Ο «Σκιώδης αρχιτέκτονας» της Τεχεράνης: Ποιος είναι ο Αλί Λαριτζάνι που αναλαμβάνει μετά τον Χαμενεΐ

Από διαπραγματευτής πυρηνικών σε κεντρικό παίκτη ασφαλείας – Ο άνθρωπος-κλειδί της επόμενης ημέρας στο Ιράν

Η μετα-Χαμενεΐ εποχή στο Ιράν φέρνει στο προσκήνιο έναν βετεράνο του συστήματος: τον Αλί Λαριτζανί. Μετά τον θάνατο του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ σε αεροπορικό πλήγμα, ο Λαριτζανί αναδεικνύεται σε κομβικό διαχειριστή της εθνικής ασφάλειας, επανακάμπτοντας δυναμικά στο επίκεντρο της εξουσίας.

Ο άνθρωπος του «βαθέος κράτους»

Γεννημένος στη Νατζάφ του Ιράκ και μεγαλωμένος στο Ιράν, ο Λαριτζανί προέρχεται από επιφανή θρησκευτική οικογένεια. Με διδακτορικό στη Φιλοσοφία, έχει υπηρετήσει ως:

• Πρόεδρος της Βουλής του Ιράν
• Πρώην επικεφαλής διαπραγματευτής για το πυρηνικό πρόγραμμα
• Γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας

Η επανατοποθέτησή του ως Γραμματέας του Supreme National Security Council υπογραμμίζει την εμπιστοσύνη του καθεστώτος στην ικανότητά του να γεφυρώνει φατρίες και να διαχειρίζεται κρίσεις.

Πυρηνικό πρόγραμμα: Πραγματιστής ή σκληροπυρηνικός;

Ο Λαριτζανί θεωρείται πραγματιστής εντός του κατεστημένου. Έχει δηλώσει ότι το πυρηνικό ζήτημα είναι «επιλύσιμο» και ότι οι αμερικανικές ανησυχίες μπορούν να αντιμετωπιστούν — χωρίς όμως να εγκαταλειφθεί το δικαίωμα του Ιράν στον εμπλουτισμό ουρανίου.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εκφράζουν φόβους για πιθανή στρατιωτική διάσταση του προγράμματος. Η Τεχεράνη επιμένει ότι πρόκειται για ειρηνική χρήση.

Χαρακτηριστική ήταν η φράση του σε παλαιότερες διαπραγματεύσεις: «Δεν ανταλλάσσουμε ένα μαργαριτάρι με μια καραμέλα», περιγράφοντας δυτικές προτάσεις.

Κυρώσεις και εσωτερική καταστολή

Παρά το προφίλ διαπραγματευτή, ο Λαριτζανί βρέθηκε στο στόχαστρο της Ουάσιγκτον. Οι ΗΠΑ τον επέβαλαν κυρώσεις, κατηγορώντας τον ότι είχε ρόλο στην καταστολή διαδηλώσεων τον Ιανουάριο.

Ο ίδιος αναγνώρισε τις οικονομικές πιέσεις που βιώνουν οι πολίτες, αλλά κατηγόρησε «ομάδες επηρεαζόμενες από το Ισραήλ» για βίαιες ενέργειες. Η στάση αυτή δείχνει το διττό του προφίλ: διαλλακτικός προς τα έξω – αμετακίνητος στο εσωτερικό.

Διπλωματία πολλαπλών αξόνων

Ο Λαριτζανί κινήθηκε ενεργά στο διπλωματικό πεδίο:

• Επίσκεψη στο Ομάν για προετοιμασία έμμεσων συνομιλιών με τις ΗΠΑ
• Επαφές στη Μόσχα για ενίσχυση δεσμών ασφαλείας με τη Ρωσία
• Στήριξη στη στρατηγική συνεργασία με την Κίνα, που οδήγησε στη 25ετή συμφωνία του 2021

Η συνεργασία με Μόσχα και Πεκίνο λειτουργεί ως αντιστάθμισμα στην αμερικανική πίεση, ενισχύοντας τη γεωπολιτική αυτονομία της Τεχεράνης.

Πολιτικές φιλοδοξίες και εμπόδια

Παρά την επιρροή του, ο Λαριτζανί έχει αντιμετωπίσει εμπόδια. Το Guardian Council τον απέκλεισε από προεδρική υποψηφιότητα, επικαλούμενο λόγους που συνδέονταν με προσωπικά και οικογενειακά ζητήματα.

Η πολιτική του διαδρομή δείχνει ότι, αν και «άνθρωπος του συστήματος», δεν είναι άτρωτος εντός του μηχανισμού εξουσίας.

Η επόμενη ημέρα

Με τον θάνατο του Χαμενεΐ και τις αναφορές περί απώλειας του αρχηγού των Ενόπλων Δυνάμεων Αμπντολραχίμ Μουσαβί, η ανάδειξη Λαριτζανί σηματοδοτεί προσπάθεια θεσμικής σταθεροποίησης.

Το βασικό ερώτημα είναι εάν θα:

• Επιταχύνει έναν ρεαλιστικό συμβιβασμό με τη Δύση
• Ή ενισχύσει τον άξονα Μόσχας–Πεκίνου απέναντι στην Ουάσιγκτον

Σε κάθε περίπτωση, ο Λαριτζανί δεν είναι μεταβατική φιγούρα. Είναι πολιτικός επιβιώσας, γνώστης ισορροπιών και εκπρόσωπος της σκληρής συνέχειας του ιρανικού κατεστημένου.

Πηγές Εμπλουτισμού

• Reuters
• Modern Diplomacy