Τέλος εποχής στη Μέση Ανατολή: Νεκρός ο Αλί Χαμενεΐ, ο αρχιτέκτονας της ιρανικής περιφερειακής επέκτασης

Ο Αγιουλάχ Αλί Χαμενεΐ, ο απόλυτος ηγέτης της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν επί 36 χρόνια, έχασε τη ζωή του στις πρόσφατες κοινές στρατιωτικές επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ εναντίον στόχων στο ιρανικό έδαφος. Η επιβεβαίωση ήρθε σήμερα από κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν, που ανακοίνωσαν επίσης 40 ημέρες πένθους και εβδομάδα εθνικών αργιών για την «επ’ αγαθώ θρησκευτικής και πολιτικής» προσωπικότητα που κυριάρχησε στην ιρανική πολιτική σκηνή επί τρεις δεκαετίες.

Ο Χαμενεΐ, 86 ετών, υπήρξε η κεντρική μορφή πίσω από την ενίσχυση της θρησκευτικής εξουσίας, την καταστολή εσωτερικών αντιφρονούντων και την οικοδόμηση της στρατιωτικής-θεοκρατικής δομής που σημάδεψε τις σχέσεις του Ιράν με τη Δύση και γειτονικές χώρες. Το καθεστώς του, που βασιζόταν στο στέλεχος της Ισλαμικής Επαναστατικής Φρουράς (IRGC) και σε πολιτικές ελέγχου, βρέθηκε καθ’ όλη τη διάρκεια των ετών στο επίκεντρο διεθνών αντιπαραθέσεων και κυρώσεων.

Η σημερινή ανακοίνωση σηματοδοτεί μια τραγική στροφή για το Ιράν: η αμερικανοϊσραηλινή εκστρατεία που οδήγησε στον θάνατό του ήρθε αφότου Τραμπ και Νετανιάχου επιτέθηκαν σε στρατιωτικές και κυβερνητικές υποδομές της Τεχεράνης, με στόχο να αποδυναμώσουν το καθεστώς και το πυρηνικό του πρόγραμμα. Η αμερικανική πλευρά χαρακτήρισε τον Χαμενεΐ ως «έναν από τους πλέον επικίνδυνους ηγέτες στην ιστορία», ενώ κάλεσε τους Ιρανούς να διεκδικήσουν την τύχη της χώρας τους μετά την πτώση του.

Στο εσωτερικό του Ιράν, οι αναλυτές εκτιμούν πως ο θάνατος του Χαμενεΐ θα επιφέρει πολιτική αστάθεια και διαμάχες για τη διαδοχή, καθώς η Συνέλευση των Ειδικών, το ανώτατο εκλέκτορικό σώμα κληρικών, καλείται να ορίσει τον νέο Ανώτατο Ηγέτη. Η έλλειψη σαφούς προεπιλεγμένου διαδόχου προοιωνίζει περίοδο έντονων εσωτερικών αναταραχών και ενδεχομένως νέων συμμαχιών εντός του ιρανικού πολιτικού συστήματος.

Διεθνείς αντιδράσεις έχουν ήδη αρχίσει να εκδηλώνονται: η αντιπαράθεση ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν φαίνεται να περνά σε νέα φάση, με αυξημένη πιθανότητα περαιτέρω στρατιωτικής κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή και επιπτώσεις που θα επηρεάσουν αγορές ενέργειας, σχέσεις των μεγάλων δυνάμεων και τη στρατηγική πολιτική στην περιοχή.

Οι επόμενες ημέρες αναμένονται κρίσιμες, καθώς τα διεθνή κέντρα εξουσίας αξιολογούν τις συνέπειες της απώλειας ενός από τους πλέον επιδραστικούς ηγέτες της περιοχής – ενός προσώπου που καθόρισε, όπως λίγοι άλλοι, την πορεία της σύγχρονης Μέσης Ανατολής.

Πηγές / Με πληροφορίες από:

• Reuters via Al-Monitor • Associated Press • KSAT / AP • Financial Times / global news