CNBC: Καμπανάκι για επισιτιστική κρίση από τη Μέση Ανατολή

Το Ορμούζ δεν είναι μόνο πετρέλαιο

Η νέα γεωπολιτική ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή δεν χτυπά μόνο την ενέργεια. Το πραγματικό βάθος της κρίσης αρχίζει να φαίνεται τώρα, καθώς το Στενό του Ορμούζ αποδεικνύεται κρίσιμη αρτηρία όχι μόνο για το πετρέλαιο και το LNG, αλλά και για βασικές πρώτες ύλες της γεωργίας, όπως η ουρία, η αμμωνία, τα φωσφορικά και το θείο. Σύμφωνα με το Reuters, από το στενό περνά περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και LNG, αλλά και περίπου το 33% του παγκόσμιου εμπορίου λιπασμάτων, στοιχείο που εξηγεί γιατί οι αγορές τροφίμων άρχισαν να «βλέπουν» κίνδυνο πολύ πριν αυτός αποτυπωθεί στα ράφια.

Η διαταραχή δεν είναι θεωρητική. Η ναυτιλιακή κίνηση στο Ορμούζ έχει καταρρεύσει, με το Reuters να αναφέρει πτώση έως και 97% στις διελεύσεις, ενώ η σύγκρουση έχει ήδη προκαλέσει το μεγαλύτερο σοκ προσφοράς πετρελαίου που έχει καταγραφεί, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας. Όταν ένα τέτοιο πέρασμα παραλύει, το κόστος δεν μένει στη δεξαμενή καυσίμων. Μεταφέρεται στα λιπάσματα, στη μεταφορά των προϊόντων, στην παραγωγή και τελικά στο κόστος ζωής.

Από τα λιπάσματα στα τρόφιμα

Η πιο ανησυχητική διάσταση της κρίσης είναι ακριβώς αυτή η αλυσίδα μετάδοσης. Το IFPRI προειδοποιεί ότι το αυξημένο κόστος ενέργειας και γεωργικών εισροών μπορεί να αναζωπυρώσει τον παγκόσμιο πληθωρισμό τροφίμων, την ώρα που πολλές χώρες μόλις είχαν αρχίσει να βλέπουν μια σχετική αποκλιμάκωση. Η γεωργία εξαρτάται σε τεράστιο βαθμό από την ενέργεια: για την παραγωγή λιπασμάτων, τη λειτουργία μηχανημάτων, την άρδευση, τη μεταφορά, την ψύξη και την επεξεργασία τροφίμων. Με άλλα λόγια, ακόμη και αν οι σοδειές δεν πληγούν άμεσα, το κόστος παραγωγής και διάθεσης μπορεί να αυξηθεί απότομα.

Οι πρώτες ενδείξεις είναι ήδη ορατές στις αγορές λιπασμάτων. Αναλύσεις που επικαλούνται Morgan Stanley και άλλες επενδυτικές τράπεζες δείχνουν ότι το Ορμούζ διακινεί περίπου το 30% των παγκόσμιων εξαγωγών λιπασμάτων, ενώ η αναστάτωση έχει ήδη σπρώξει ανοδικά βασικές τιμές, με τα futures της ουρίας να κινούνται έντονα υψηλότερα. Όταν τα λιπάσματα ακριβαίνουν ή καθυστερούν να φτάσουν, οι αγρότες συχνά μειώνουν τη χρήση τους ή αλλάζουν καλλιέργειες, μια επιλογή που μπορεί να ρίξει αποδόσεις και να πιέσει ακόμα περισσότερο τις τιμές των τροφίμων τους επόμενους μήνες.

Οι πρώτοι που κινδυνεύουν

Ο πιο άμεσος αντίκτυπος αναμένεται στις ίδιες τις χώρες του Κόλπου, επειδή εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από θαλάσσιες εισαγωγές τροφίμων που περνούν από το Ορμούζ. Οι Financial Times ανέφεραν ότι περίπου το 70% των τροφίμων για χώρες του Κόλπου διακινείται μέσω αυτής της οδού, ενώ ήδη αναζητούνται πιο ακριβές εναλλακτικές μέσω αερομεταφορών και χερσαίων διαδρομών. Αυτό σημαίνει ότι οι πρώτες πιέσεις στα ράφια και στις αλυσίδες εφοδιασμού μπορεί να γίνουν αισθητές πολύ γρήγορα στην ευρύτερη περιοχή.

Ακόμη πιο ευάλωτες, όμως, είναι οι οικονομίες χαμηλού εισοδήματος που εξαρτώνται από εισαγόμενα λιπάσματα και διαθέτουν μικρότερο δημοσιονομικό χώρο για απορρόφηση του σοκ. Το Associated Press προειδοποιεί ότι οι φτωχότερες και επισιτιστικά πιο ανασφαλείς χώρες είναι πιθανό να πληγούν δυσανάλογα αν η αναστάτωση παραταθεί. Παράλληλα, στοιχεία που επικαλούνται ερευνητές και ειδικές αναλύσεις για την υποσαχάρια Αφρική δείχνουν ότι η περιοχή βασίζεται σχεδόν ολοκληρωτικά σε εισαγόμενα λιπάσματα, κάτι που την αφήνει εκτεθειμένη σε απότομη αύξηση κόστους και σε πιθανές ελλείψεις εν μέσω κρίσιμων αγροτικών κύκλων.

Η Ασία και η Βραζιλία στο μικροσκόπιο

Η πίεση δεν σταματά στον Κόλπο ή στην Αφρική. Στην Ασία, χώρες με μεγάλη εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα και λιπάσματα αρχίζουν ήδη να προσαρμόζονται στην αβεβαιότητα. Η Ινδία, για παράδειγμα, κινείται ήδη για διαφοροποίηση των εισαγωγών LPG, ενώ το Reuters έχει καταγράψει και περιορισμούς στην εγχώρια τροφοδοσία φυσικού αερίου προς τον κλάδο λιπασμάτων λόγω της κρίσης. Αυτό δείχνει ότι το σοκ δεν είναι μόνο θέμα μεταφορών, αλλά και διαθεσιμότητας πρώτων υλών για ολόκληρη την αγροτική οικονομία.

Στη Βραζιλία, έναν από τους μεγαλύτερους αγροτικούς παίκτες του πλανήτη, ο κίνδυνος είναι επίσης έντονος. Το Reuters αναφέρει ότι η χώρα εισάγει περίπου το 85% των αναγκών της σε λιπάσματα, ενώ η κρίση στο Ορμούζ απειλεί ειδικά τη διαθεσιμότητα ουρίας και αυξάνει το μεταφορικό και ασφαλιστικό κόστος. Σε μια χώρα-κλειδί για τις παγκόσμιες αγορές σόγιας και καλαμποκιού, κάθε σοβαρή διαταραχή στη λίπανση ή στο ντίζελ δεν μένει τοπική υπόθεση· μπορεί να περάσει γρήγορα στις διεθνείς τιμές αγροτικών προϊόντων.

Η ενέργεια θα περάσει στον λογαριασμό του σούπερ μάρκετ

Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα των ειδικών είναι ότι το τελικό σοκ ίσως δεν έρθει μόνο από τη γεωργική παραγωγή, αλλά και από την ίδια τη δομή του λιανεμπορίου τροφίμων. Το AP και το IFPRI επισημαίνουν ότι οι αυξημένες τιμές ενέργειας ανεβάζουν οριζόντια το κόστος σε όλη την αλυσίδα τροφίμων, από το χωράφι μέχρι το ράφι. Όταν ακριβαίνει το καύσιμο, ακριβαίνει το τρακτέρ, το εργοστάσιο, το ψυγείο, το φορτηγό και το πλοίο. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και με σχετικά σταθερές σοδειές, ο καταναλωτής μπορεί να δει ακριβότερα τρόφιμα πολύ σύντομα.

Η αγορά ενέργειας ήδη στέλνει αυτό το μήνυμα. Το Brent έκλεισε πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, ενώ αναλυτές έχουν προειδοποιήσει ότι αν οι ροές δεν αποκατασταθούν, οι τιμές θα μπορούσαν να κινηθούν ακόμα υψηλότερα. Όσο περισσότερο διαρκεί το μπλοκάρισμα ή η ημιπαράλυση του Ορμούζ, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα το ενεργειακό σοκ να μετατραπεί σε ευρύτερη κρίση τιμών για βασικά αγαθά.

Το πραγματικό διακύβευμα

Η προειδοποίηση που αναδεικνύει το CNBC δεν αφορά μόνο μια ακόμα άνοδο τιμών στις διεθνείς αγορές. Αφορά το ενδεχόμενο η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή να ανοίξει ένα νέο μέτωπο στην παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια. Αν το Ορμούζ παραμείνει μπλοκαρισμένο ή λειτουργεί με σοβαρούς περιορισμούς, οι πιέσεις στα λιπάσματα, στην ενέργεια και στη μεταφορά μπορούν να συμπέσουν με κρίσιμες περιόδους φύτευσης σε πολλές περιοχές του πλανήτη. Εκεί ακριβώς γεννιέται ο φόβος για μια νέα, πιο ακριβή εποχή στα τρόφιμα.

Το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι αν υπάρχει κίνδυνος, αλλά πόσο θα διαρκέσει η αναστάτωση. Όπως επισημαίνουν οικονομολόγοι και αναλυτές, η διάρκεια της κρίσης θα καθορίσει το μέγεθος του σοκ. Αν υπάρξει γρήγορη αποκλιμάκωση, οι αγορές ίσως απορροφήσουν μέρος της πίεσης. Αν όμως η αναταραχή παγιωθεί, τότε το «καμπανάκι» για τα τρόφιμα μπορεί να εξελιχθεί σε μια νέα, παγκόσμια πληθωριστική δοκιμασία.

Πηγή: Pagenews.gr