτική δράση εξυπηρετεί τόσο στρατηγικούς όσο και εσωτερικούς πολιτικούς στόχους.

Η κατάρρευση των συνομιλιών, υπό συνθήκες αυστηροποιημένων όρων, παρείχε το πολιτικό υπόβαθρο για την ενεργοποίηση της στρατιωτικής επιλογής.

 Ήταν καταδικασμένες να αποτύχουν;

Η αναβάθμιση των απαιτήσεων — ιδίως στο πεδίο του βαλλιστικού βεληνεκούς — μετατόπισε τις διαπραγματεύσεις από τεχνικό πλαίσιο πυρηνικών περιορισμών σε συνολική αναδιάρθρωση της ιρανικής στρατηγικής άμυνας.

Ο προαποφασισμένος χρόνος ενεργοποίησης της επιχείρησης και η αυστηροποίηση της διαπραγματευτικής ατζέντας συνδέονται λειτουργικά. Η εικόνα που προκύπτει δείχνει συνδυασμό ισραηλινής επιτάχυνσης και αμερικανικής στρατηγικής απόφασης.

Η διπλωματική διαδικασία φαίνεται ότι λειτούργησε ως τακτικός μηχανισμός διαχείρισης χρόνου και πολιτικής νομιμοποίησης. Η μετάβαση σε στρατιωτική φάση δεν αποτέλεσε προϊόν αιφνιδιασμού, αλλά επιλογή χρονισμένη σε σημείο που εξυπηρετεί μια ευρύτερη στρατηγική αναδιάταξης ισορροπιών στη Μέση Ανατολή.

Με πληροφορίες από:

•  Times of India
•  Διεθνείς διπλωματικές πηγές
•  Αναλύσεις διεθνών μέσων ενημέρωσης