Μέση Ανατολή και ΕΚΤ: Η ενεργειακή κρίση φέρνει νέο πονοκέφαλο για τα επιτόκια

Νέος κύκλος αβεβαιότητας για την ευρωπαϊκή οικονομία

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή επαναφέρει με βίαιο τρόπο στο προσκήνιο έναν κίνδυνο που οι αγορές φοβούνταν εδώ και μήνες: μια ευρείας κλίμακας ενεργειακή αναταραχή με άμεσες συνέπειες για τον πληθωρισμό στην Ευρώπη, την ανάπτυξη και τελικά τις αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Η ένταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ έχει ήδη περιορίσει σημαντικά τις ροές πετρελαίου και LNG, με διεθνείς αναλυτές και τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας να κάνουν λόγο για τη μεγαλύτερη διαταραχή στην ιστορία της αγοράς πετρελαίου.

Η νέα κρίση έρχεται σε μια στιγμή που η Ευρωζώνη είχε αρχίσει να βλέπει πιο καθαρά σημάδια αποκλιμάκωσης των τιμών. Όμως η αναζωπύρωση του ενεργειακού κόστους απειλεί να ανατρέψει αυτή την εύθραυστη ισορροπία και να επαναφέρει τον εφιάλτη των δευτερογενών πληθωριστικών πιέσεων, δηλαδή της μετάδοσης του ενεργειακού σοκ σε τρόφιμα, υπηρεσίες και συνολικό κόστος ζωής.

Το Ορμούζ στο επίκεντρο της διεθνούς ανησυχίας

Η ανησυχία δεν είναι θεωρητική. Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ένα από τα πιο κρίσιμα ενεργειακά περάσματα στον κόσμο, και η σχεδόν πλήρης διαταραχή της κυκλοφορίας έχει ήδη προκαλέσει σοβαρές ανατιμήσεις. Η Barclays ανέφερε ότι οι ροές πετρελαίου στην περιοχή έχουν σχεδόν μηδενιστεί, ενώ η Goldman Sachs εκτιμά πως η παρατεταμένη διακοπή μπορεί να οδηγήσει ακόμα και σε νέα ακραία επίπεδα τιμών, αν η ομαλοποίηση καθυστερήσει πέρα από τον Μάρτιο.

Η αγορά πετρελαίου αντέδρασε ακαριαία. Το Brent έκλεισε την Παρασκευή στα 103,14 δολάρια το βαρέλι, ενώ μία ημέρα νωρίτερα είχε ήδη επιστρέψει πάνω από το όριο των 100 δολαρίων, καταγράφοντας τα υψηλότερα επίπεδα από το 2022.

Στο φυσικό αέριο, οι πιέσεις είναι επίσης ισχυρές. Σύμφωνα με το Reuters, οι ευρωπαϊκές τιμές έχουν αυξηθεί πάνω από 50% από την έναρξη του πολέμου, ενώ η Wood Mackenzie ανέφερε ότι το TTF ξεπέρασε τα 55 ευρώ ανά μεγαβατώρα στις 9 Μαρτίου, από περίπου 30 ευρώ πριν από τη σύγκρουση.

Γιατί η Ευρώπη είναι πιο ευάλωτη

Η Ευρώπη παραμένει από τις πιο εκτεθειμένες περιοχές σε ένα νέο ενεργειακό σοκ. Παρά τη βελτίωση των υποδομών και τη διαφοροποίηση προμηθευτών μετά το 2022, οι ευρωπαϊκές οικονομίες συνεχίζουν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενη ενέργεια. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι λογαριασμοί ρεύματος ή θέρμανσης, αλλά και το συνολικό κόστος παραγωγής για τη βιομηχανία, τις μεταφορές και τις υπηρεσίες.

Αναλυτές προειδοποιούν ότι η νέα αναταραχή μπορεί να ανακόψει την ήδη εύθραυστη ανάκαμψη της Ευρωζώνης. Το Reuters σημειώνει ότι η σημερινή κατάσταση δεν είναι ίδια με το 2022, όμως η Ευρώπη έχει λιγότερα δημοσιονομικά περιθώρια για μαζικές επιδοτήσεις και παρεμβάσεις, ενώ οι αγορές παρακολουθούν στενά πόσο θα αντέξει η οικονομία αν το σοκ παραταθεί.

Ο πληθωρισμός ήταν εντός στόχου, αλλά το ρίσκο επιστρέφει

Μέχρι στιγμής, τα επίσημα στοιχεία έδιναν μια εικόνα σχετικής σταθεροποίησης. Η Eurostat εκτιμά ότι ο ετήσιος πληθωρισμός στην Ευρωζώνη διαμορφώθηκε στο 1,9% τον Φεβρουάριο του 2026, από 1,7% τον Ιανουάριο. Ωστόσο, πίσω από τον γενικό αριθμό, οι επιμέρους πιέσεις παραμένουν ορατές: οι υπηρεσίες αυξήθηκαν κατά 3,4%, τα τρόφιμα, αλκοόλ και καπνός κατά 2,6%, ενώ η ενέργεια παρέμεινε σε αρνητικό έδαφος στο -3,2%. Ακριβώς αυτό το τελευταίο στοιχείο είναι που μπορεί τώρα να αλλάξει απότομα λόγω της νέας κρίσης.

Η εμπειρία του 2022 λειτουργεί ως ισχυρή υπενθύμιση. Τότε, το ενεργειακό σοκ πέρασε γρήγορα σε όλη την οικονομία, εκτοξεύοντας τον πληθωρισμό και αναγκάζοντας την ΕΚΤ να κινηθεί επιθετικά. Γι’ αυτό και η σημερινή άνοδος σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο αντιμετωπίζεται με τόσο μεγάλη προσοχή από τη Φρανκφούρτη.

Το δίλημμα της ΕΚΤ για τα επιτόκια

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προσέρχεται στη συνεδρίασή της στις 18-19 Μαρτίου 2026 με πολύ πιο σύνθετο δίλημμα. Από τη μία πλευρά, μια παρατεταμένη ενεργειακή κρίση μπορεί να ενισχύσει τον πληθωρισμό και να απαιτήσει αυστηρότερη νομισματική στάση. Από την άλλη, το ίδιο σοκ μπορεί να φρενάρει την ανάπτυξη, περιορίζοντας την κατανάλωση και τις επενδύσεις στην Ευρωζώνη.

Ο πρόεδρος της Bundesbank, Γιόαχιμ Νάγκελ, ήταν σαφής: η ΕΚΤ θα αντιδράσει «γρήγορα και αποφασιστικά» αν ο πόλεμος με το Ιράν οδηγήσει σε επίμονα υψηλότερο πληθωρισμό μέσω των καυσίμων. Την ίδια στιγμή, όμως, υπογράμμισε ότι είναι ακόμη νωρίς για ασφαλή συμπεράσματα και ότι η Τράπεζα θα εξετάσει διαφορετικά σενάρια πριν αποφασίσει την επόμενη κίνησή της.

Οι αγορές, προς το παρόν, δεν προεξοφλούν άμεση αύξηση επιτοκίων τον Μάρτιο. Παρ’ όλα αυτά, η νέα ενεργειακή κρίση αλλάζει ξανά το πλαίσιο συζήτησης. Η ΕΚΤ δεν εξετάζει μόνο το σημερινό επίπεδο του πληθωρισμού, αλλά κυρίως το αν η άνοδος στην ενέργεια θα περάσει στους μισθούς, στις υπηρεσίες και στις μεσοπρόθεσμες προσδοκίες των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών.

Το κρίσιμο επόμενο διάστημα

Το βασικό ερώτημα για την ευρωπαϊκή οικονομία είναι πλέον η διάρκεια της κρίσης. Η Barclays εκτιμά ότι αν η κυκλοφορία στο Ορμούζ επανέλθει μέσα σε δύο έως τρεις εβδομάδες, η αναταραχή μπορεί να αποδειχθεί διαχειρίσιμη. Αν όμως η αποκατάσταση καθυστερήσει για τέσσερις έως έξι εβδομάδες, τότε το Brent θα μπορούσε να κινηθεί ακόμη και προς τα 100 δολάρια ή και υψηλότερα σε μόνιμη βάση, εντείνοντας περαιτέρω τις πληθωριστικές πιέσεις.

Η Ευρώπη, λοιπόν, βρίσκεται ξανά μπροστά σε ένα γνώριμο αλλά εξαιρετικά δύσκολο σενάριο: ακριβότερη ενέργεια, μεγαλύτερη αβεβαιότητα και μια κεντρική τράπεζα που καλείται να αποφασίσει αν ο κίνδυνος είναι περισσότερο ο πληθωρισμός ή περισσότερο η επιβράδυνση της ανάπτυξης. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει ήδη μετατραπεί σε καθοριστικό παράγοντα για την επόμενη φάση της νομισματικής πολιτικής στην Ευρωζώνη.

Πηγή: Pagenews.gr