Ισραήλ και Κόλπος σε συναγερμό: θα αποχωρήσει ο Τραμπ πριν το πυρηνικό άλμα της Τεχεράνης;

Καθώς ο πόλεμος μεταξύ Ισραήλ, Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν εισέρχεται σε κρίσιμη φάση, κυβερνήσεις στον Περσικό Κόλπο φοβούνται ότι ο Donald Trump μπορεί να χάσει το ενδιαφέρον του για μια μακρά στρατιωτική εμπλοκή. Την ίδια στιγμή, η Τεχεράνη εξετάζει το ενδεχόμενο ενός ταχύτατου «πυρηνικού breakout», δηλαδή μιας επιτάχυνσης προς την απόκτηση πυρηνικού όπλου ως στρατηγική επιβίωσης.

Πόλεμος με αβέβαιο ορίζοντα

Η στρατιωτική σύγκρουση που κλιμακώθηκε στις αρχές του 2026 έχει δημιουργήσει ένα εξαιρετικά εύθραυστο γεωπολιτικό περιβάλλον στη Μέση Ανατολή. Επιθέσεις εναντίον πυρηνικών και στρατιωτικών εγκαταστάσεων στο Ιράν από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ έχουν αυξήσει δραματικά την ένταση, ενώ η Τεχεράνη απαντά με πυραυλικά πλήγματα και επιθέσεις μέσω συμμάχων της στην περιοχή.

Παρά την κλιμάκωση, αρκετοί σύμμαχοι της Ουάσιγκτον ανησυχούν ότι ο Donald Trump ενδέχεται να επιδιώξει σύντομα μια πολιτική διέξοδο από τον πόλεμο. Για κυβερνήσεις όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν, ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να αφήσει την Τεχεράνη αποδυναμωμένη αλλά όχι ηττημένη.

Το σενάριο του «πυρηνικού breakout»

Η μεγαλύτερη στρατηγική ανησυχία αφορά το ενδεχόμενο το Ιράν να επιταχύνει το πυρηνικό του πρόγραμμα. Το λεγόμενο nuclear breakout αναφέρεται στη γρήγορη μετάβαση από την παραγωγή εμπλουτισμένου ουρανίου στην κατασκευή πυρηνικού όπλου.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι, εάν η ιρανική ηγεσία θεωρήσει ότι απειλείται υπαρξιακά, μπορεί να υιοθετήσει το μοντέλο της Βόρειας Κορέας: την απόκτηση πυρηνικών όπλων ως τελική εγγύηση ασφάλειας απέναντι σε εξωτερικές επεμβάσεις.

Η πιθανότητα αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι το Ιράν διαθέτει ήδη σημαντικά αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου και προηγμένες φυγοκεντρικές εγκαταστάσεις.

Η στρατηγική πίεσης της Τεχεράνης

Παράλληλα με το πυρηνικό πρόγραμμα, η Τεχεράνη εφαρμόζει μια ευρύτερη στρατηγική πίεσης προς τη Δύση και τους περιφερειακούς της αντιπάλους.

Η στρατηγική αυτή περιλαμβάνει:

• πυραυλικές και drone επιθέσεις εναντίον στρατιωτικών στόχων
• ενεργοποίηση συμμαχικών πολιτοφυλακών στη Μέση Ανατολή
• απειλές κατά της ναυσιπλοΐας στον Περσικό Κόλπο

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η ασφάλεια των Στενών του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας θαλάσσιας μεταφοράς πετρελαίου.

Οποιαδήποτε σοβαρή διαταραχή στο πέρασμα αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει ισχυρούς κραδασμούς στην παγκόσμια οικονομία και στις ενεργειακές αγορές.

Η αβεβαιότητα της αμερικανικής στρατηγικής

Το βασικό ερώτημα που απασχολεί πλέον τα επιτελεία του Ισραήλ και των κρατών του Κόλπου είναι η διάρκεια της αμερικανικής στρατιωτικής δέσμευσης.

Ο Donald Trump έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν επιθυμεί μια μακροχρόνια στρατιωτική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή. Η στάση αυτή ενισχύει τον φόβο ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να επιδιώξουν σύντομα αποκλιμάκωση ή διαπραγματεύσεις.

Για τους περιφερειακούς συμμάχους της Ουάσιγκτον, όμως, μια πρόωρη αποχώρηση θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα επικίνδυνο κενό ισχύος.

Συμπέρασμα

Η κρίση γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν εξελίσσεται σε μία από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές προκλήσεις της εποχής.

Από τη μία πλευρά, το Ισραήλ και οι σύμμαχοι των Ηνωμένων Πολιτειών επιδιώκουν να αποτρέψουν την απόκτηση πυρηνικών όπλων από την Τεχεράνη. Από την άλλη, η ιρανική ηγεσία εμφανίζεται έτοιμη να μετατρέψει τη σύγκρουση σε έναν μακρύ πόλεμο αντοχής.

Σε αυτό το αβέβαιο περιβάλλον, η στάση της Ουάσιγκτον και οι αποφάσεις του Donald Trump ενδέχεται να καθορίσουν όχι μόνο την έκβαση του πολέμου, αλλά και τη στρατηγική ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή για τις επόμενες δεκαετίες.

Πηγές – Με πληροφορίες από:

• Al‑Monitor

• Reuters

• Al Jazeera