Ανάλυση ΕΤΕ: Ισχυρές άμυνες της ελληνικής οικονομίας απέναντι στην ενεργειακή κρίση

Ισχυρό σημείο εκκίνησης για το 2026

Με ένα σαφώς πιο ανθεκτικό οικονομικό προφίλ εισέρχεται η Ελλάδα στο 2026, σύμφωνα με τη νέα ανάλυση της Εθνικής Τράπεζας, η οποία καταγράφει ότι η επιτάχυνση της οικονομικής δραστηριότητας στο τέλος του 2025 και η βελτιωμένη διάρθρωση του ΑΕΠ δημιουργούν ένα σημαντικό «μαξιλάρι» απέναντι στους διεθνείς κινδύνους. Όπως επισημαίνει η Διεύθυνση Οικονομικής Ανάλυσης της τράπεζας, η ελληνική οικονομία φαίνεται να διαθέτει πλέον πιο ισχυρές άμυνες απέναντι στους πιθανούς κραδασμούς που μπορεί να προκαλέσει η όξυνση της κρίσης στη Μέση Ανατολή και η ενεργειακή αβεβαιότητα.

Η εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία του 4ου τριμήνου του 2025 είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντική. Το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,4% σε ετήσια βάση και κατά 0,8% σε τριμηνιαία βάση, επιδόσεις αισθητά βελτιωμένες σε σχέση με το εννεάμηνο του έτους. Αυτό που ξεχωρίζει, όμως, δεν είναι μόνο ο ρυθμός ανάπτυξης, αλλά και το γεγονός ότι αυτή η ενίσχυση στηρίχθηκε σε μια πιο ισορροπημένη και ποιοτικά αναβαθμισμένη σύνθεση των βασικών συνιστωσών της οικονομίας.

Οι επενδύσεις στο επίκεντρο της ανάπτυξης

Ο μεγάλος πρωταγωνιστής της αναπτυξιακής δυναμικής ήταν αναμφίβολα οι επενδύσεις σε σχηματισμό παγίου κεφαλαίου, οι οποίες λειτούργησαν ως ο βασικός πυλώνας της οικονομικής ανόδου. Στο 4ο τρίμηνο του 2025 κατέγραψαν αύξηση 14% σε ετήσια βάση, από 13,2% το προηγούμενο τρίμηνο, προσφέροντας 2,4 ποσοστιαίες μονάδες στην αύξηση του ΑΕΠ.

Η ισχυρή αυτή ώθηση δεν ήρθε από έναν μόνο τομέα. Αντιθέτως, στηρίχθηκε τόσο στην εντυπωσιακή επιτάχυνση των κατασκευών όσο και στην ενίσχυση επενδύσεων σε μεταφορικό εξοπλισμό, μηχανήματα, οπλικά συστήματα και προϊόντα πνευματικής ιδιοκτησίας. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην οικιστική κατασκευή, η οποία αυξήθηκε κατά 41,2%, καθώς θεωρείται κρίσιμη για την αποκλιμάκωση της στενότητας προσφοράς που επιβαρύνει το στεγαστικό πρόβλημα. Την ίδια στιγμή, οι λοιπές κατασκευές ενισχύθηκαν κατά 8,5%, επιβεβαιώνοντας τη γενικευμένη δυναμική του κλάδου.

Σε ετήσιο επίπεδο, οι συνολικές επενδύσεις αυξήθηκαν κατά 8,4% το 2025, έναντι 4,1% το 2024. Πρόκειται για μια εξέλιξη με ιδιαίτερη σημασία, καθώς καταδεικνύει ότι η οικονομία δεν αναπτύσσεται πλέον μόνο μέσω κατανάλωσης ή προσωρινών εξωτερικών στηριγμάτων, αλλά αποκτά πιο σταθερές και διατηρήσιμες βάσεις.

Υψηλά 16 ετών και ποιοτική αναβάθμιση του επενδυτικού μείγματος

Ένα από τα πιο ηχηρά μηνύματα της ανάλυσης της ΕΤΕ αφορά το ύψος των επενδύσεων ως ποσοστό του ΑΕΠ. Το 4ο τρίμηνο του 2025 ανήλθαν στο 19,1% του ΑΕΠ, ενώ σε μέσο όρο έτους διαμορφώθηκαν στο 18%, που αποτελεί το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 16 ετών.

Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει, σύμφωνα με την τράπεζα, τη σταθερή μείωση του εγχώριου επενδυτικού κενού, αλλά και τις αυξανόμενες θετικές επιδράσεις από την αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, οι οποίες εκτιμάται ότι θα ενισχυθούν ακόμη περισσότερο τη διετία 2026-2027.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην ποιοτική βελτίωση των επενδύσεων. Δεν αυξάνεται μόνο το μέγεθός τους, αλλά και η σύνθεσή τους γίνεται πιο παραγωγική. Οι δαπάνες σε λογισμικό, έρευνα και ανάπτυξη, τεχνολογία, επικοινωνίες και πληροφορική έχουν πλέον φτάσει περίπου στο 4,5% του ΑΕΠ την τελευταία τετραετία, από 2,7% την προηγούμενη δεκαετία. Πρόκειται για μεταβολή που συνδέεται άμεσα με την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα της οικονομίας.

Η κατανάλωση στηρίχθηκε στην εργασία και στα εισοδήματα

Παράλληλα με την επενδυτική έκρηξη, ενίσχυση κατέγραψε και η ιδιωτική κατανάλωση, η οποία αυξήθηκε κατά 2,5% σε ετήσια βάση στο 4ο τρίμηνο, από 1,4% το 3ο τρίμηνο. Η βελτίωση αυτή συνδέεται άμεσα με τη θετικότερη εικόνα στην αγορά εργασίας, την άνοδο των μη μισθολογικών εισοδημάτων, αλλά και την αυξημένη στήριξη προς πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες.

Η ανάλυση της ΕΤΕ επισημαίνει ότι η ετήσια αύξηση της απασχόλησης επιταχύνθηκε στο 1,9% το 4ο τρίμηνο, από 1,4% στο εννεάμηνο, κάτι που μεταφράζεται σε περίπου 70.000 νέες θέσεις εργασίας. Παράλληλα, το ποσοστό ανεργίας υποχώρησε στο 7,9% τον Δεκέμβριο, που αποτελεί χαμηλό 17 ετών.

Την ίδια στιγμή, ο μέσος πραγματικός μισθός στον ιδιωτικό τομέα αυξήθηκε κατά περίπου 2% στο σύνολο του 2025, με τάση επιτάχυνσης στο δεύτερο εξάμηνο. Αυτά τα δεδομένα ενίσχυσαν τη δυνατότητα των νοικοκυριών να διατηρήσουν την κατανάλωσή τους, παρά τις διεθνείς πιέσεις και το αυξημένο κόστος ζωής.

Οι εξαγωγές αγαθών ως θετική έκπληξη

Αν υπάρχει ένας ακόμη τομέας που, σύμφωνα με την Εθνική Τράπεζα, ξεχώρισε ευχάριστα, αυτός είναι οι εξαγωγικές επιδόσεις της χώρας, ειδικά στα αγαθά. Σε ένα διεθνές περιβάλλον αβεβαιότητας, με γεωπολιτικές εντάσεις και δασμολογικούς κινδύνους, η Ελλάδα κατόρθωσε να παρουσιάσει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα.

Οι εξαγωγές αγαθών σε σταθερές τιμές αυξήθηκαν κατά 7,1% σε ετήσια βάση το 4ο τρίμηνο και κατά 3% στο σύνολο του 2025, καταγράφοντας τον ισχυρότερο ρυθμό της τελευταίας τριετίας. Συνολικά, οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 1,7%, ενώ οι εισαγωγές υποχώρησαν κατά 1,1%, γεγονός που βελτίωσε αισθητά τη συμβολή του εξωτερικού τομέα στο ΑΕΠ.

Οι καθαρές εξαγωγές πρόσθεσαν 0,5 ποσοστιαίες μονάδες στην ετήσια μεταβολή του ΑΕΠ το 4ο τρίμηνο και 1,3 ποσοστιαίες μονάδες σε ολόκληρο το 2025. Η συγκεκριμένη επίδοση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι τα προηγούμενα χρόνια είχαν ήδη προηγηθεί υψηλοί ρυθμοί ανόδου, οι οποίοι σχετίζονταν και με την ταχεία συσσώρευση αποθεμάτων.

Η αδύναμη πλευρά των υπηρεσιών και η εξαίρεση του τουρισμού

Η ανάλυση της ΕΤΕ σημειώνει ότι η ισχυρή εικόνα των εμπορευματικών εξαγωγών υπεραντιστάθμισε τη σχετικά αδύναμη επίδοση των εξαγωγών υπηρεσιών, οι οποίες αυξήθηκαν μόλις κατά 0,4% το 2025. Η υποτονικότητα αυτή αποδίδεται κυρίως στην υποαπόδοση του ναυτιλιακού τομέα και άλλων εξαγωγών υπηρεσιών, παρά το γεγονός ότι ο τουρισμός συνέχισε την ανοδική του πορεία και σημείωσε νέο ιστορικό υψηλό.

Η διαφοροποίηση αυτή αποκαλύπτει πως η ελληνική οικονομία αρχίζει να εμφανίζει πιο πλούσια και σύνθετη εξαγωγική βάση, με τα αγαθά να αναδεικνύονται σε όλο και σημαντικότερο αντίβαρο απέναντι στις παραδοσιακές υπηρεσίες.

Η επίδραση των αποθεμάτων και η ερμηνεία της υποχώρησής τους

Σημαντική, αλλά αρνητική, παρέμεινε η συμβολή των αποθεμάτων. Η συρρίκνωσή τους αφαίρεσε 1,9 ποσοστιαίες μονάδες από την ετήσια μεταβολή του ΑΕΠ στο 4ο τρίμηνο και 1,8 ποσοστιαίες μονάδες στο σύνολο του 2025, μετά από θετική συμβολή 1,4 μονάδων το 2024.

Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή δεν ερμηνεύεται απαραίτητα αρνητικά. Σύμφωνα με την ΕΤΕ, συνδέεται τόσο με τη σταδιακή ολοκλήρωση σημαντικών επενδυτικών έργων όσο και με την αυξημένη απορρόφηση έτοιμων αγαθών και πρώτων υλών λόγω της ισχυρής εγχώριας ζήτησης και των εξαγωγών. Με άλλα λόγια, η μείωση των αποθεμάτων αντανακλά εν μέρει μια οικονομία που κινείται πιο γρήγορα και μετατρέπει αποθέματα σε πραγματική παραγωγή και κατανάλωση.

Η μεταφορά δυναμικής στο 2026 και οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι

Το πιο σημαντικό ίσως συμπέρασμα της ανάλυσης είναι ότι η ισχυρή επίδοση του 4ου τριμήνου αφήνει για το 2026 μια θετική κληρονομιά. Η Εθνική Τράπεζα υπολογίζει ότι η λεγόμενη θετική μετακύλιση στην αύξηση του ΑΕΠ φτάνει τις 1,1 ποσοστιαίες μονάδες για το 2026.

Μάλιστα, το υπόδειγμα βραχυπρόθεσμης πρόβλεψης GDP-Nowcasting της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης, αξιοποιώντας στοιχεία από τους δύο πρώτους μήνες του 2026, προβλέπει ότι το ΑΕΠ θα αυξηθεί κατά 2,4% σε ετήσια βάση το πρώτο τρίμηνο, ή κατά 0,4% σε εποχικά προσαρμοσμένη τριμηνιαία βάση.

Παρόλα αυτά, η τράπεζα διατηρεί σαφή επιφύλαξη για το διεθνές περιβάλλον. Όπως υπογραμμίζει, η εκτίμηση αυτή δεν ενσωματώνει πιθανή επιδείνωση των μηνιαίων δεικτών λόγω της σοβαρής κλιμάκωσης της κρίσης στη Μέση Ανατολή, η οποία θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά το ενεργειακό κόστος, το οικονομικό κλίμα και τη συνολική δραστηριότητα τους επόμενους μήνες.

Μια οικονομία με ισχυρότερες βάσεις

Η συνολική εικόνα που αποτυπώνει η ανάλυση της Εθνικής Τράπεζας είναι ότι η ελληνική οικονομία μπαίνει στο 2026 με σημαντικά ενισχυμένες άμυνες. Η ανάπτυξη δεν προέρχεται πλέον από έναν μόνο μοχλό, αλλά από μια πιο ισορροπημένη σύνθεση: ισχυρές επενδύσεις, ανθεκτική κατανάλωση, καλύτερη αγορά εργασίας και αξιοσημείωτη βελτίωση στο εξαγωγικό μέτωπο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι εξωτερικοί κίνδυνοι έχουν εξαφανιστεί. Αντιθέτως, η ενεργειακή κρίση, η ένταση στη Μέση Ανατολή και η διεθνής αβεβαιότητα παραμένουν παράγοντες που μπορούν να προκαλέσουν σοβαρούς κλυδωνισμούς. Όμως, σε σύγκριση με προηγούμενες περιόδους, η Ελλάδα φαίνεται να διαθέτει σήμερα μια πιο στέρεη αφετηρία, τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά.

Και αυτό ακριβώς είναι το βασικό μήνυμα της ΕΤΕ: ότι η χώρα δεν εισέρχεται στη νέα περίοδο αβεβαιότητας αδύναμη και εκτεθειμένη, αλλά με ένα σαφώς πιο ανθεκτικό οικονομικό υπόβαθρο, το οποίο μπορεί να λειτουργήσει ως ασπίδα απέναντι στις νέες προκλήσεις.

Πηγή: Pagenews.gr