Παγκόσμια γεωργία σε συναγερμό: Στα ύψη οι τιμές λιπασμάτων λόγω Μ. Ανατολής

Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, με τις επιθέσεις ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν και την απειλή της Τεχεράνης να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, έχει θέσει σε κατάσταση συναγερμού την παγκόσμια γεωργία. Οι τιμές των λιπασμάτων –κρίσιμων για την παραγωγή τροφίμων– έχουν εκτοξευθεί, δημιουργώντας σοβαρές πιέσεις στους αγρότες και εντείνοντας τον κίνδυνο νέου κύματος πληθωρισμού τροφίμων σε παγκόσμιο επίπεδο.

Το Στενό του Ορμούζ: Το «μπουκάλι» των λιπασμάτων

Περίπου το ένα τρίτο των παγκόσμιων προμηθειών λιπασμάτων διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, το στρατηγικό ναυτικό πέρασμα μεταξύ Περσικού Κόλπου και Αραβικής Θάλασσας. Το Ιράν έχει απειλήσει επανειλημμένα να το κλείσει ως αντίποινα, γεγονός που θα διακόψει τις ροές φυσικού αερίου και πρώτων υλών για λιπάσματα.

Το φυσικό αέριο αποτελεί βασική πρώτη ύλη στην παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων (όπως η ουρία και το νιτρικό αμμώνιο). Η τιμή του στο ολλανδικό TTF έχει ήδη εκτοξευτεί, με αποτέλεσμα οι αγρότες να βιάζονται να εξασφαλίσουν αποθέματα πριν η κατάσταση χειροτερέψει.

Οι αγρότες σε απόγνωση – Παράδειγμα από ΗΠΑ

Ο Τσέτ Έντινγκερ, αγρότης από τη Νότια Ντακότα, δήλωσε χαρακτηριστικά: «Δεν θέλω να πω ότι είναι καταστροφικό, αλλά δεν θα μπορούσε να έρθει σε χειρότερη στιγμή». Οι τιμές λιπασμάτων στις ΗΠΑ έχουν αυξηθεί κατά 22% σε σχέση με πέρυσι, ενώ το κόστος εισροών παραμένει υψηλό εδώ και χρόνια.

Η αναστάτωση έρχεται σε ευαίσθητη περίοδο: στο βόρειο ημισφαίριο ξεκινά η λίπανση των χωραφιών, ενώ στο νότιο η φύτευση χειμερινών καλλιεργειών πλησιάζει. Χωρίς λιπάσματα, οι αποδόσεις μειώνονται δραστικά, με άμεσες συνέπειες στην προσφορά τροφίμων.

Πληθωρισμός τροφίμων – Η καθυστέρηση 6-9 μηνών

Ο έμπορος λιπασμάτων Φίλιπ Σάντερλαντ από την Aquifert εξηγεί: «Χωρίς λιπάσματα, οι αποδόσεις σας μειώνονται. Αν οι αποδόσεις μειωθούν, τότε υπάρχει λιγότερος σπόρος ή ρύζι ή οποιοδήποτε τρόφιμο στην αγορά». Η επίδραση δεν είναι άμεση: «Μπορεί να υπάρχει καθυστέρηση 6 έως 9 μηνών μεταξύ της εξαγωγής των πράσινων από το έδαφος και της τοποθέτησης του τροφίμου στο τραπέζι σας. Αλλά μπορείτε να περιμένετε τον πληθωρισμό να εκτιναχθεί γύρω από τα Χριστούγεννα».

Η κρίση προστίθεται σε μια ήδη επιβαρυμένη κατάσταση: η παγκόσμια γεωργία ανακάμπτει αργά από τις αυξήσεις τιμών λόγω COVID-19, πολέμου στην Ουκρανία και ακραίων καιρικών φαινομένων. Οι αναλυτές της Bloomberg Intelligence, όπως η Αλέξις Μάξγουελ, προειδοποιούν ότι «οι κλιμακούμενες επιθέσεις στη Μέση Ανατολή δημιουργούν ένα παγκόσμιο σημείο συμφόρησης για τους αγρότες».

Πώς επηρεάζεται η Ελλάδα και η Ευρώπη

Η Ελλάδα, ως χώρα με υψηλή εξάρτηση από εισαγόμενα λιπάσματα, αναμένεται να πληγεί άμεσα. Οι τιμές λιπασμάτων έχουν ήδη αρχίσει να ανεβαίνουν, ενώ η αύξηση στο φυσικό αέριο (TTF) μετακυλίεται στην ηλεκτροπαραγωγή και το κόστος παραγωγής τροφίμων. Οι αγρότες στην Ελλάδα, που ήδη αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος ενέργειας και εισροών, βλέπουν τη φετινή καλλιεργητική περίοδο να γίνεται ακόμα πιο δύσκολη.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ΕΕ παρακολουθεί στενά την κατάσταση, καθώς η εξάρτηση από εισαγόμενο φυσικό αέριο και λιπάσματα παραμένει υψηλή. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι αν τα Στενά του Ορμούζ κλείσουν για παρατεταμένο διάστημα, οι τιμές λιπασμάτων μπορεί να εκτοξευθούν κατά 30-50% ή και περισσότερο, με άμεσες επιπτώσεις στην παραγωγή σιτηρών, λαχανικών και ζωοτροφών.

Τι μέλλει γενέσθαι – Η ελπίδα και οι φόβοι

Η πολιτική ηγεσία στην Ελλάδα και την ΕΕ ελπίζει ότι η κρίση θα είναι βραχύβια και ότι ο καλός καιρός και η χαμηλή ζήτηση έως τον Μάιο θα περιορίσουν τις πιέσεις. Ωστόσο, οι εξελίξεις δείχνουν διαφορετικά: η αβεβαιότητα για τη διάρκεια του πολέμου και η απειλή κλεισίματος Στενών Ορμούζ δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα.

Οι αγρότες παγκοσμίως καλούνται να προετοιμαστούν για υψηλότερο κόστος παραγωγής, ενώ οι καταναλωτές ενδέχεται να δουν νέο κύμα ανατιμήσεων στα τρόφιμα μέσα στους επόμενους μήνες. Η παγκόσμια γεωργία βρίσκεται σε ένα από τα πιο κρίσιμα σταυροδρόμια των τελευταίων ετών.

Πηγή: Pagenews.gr