Η αγορά του υγροποιημένου φυσικού αερίου περνά σε φάση αυξημένης νευρικότητας, καθώς η κλιμακούμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή απειλεί να «στεγνώσει» τη ροή φορτίων από τον Περσικό Κόλπο προς τις δύο πιο ευαίσθητες περιοχές του πλανήτη: την Ασία και την Ευρώπη. Τα Στενά του Ορμούζ, το στενό πέρασμα ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν, δεν έχουν κλείσει επίσημα. Όμως η πραγματικότητα στη θάλασσα διαμορφώνεται διαφορετικά: μεγάλοι ναυτιλιακοί όμιλοι, εταιρείες ενέργειας και εμπορικοί οίκοι εμφανίζονται ολοένα πιο διστακτικοί να περάσουν από έναν δίαυλο που, στην πράξη, αντιμετωπίζεται ως ζώνη υψηλού κινδύνου.
Αυτή η «σιωπηρή αναστολή» των διελεύσεων λειτουργεί σαν ένα άτυπο μπλόκο. Και στην αγορά του LNG, όπου ο προγραμματισμός παραδόσεων είναι καθοριστικός και η διαθεσιμότητα φορτίων μεταφράζεται άμεσα σε τιμές, ακόμη και η παραμικρή καθυστέρηση αρκεί για να ξεκινήσει αλυσιδωτή αντίδραση.
Το Ορμούζ ως «διακόπτης» για την παγκόσμια τροφοδοσία
Το Ορμούζ θεωρείται ένα από τα πιο κρίσιμα γεωοικονομικά «σημεία συμφόρησης» στον κόσμο, αφού από εκεί περνά περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών ενέργειας σε πετρέλαιο και LNG. Το ότι δεν υπάρχει επίσημη ανακοίνωση κλεισίματος δεν καθησυχάζει απαραίτητα την αγορά. Αντίθετα, η συμπεριφορά των πλοίων είναι αυτή που δίνει τον τόνο.
Σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης, τουλάχιστον δώδεκα άδεια δεξαμενόπλοια που βρίσκονταν στην ανατολική πλευρά των Στενών άλλαξαν πορεία τις τελευταίες ώρες. Η εικόνα αυτή, όσο «τεχνική» κι αν μοιάζει, είναι βαθιά πολιτική και βαθιά οικονομική: όταν τα πλοία γυρίζουν πίσω ή καθυστερούν, η αγορά αρχίζει να τιμολογεί όχι το τι συμβαίνει, αλλά το τι μπορεί να συμβεί.
Γιατί το Κατάρ είναι το «κλειδί» του προβλήματος
Η ένταση γίνεται ακόμη πιο κρίσιμη εξαιτίας ενός πολύ συγκεκριμένου δεδομένου: το Κατάρ. Ως ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας LNG στον κόσμο μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες, το εμιράτο αντιπροσωπεύει περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι όλα τα φορτία του περνούν από τα Στενά του Ορμούζ. Αυτό δημιουργεί μια διαρθρωτική ευαλωτότητα που δεν «διορθώνεται» με εύκολες λύσεις.
Με άλλα λόγια, όσο κι αν υπάρχουν εναλλακτικές πηγές LNG στον κόσμο, η απώλεια ή η καθυστέρηση φορτίων του Κατάρ δεν είναι μια απλή μετατόπιση ισορροπιών. Είναι ένα σοκ που μπορεί να μεταφερθεί γρήγορα από τα τερματικά της Ασίας μέχρι τα ευρωπαϊκά hubs φυσικού αερίου, ειδικά σε μια περίοδο όπου οι αγορές λειτουργούν με περιορισμένα περιθώρια ασφάλειας.
Η προειδοποίηση της Goldman και το «σενάριο του ενός μήνα»
Σε αυτό το πλαίσιο έρχεται η προειδοποίηση της Goldman Sachs, η οποία αποτυπώνει με αριθμούς το ρίσκο που μέχρι τώρα ίσως αντιμετωπιζόταν περισσότερο ως «πολιτική ένταση» παρά ως άμεση ενεργειακή απειλή. Σύμφωνα με την εκτίμηση που μεταφέρεις, αν υπάρξει διακοπή των εξαγωγών LNG μέσω Ορμούζ για έναν μήνα, τότε η τιμή spot LNG στην Ασία θα μπορούσε να εκτιναχθεί έως και 130%, φτάνοντας τα 25 δολάρια ανά εκατομμύριο βρετανικές θερμικές μονάδες.
Το μέγεθος αυτής της πρόβλεψης δεν είναι απλώς εντυπωσιακό. Είναι ενδεικτικό του πόσο εύθραυστο είναι το σύστημα, όταν ένα τόσο μεγάλο μερίδιο της παγκόσμιας τροφοδοσίας περνά από ένα και μόνο στενό πέρασμα.
Η «αθόρυβη» απειλή για το φυσικό αέριο και η περίπτωση του Ισραήλ
Ένα στοιχείο που αναδεικνύεται όλο και περισσότερο είναι ότι ο κίνδυνος για το LNG δεν έχει «παίξει» όσο δυνατά επικοινωνιακά όσο ο κίνδυνος για το πετρέλαιο. Κι όμως, η αγορά του αερίου μπορεί να αποδειχθεί εξίσου νευρική, γιατί η εναλλακτική τροφοδοσία δεν έρχεται με το πάτημα ενός κουμπιού.
Η κατάσταση επιβαρύνεται και από άλλους παράγοντες στην περιοχή. Όπως σημειώνεται, το Ισραήλ έχει περιορίσει την παραγωγή από υπεράκτια κοιτάσματά του, ενώ οι μεταφορές ενεργειακών φορτίων στον Κόλπο έχουν ήδη διαταραχθεί. Αυτό σημαίνει ότι η πίεση δεν είναι μόνο θεωρητική. Είναι ήδη παρούσα, ακόμη κι αν το Ορμούζ δεν έχει κλείσει «στα χαρτιά».
ING: Οι τιμές θα γράψουν την πραγματική ιστορία
Η ING, από την πλευρά της, τοποθετεί το ζήτημα σε μια πιο «καθαρή» αγορά-ανάγνωση: για το φυσικό αέριο, ο πραγματικός αντίκτυπος θα φανεί στις τιμές LNG σε Ευρώπη και Ασία. Αυτό είναι κρίσιμο, γιατί και οι δύο περιοχές έχουν λόγους να ανησυχούν.
Η Ασία αποτελεί τον μεγαλύτερο καταναλωτή spot φορτίων και απορροφά άμεσα τις διακυμάνσεις. Η Ευρώπη, από την άλλη, παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητη, καθώς στηρίζεται σε LNG για να ισορροπεί ανάγκες τροφοδοσίας και αποθήκευσης, ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να θωρακιστεί απέναντι σε κάθε νέο σοκ που θα μπορούσε να μετακυλιστεί σε λογαριασμούς, βιομηχανικό κόστος και πληθωριστικές πιέσεις.
Το επιπλέον πρόβλημα είναι ο χρόνος. Ακόμη και αν αυξάνεται η εξαγωγική δυναμικότητα LNG και αναμένονται επιπλέον ποσότητες, ιδίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αυτές οι νέες ροές δεν μπορούν να εμφανιστούν «άμεσα» σε βαθμό που να καλύψουν πιθανές απώλειες από τον Περσικό Κόλπο. Η αγορά χρειάζεται φορτία σήμερα, όχι σε λίγους μήνες, και αυτό είναι που τροφοδοτεί τη νευρικότητα.
Από τη ναυτιλία στις τιμές, και από τις τιμές στην πολιτική
Το ενδιαφέρον στην παρούσα φάση είναι ότι δεν απαιτείται επίσημη απόφαση αποκλεισμού για να δημιουργηθεί ένα ενεργειακό σοκ. Αρκεί μια παρατεταμένη περίοδος κατά την οποία οι διελεύσεις επιβραδύνονται, οι ασφαλιστικές επιβαρύνσεις αυξάνονται και οι ναυλωτές αποφασίζουν πως το ρίσκο είναι μεγαλύτερο από το κέρδος. Τότε, η αγορά αρχίζει να μεταφράζει τη γεωπολιτική σε αριθμούς και οι αριθμοί, με τη σειρά τους, μετατρέπονται σε πολιτική πίεση: σε κυβερνήσεις, σε κεντρικές τράπεζες, σε επιχειρήσεις.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, το LNG γίνεται κάτι περισσότερο από καύσιμο. Γίνεται βαρόμετρο ισχύος, δοκιμασία ανθεκτικότητας και, κυρίως, η πιο άμεση απόδειξη ότι η ενεργειακή ασφάλεια δεν εξαρτάται μόνο από τα αποθέματα, αλλά από τις διαδρομές.
Πηγή: Pagenews.gr