Πόλεμος Νομισμάτων: Το Δολάριο Τρίζει – Ποιος Θα Κρατήσει το Τιμόνι της Παγκόσμιας Οικονομίας;

Η αθέατη μάχη πίσω από τα νομίσματα

Η ιστορία της παγκόσμιας οικονομίας δεν γράφεται μόνο σε εργοστάσια, χρηματιστήρια ή πολεμικά μέτωπα. Γράφεται κυρίως στα νομίσματα που κυκλοφορούν πέρα από σύνορα.

Όταν ένα νόμισμα γίνεται διεθνές, αποκτά σχεδόν γεωπολιτική ισχύ.

Δεν είναι απλώς μέσο πληρωμής.Είναι εργαλείο επιρροής, όπλο κυρώσεων και μοχλός χρηματοδότησης αυτοκρατοριών.

Και η ιστορία δείχνει κάτι αμείλικτο:κανένα παγκόσμιο νόμισμα δεν κρατά για πάντα.

Από τη βρετανική αυτοκρατορία στη χρηματοπιστωτική υπερδύναμη των ΗΠΑ

Τον 19ο αιώνα, η λίρα στερλίνα ήταν το απόλυτο οικονομικό διαβατήριο του κόσμου.

Η εξήγηση ήταν απλή:

• η Βρετανία κυριαρχούσε στο παγκόσμιο εμπόριο
• το Λονδίνο ήταν το μεγαλύτερο χρηματοπιστωτικό κέντρο
• το βρετανικό ναυτικό έλεγχε τις θαλάσσιες οδούς

Όπως λένε οι οικονομικοί ιστορικοί:

«Το νόμισμα ακολουθεί τη σημαία.»Όμως δύο παγκόσμιοι πόλεμοι κατέστρεψαν τη βρετανική οικονομική ισχύ.Το κενό το κάλυψαν οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο γεννήθηκε το σύστημα Bretton Woods.

Το δολάριο έγινε η ραχοκοκαλιά του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Και όταν το 1971 οι ΗΠΑ εγκατέλειψαν τον χρυσό κανόνα, κάτι ακόμη πιο ισχυρό εμφανίστηκε:

το πετροδολάριο.

Το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας άρχισε να τιμολογείται σε δολάρια.

Και έτσι δημιουργήθηκε η μεγαλύτερη χρηματοοικονομική μηχανή ισχύος στην ιστορία.

Το μεγάλο προνόμιο της Ουάσιγκτον

Η διεθνής κυριαρχία ενός νομίσματος δίνει στον εκδότη του ένα τεράστιο πλεονέκτημα.

Οι οικονομολόγοι το λένε:

“exorbitant privilege” – υπερβολικό προνόμιο.

Στην πράξη σημαίνει:

• οι ΗΠΑ μπορούν να δανείζονται φθηνότερα
• χρηματοδοτούν ελλείμματα στο δικό τους νόμισμα
• επιβάλλουν κυρώσεις που παγώνουν κεφάλαια σε όλο τον κόσμο

Ένας Ευρωπαίος τραπεζίτης το έθεσε ωμά σε ιδιωτική συζήτηση:

«Το δολάριο δεν είναι απλώς νόμισμα. Είναι το operating system της παγκόσμιας οικονομίας.»

Το ρήγμα: κυρώσεις, γεωπολιτική και φόβος

Τα τελευταία χρόνια όμως κάτι άλλαξε.

Οι οικονομικές κυρώσεις έγιναν γεωπολιτικό εργαλείο υψηλής έντασης.

Αποκλεισμοί από διεθνή συστήματα πληρωμών. Δέσμευση κρατικών αποθεματικών. Οικονομικός στραγγαλισμός μέσω τραπεζών.

Και τότε πολλοί άρχισαν να σκέφτονται:

Τι γίνεται αν το δολάριο γίνει όπλο;

Σε κλειστή σύσκεψη κεντρικής τράπεζας στην Ασία, σύμφωνα με διπλωματική πηγή, ένας αξιωματούχος φέρεται να είπε:

— «Πρέπει να μειώσουμε την εξάρτηση.» — «Από το δολάριο;» — «Από το ρίσκο που κουβαλά.»

Η σιωπηλή μετατόπιση αποθεματικών

Δεν υπάρχει πανικός. Αλλά υπάρχει αργή μετατόπιση.

Οι κεντρικές τράπεζες:

• αυξάνουν τα αποθέματα χρυσού
• ενισχύουν το ευρώ
• πειραματίζονται με το κινεζικό γιουάν

Οι διμερείς συμφωνίες σε τοπικά νομίσματα πολλαπλασιάζονται.

Η τάση έχει ένα όνομα:

dedollarization.

Όχι κατάρρευση.

Αλλά σταδιακή αποδυνάμωση της μονοκρατορίας.

Το μεγάλο πρόβλημα των ανταγωνιστών

Παρά τη συζήτηση, η αντικατάσταση του δολαρίου είναι εξαιρετικά δύσκολη.

Για να γίνει διεθνές ένα νόμισμα χρειάζονται:

• τεράστια οικονομία
• βαθιές αγορές κεφαλαίου
• πλήρης εμπιστοσύνη στους θεσμούς
• κράτος δικαίου
• ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων

Και εδώ εμφανίζεται το παράδοξο.

Οι ΗΠΑ έχουν προβλήματα.

Αλλά οι ανταγωνιστές έχουν μεγαλύτερα.

Ένας αναλυτής μεγάλης ευρωπαϊκής τράπεζας σχολίασε:

«Το δολάριο δεν είναι ισχυρό επειδή είναι τέλειο. Είναι ισχυρό επειδή οι εναλλακτικές είναι ατελείς.»

Η νέα ψηφιακή σκακιέρα

Την ίδια στιγμή ανοίγει ένα νέο μέτωπο.

Τα ψηφιακά νομίσματα κεντρικών τραπεζών (CBDC).

Η Κίνα ήδη δοκιμάζει το ψηφιακό γιουάν.

Η Ευρώπη ετοιμάζει το ψηφιακό ευρώ.

Ο στόχος είναι σαφής:

να δημιουργηθούν νέα δίκτυα πληρωμών που δεν περνούν από το αμερικανικό σύστημα.

Ένας αξιωματούχος ευρωπαϊκού θεσμού φέρεται να είπε σε κλειστή σύσκεψη:

— «Δεν μπορούμε να είμαστε στρατηγικά κυρίαρχοι αν πληρώνουμε την ενέργεια μέσω άλλων.»

Η ευρωπαϊκή ευκαιρία — και ο κίνδυνος

Για την Ευρώπη το ζήτημα είναι βαθιά στρατηγικό.

Το ευρώ έχει ήδη σημαντικό διεθνή ρόλο.

Αλλά δεν έχει ακόμη:

• ενιαία κεφαλαιαγορά
• πλήρη τραπεζική ένωση
• κοινή δημοσιονομική ισχύ

Χωρίς αυτά, η διεθνής του επιρροή μένει περιορισμένη.

Και αυτό επηρεάζει άμεσα χώρες όπως η Ελλάδα.

Γιατί το νόμισμα στο οποίο χρηματοδοτείται το παγκόσμιο σύστημα καθορίζει:

• το κόστος δανεισμού
• τις τιμές ενέργειας
• τη σταθερότητα των τραπεζών

Το μεγάλο ερώτημα

Η ιστορία δείχνει ότι οι νομισματικές αυτοκρατορίες δεν πέφτουν σε μια νύχτα.

Η στερλίνα χρειάστηκε μισό αιώνα για να χάσει την κυριαρχία της.

Το ίδιο πιθανόν θα ισχύσει και για το δολάριο.

Όμως η κατεύθυνση φαίνεται να αλλάζει.

Ο κόσμος κινείται αργά προς κάτι νέο:

μια πιο πολυπολική νομισματική τάξη.

Σύμφωνα με ευρωπαϊκές τραπεζικές πηγές, τα τελευταία δύο χρόνια έχουν αυξηθεί σημαντικά οι συζητήσεις μεταξύ κεντρικών τραπεζών για:

• εναλλακτικά συστήματα πληρωμών
• νέες συμφωνίες ανταλλαγής νομισμάτων (swap lines)
• αποθεματικά εκτός δολαρίου

«Δεν μιλάμε για επανάσταση», λέει ανώτερος αξιωματούχος ευρωπαϊκής αρχής.

«Μιλάμε για προετοιμασία.»

Και σε έναν κόσμο όπου οικονομία και γεωπολιτική μπλέκονται όλο και περισσότερο, αυτή η προετοιμασία μπορεί να καθορίσει ποιος θα κρατά το τιμόνι της παγκόσμιας οικονομίας τις επόμενες δεκαετίες.

Πηγή: pagenews.gr