Δίλημμα χωρίς αυταπάτες: Με τη Δύση της ελευθερίας ή με το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης;

Στη διεθνή πολιτική συχνά προβάλλονται ψευδή διλήμματα. Όμως σε ορισμένες ιστορικές στιγμές, το ερώτημα γίνεται αναπόφευκτο: με ποια πλευρά στέκεται ο κόσμος των δημοκρατιών;

Από τη μια πλευρά βρίσκεται το θεοκρατικό καθεστώς της Ιράν, ένα σύστημα εξουσίας που εδώ και δεκαετίες κυβερνά μέσω ιδεολογικής καταστολής, θρησκευτικής αυθεντίας και πολιτικής βίας. Από την άλλη, οι κυβερνήσεις που σήμερα επιχειρούν να το περιορίσουν στρατηγικά: ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τραμπ και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Νετανιάχου

Το πραγματικό ερώτημα που αναδύεται στον δημόσιο διάλογο δεν είναι απλώς γεωπολιτικό. Είναι βαθιά πολιτικό και αξιακό: ποια πλευρά αντιπροσωπεύει την προοπτική ελευθερίας για τους λαούς της περιοχής;

Το θεοκρατικό μοντέλο εξουσίας της Τεχεράνης

Η Ισλαμική Δημοκρατία οικοδομήθηκε μετά την επανάσταση του 1979 πάνω σε ένα μοντέλο θεοκρατικής εξουσίας, όπου ο Ανώτατος Ηγέτης υπερισχύει κάθε δημοκρατικής διαδικασίας.

Η πραγματικότητα αυτή έχει δεχθεί έντονη κριτική από διανοούμενους και αναλυτές διεθνώς.

Ο κορυφαίος ιστορικός της Μέσης Ανατολής Bernard Lewis είχε προειδοποιήσει ότι η ηγεσία της Τεχεράνης συχνά κινείται με ιδεολογική και αποκαλυπτική λογική που καθιστά την αποτροπή δύσκολη.

«Η ηγεσία του Ιράν καθοδηγείται από μια αποκαλυπτική αντίληψη της πολιτικής» είχε επισημάνει, προειδοποιώντας ότι οι παραδοσιακές ισορροπίες ισχύος ίσως δεν λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο.

Την ίδια στιγμή, η καταστολή στο εσωτερικό της χώρας έχει προκαλέσει μαζικές αντιδράσεις. Συνθήματα όπως «Ο εχθρός είναι εδώ, όχι στην Αμερική» έχουν ακουστεί επανειλημμένα σε διαδηλώσεις κατά του καθεστώτος.

Αυτές οι φωνές δείχνουν ότι η σύγκρουση δεν αφορά μόνο κράτη, αλλά και κοινωνίες.

Η μάχη των αξιών και η στάση της Δύσης

Η στρατηγική των ΗΠΑ και του Ισραήλ παρουσιάζεται από τους υποστηρικτές της ως απάντηση σε μια διαρκή απειλή: το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, το βαλλιστικό οπλοστάσιο και τα δίκτυα περιφερειακής επιρροής.

Ο Benjamin Netanyahu έχει επανειλημμένα τονίσει ότι η αντιπαράθεση με το Ιράν δεν αφορά μόνο το Ισραήλ, αλλά ολόκληρο τον δημοκρατικό κόσμο.

«Οι δημοκρατίες πρέπει να ξυπνήσουν απέναντι στην απειλή του ιρανικού καθεστώτος» έχει δηλώσει χαρακτηριστικά.

Από την πλευρά του, ο Donald Trump υποστηρίζει ότι η πίεση προς την Τεχεράνη συνδέεται και με το μέλλον του ίδιου του ιρανικού λαού.

«Το Ιράν μπορεί να έχει ένα μεγάλο μέλλον, αν επιλέξει έναν διαφορετικό δρόμο» έχει σημειώσει, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο βαθιών πολιτικών αλλαγών στη χώρα.

Οι διανοούμενοι και το ζήτημα της ελευθερίας

Η αντιπαράθεση με το ιρανικό καθεστώς έχει αγγίξει και τον χώρο της διανόησης.

Ο συγγραφέας Salman Rushdie έγινε σύμβολο της σύγκρουσης ανάμεσα στην ελευθερία του λόγου και τον θεοκρατικό φανατισμό μετά τη φετφά που εκδόθηκε εναντίον του.

Η διεθνής λογοτεχνική κοινότητα υπερασπίστηκε την ελευθερία έκφρασης με ηχηρό τρόπο. Μετά την επίθεση που δέχθηκε, σημαντικοί συγγραφείς και νομπελίστες υπενθύμισαν τη σημασία της ελευθερίας του λόγου.

Σε αυτό το πλαίσιο, πολλοί διανοούμενοι θεωρούν ότι η συζήτηση για το Ιράν δεν μπορεί να αγνοεί το ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της πολιτικής καταπίεσης.

Το μεγάλο γεωπολιτικό ερώτημα

Η σύγκρουση γύρω από το Ιράν αναδεικνύει ένα ευρύτερο ερώτημα για τη διεθνή πολιτική του 21ου αιώνα:

θα επικρατήσει ένα σύστημα βασισμένο σε δημοκρατικούς θεσμούς και διεθνείς κανόνες, ή θα ενισχυθούν καθεστώτα που στηρίζονται σε ιδεολογική αυθεντία και καταστολή;

Για πολλούς αναλυτές, η απάντηση δεν είναι μόνο στρατιωτική ή διπλωματική. Είναι πολιτισμική και ιστορική.

Η στάση των δημοκρατιών απέναντι σε τέτοιες προκλήσεις καθορίζει – όπως υποστηρίζουν – το μέλλον της διεθνούς τάξης.

Πηγή: pagenews.gr