Πυρηνικός τζόγος Μακρόν: Η «ομπρέλα» που μπορεί να βάλει φωτιά στην Ευρώπη

Η απόφαση του προέδρου της Εμανουέλ Μακρόν να επεκτείνει το γαλλικό πυρηνικό δόγμα πέρα από τα εθνικά σύνορα προκαλεί σεισμό στα ευρωπαϊκά επιτελεία. Η περίφημη «πυρηνική ομπρέλα» της Γαλλία παρουσιάζεται ως ασπίδα απέναντι σε απειλές από τη Ρωσία και άλλες αναθεωρητικές δυνάμεις — όμως διπλωματικοί κύκλοι προειδοποιούν: η στρατηγική αυτή μπορεί να αποδειχθεί δίκοπο μαχαίρι.

Σύμφωνα με τις αναφορές, το Παρίσι επιδιώκει να εντάξει ευρωπαϊκές χώρες σε ένα σχήμα «προηγμένης αποτροπής», επιτρέποντας ανάπτυξη πυρηνικών μέσων σε ασκήσεις και ενισχύοντας την επιχειρησιακή διασύνδεση. Η κίνηση εντάσσεται στο αφήγημα της «στρατηγικής αυτονομίας» της Ευρωπαϊκή Ένωση — δηλαδή μιας Ευρώπης που δεν θα εξαρτάται αποκλειστικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες για την πυρηνική της προστασία.

Το μεγάλο ερώτημα: Ασπίδα ή πυριτιδαποθήκη;

Η Ευρώπη μέχρι σήμερα βασίζεται πρωτίστως στην αμερικανική πυρηνική ομπρέλα μέσω του ΝΑΤΟ. Η γαλλική πρωτοβουλία, αν και δεν την αντικαθιστά, δημιουργεί παράλληλο κέντρο αποτροπής. Αυτό όμως εγείρει κρίσιμα ζητήματα:

• Ποιος αποφασίζει για τη χρήση; Ο έλεγχος των γαλλικών πυρηνικών παραμένει αποκλειστικά στο Παρίσι. Οι εταίροι συμμετέχουν σε ασκήσεις — όχι στη λήψη τελικής απόφασης.
• Πώς θα αντιδράσει η Μόσχα; Η Ρωσία έχει ήδη προειδοποιήσει ότι κάθε ενίσχυση πυρηνικής παρουσίας στην Ευρώπη θα θεωρηθεί απειλή.
• Υπονομεύεται η διατλαντική συνοχή; Η Ουάσιγκτον παρακολουθεί με προσοχή. Μια «ευρωπαϊκή πυρηνική ταυτότητα» θα μπορούσε να αναδιαμορφώσει τις ισορροπίες εντός της Συμμαχίας.

 Ευρωπαϊκές αντιδράσεις και εσωτερικοί τριγμοί

Σε Βερολίνο, Βαρσοβία και Στοκχόλμη, η ιδέα μιας ευρωπαϊκής αποτροπής βρίσκει υποστηρικτές, κυρίως λόγω της αυξανόμενης ανασφάλειας μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Ωστόσο, σε άλλες πρωτεύουσες εκφράζονται φόβοι ότι η κίνηση:

• Θα προκαλέσει νέα κούρσα εξοπλισμών στην ήπειρο.
• Θα αυξήσει τον κίνδυνο να μετατραπούν ευρωπαϊκά εδάφη σε πρωτεύοντες πυρηνικούς στόχους.
• Θα βαθύνει τις πολιτικές διαιρέσεις εντός της ΕΕ.

Αναλυτές υπενθυμίζουν ότι η Γαλλία είναι η μόνη χώρα της ΕΕ με πλήρως ανεξάρτητο πυρηνικό οπλοστάσιο μετά το Brexit. Το Παρίσι, αξιοποιώντας το κενό που άφησε το Λονδίνο, επιδιώκει να εδραιωθεί ως ο αδιαμφισβήτητος στρατηγικός πυλώνας της ευρωπαϊκής άμυνας.

Τι σημαίνει για την Ελλάδα;

Η συμμετοχή της Αθήνας σε διάλογο για τη γαλλική «ομπρέλα» προσθέτει βαρύτητα στον ελληνογαλλικό άξονα. Ωστόσο, ενδεχόμενη εμβάθυνση θα απαιτήσει λεπτούς χειρισμούς ώστε να μην διαταραχθούν οι ισορροπίες τόσο εντός του ΝΑΤΟ όσο και στις σχέσεις με γειτονικές χώρες.

Η «πυρηνική ομπρέλα» του Μακρόν εμφανίζεται ως απάντηση σε μια ασταθή εποχή. Όμως η Ιστορία δείχνει ότι κάθε αναδιάταξη πυρηνικών ισορροπιών συνοδεύεται από απρόβλεπτες συνέπειες. Αν η Ευρώπη αναζητά ασφάλεια, θα πρέπει να αποφασίσει αν θέλει περισσότερη αποτροπή — ή περισσότερη διπλωματία.

Με πληροφορίες από:

• Reuters
• Euronews
• Politico Europe
• Financial Times