De Wever: Ρήγμα στην ΕΕ από το αίτημα για επαναπροσέγγιση με τη Ρωσία

Νέα πολιτική και διπλωματική συζήτηση προκαλούν στην Ευρώπη οι δηλώσεις του Βέλγου πρωθυπουργού Μπαρτ ντε Βέβερ, ο οποίος τάχθηκε υπέρ μιας μελλοντικής εξομάλυνσης των σχέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη Ρωσία, συνδέοντας ευθέως αυτή την προοπτική με την ανάγκη της Ευρώπης να ανακτήσει πρόσβαση σε φθηνή ενέργεια. Η τοποθέτησή του έρχεται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη χρονική στιγμή, καθώς η ΕΕ συνεχίζει να στηρίζει οικονομικά και στρατιωτικά την Ουκρανία, ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να διαχειριστεί νέες ενεργειακές πιέσεις λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Ο Ντε Βέβερ, μιλώντας στη βελγική εφημερίδα L’Echo, υποστήριξε ότι η Ευρώπη πρέπει να κινηθεί με «κοινή λογική», υπονοώντας ότι η πλήρης αποκοπή από τη Ρωσία δεν μπορεί να αποτελεί μόνιμη στρατηγική, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που το ενεργειακό κόστος παραμένει βαρύ για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Σύμφωνα με τη δημοσίευση που μετέφεραν οι Financial Times, ο Βέλγος πρωθυπουργός φέρεται να δήλωσε πως πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες συμφωνούν μαζί του ιδιωτικά, αλλά αποφεύγουν να τοποθετηθούν δημόσια.

Η δήλωση που άνοιξε νέο κύκλο αντιδράσεων

Η παρέμβαση του Ντε Βέβερ δεν ήταν μια απλή παρατήρηση για την αγορά ενέργειας. Ήταν μια ανοιχτή αμφισβήτηση της σημερινής πολιτικής ισορροπίας της ΕΕ στο μέτωπο της Ρωσίας. Από την έναρξη της πλήρους ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022, η ΕΕ έχει επιβάλει διαδοχικά πακέτα κυρώσεων στη Μόσχα, έχει στηρίξει το Κίεβο με εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ σε οικονομική και στρατιωτική βοήθεια και έχει εντάξει στην ευρύτερη στρατηγική της και τη δραστική μείωση της εξάρτησης από τη ρωσική ενέργεια.

Σε αυτό το πλαίσιο, η αναφορά του Βέλγου πρωθυπουργού στην ανάγκη να «ανακτηθεί πρόσβαση σε φθηνή ενέργεια» από τη Ρωσία αποκτά βαρύ πολιτικό βάρος. Δεν αφορά μόνο το ενεργειακό κόστος. Αγγίζει τον πυρήνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής απέναντι στη Μόσχα και φέρνει στην επιφάνεια μια συζήτηση που πολλοί στις Βρυξέλλες θεωρούσαν προς το παρόν κλειστή: κατά πόσο η Ευρώπη θα επιδιώξει, μετά από κάποια μελλοντική ειρηνευτική εξέλιξη, μια νέα σχέση με τη Ρωσία ή αν η ρήξη είναι δομική και μακροχρόνια.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η ευρωπαϊκή στρατηγική

Η τοποθέτηση Ντε Βέβερ ήρθε τη στιγμή που η ευρωπαϊκή γραμμή παραμένει επισήμως προσανατολισμένη στη μέγιστη δυνατή στήριξη της Ουκρανίας. Οι Βρυξέλλες εξακολουθούν να θεωρούν ότι η αποδυνάμωση της ρωσικής πολεμικής μηχανής περνά τόσο μέσα από τη στήριξη του Κιέβου όσο και μέσα από τη διατήρηση της πίεσης στην οικονομία της Ρωσίας. Αυτός ακριβώς είναι και ο λόγος που οι δηλώσεις του Βέλγου πρωθυπουργού εκλήφθηκαν από πολλούς ως παρέκκλιση από τη συμφωνημένη κοινή γραμμή.

Ο ίδιος πάντως επιχείρησε να στηρίξει το σκεπτικό του λέγοντας ότι χωρίς την πλήρη και ενεργή στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών, η Ευρώπη δεν μπορεί ούτε να πιέσει αποτελεσματικά τη Ρωσία μέσω στρατιωτικής ενίσχυσης της Ουκρανίας ούτε να «στραγγαλίσει» την οικονομία της Μόσχας μόνο με δικά της μέσα. Σύμφωνα με την ίδια αναφορά, ο Ντε Βέβερ παρουσίασε ως εναπομείνασα μέθοδο την επίτευξη μιας συμφωνίας.

Η ενεργειακή πίεση της Μέσης Ανατολής ξανανοίγει τη συζήτηση

Το ενεργειακό επιχείρημα του Βέλγου πρωθυπουργού συνδέεται και με τη νέα διεθνή συγκυρία. Η κρίση στη Μέση Ανατολή και οι αναταράξεις στις αγορές ενέργειας έχουν επαναφέρει στο επίκεντρο το ζήτημα του κόστους για την Ευρώπη. Οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν αυξηθεί απότομα τις τελευταίες εβδομάδες, ενώ η γενικότερη συζήτηση για την ασφάλεια εφοδιασμού έχει επιστρέψει δυναμικά στις Βρυξέλλες. Οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ επρόκειτο επίσης να συζητήσουν στις Βρυξέλλες τόσο το ουκρανικό όσο και τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, γεγονός που δείχνει ότι οι δύο κρίσεις επηρεάζουν πλέον ενιαία τη στρατηγική σκέψη της Ένωσης.

Αυτή η πίεση εξηγεί γιατί οι δηλώσεις Ντε Βέβερ βρήκαν αμέσως πολιτικό χώρο στη δημόσια σφαίρα. Σε αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, οι επιχειρήσεις και οι βιομηχανίες εξακολουθούν να διαμαρτύρονται για το υψηλό ενεργειακό κόστος, ενώ οι κυβερνήσεις αναζητούν τρόπους να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα χωρίς να υπονομεύσουν τη γεωπολιτική τους γραμμή. Ο ίδιος ο Ντε Βέβερ έχει τοποθετηθεί και στο παρελθόν υπέρ μιας πιο ρεαλιστικής, όπως τη χαρακτηρίζει, προσέγγισης στα ενεργειακά και βιομηχανικά βάρη της Ευρώπης.

Η αντίδραση από το εσωτερικό του Βελγίου

Οι δηλώσεις του πρωθυπουργού δεν έμειναν αναπάντητες ούτε στο ίδιο το Βέλγιο. Ο υπουργός Εξωτερικών Μαξίμ Πρεβό έσπευσε να διαφοροποιηθεί, επιμένοντας ότι πρέπει να γίνει σαφής διάκριση ανάμεσα στον διάλογο και στην εξομάλυνση. Όπως τόνισε, η διπλωματία επιβάλλει να μιλά κανείς ακόμη και με αντιπάλους ή κράτη με τα οποία υπάρχει σύγκρουση, όμως αυτό δεν σημαίνει επιστροφή σε κανονικές σχέσεις όσο η Ρωσία συνεχίζει να απορρίπτει τον ουσιαστικό ρόλο της Ευρώπης στις διαπραγματεύσεις και να διατηρεί μαξιμαλιστικές απαιτήσεις.

Η παρέμβαση Πρεβό είχε διπλό στόχο. Από τη μία να περιορίσει τη διπλωματική ζημιά που προκάλεσε η δήλωση Ντε Βέβερ στο ευρωπαϊκό επίπεδο και από την άλλη να ξεκαθαρίσει πως η επίσημη βελγική στάση απέναντι στην Ουκρανία παραμένει σταθερή. Ο Βέλγος ΥΠΕΞ επανέλαβε ότι η στήριξη προς το Κίεβο δεν αλλάζει και ότι η χαλάρωση των κυρώσεων δεν είναι στο τραπέζι πριν από οποιαδήποτε πραγματική ειρηνευτική συμφωνία.

Η σκληρή απάντηση της Κομισιόν για τη ρωσική ενέργεια

Ακόμη πιο καθαρό ήταν το μήνυμα από τις Βρυξέλλες. Ο επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ Νταν Γιόργκενσεν δήλωσε ότι η Ένωση έχει ήδη αποφασίσει να μην επιστρέψει στις εισαγωγές ρωσικής ενέργειας και ότι αυτή η επιλογή έχει πλέον ενσωματωθεί και θεσμικά. Σύμφωνα με όσα αποδόθηκαν στις δηλώσεις του, υπογράμμισε ότι η Ευρώπη έχει διδαχθεί από την ενεργειακή κρίση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και ότι θα ήταν λάθος να επαναλάβει την ίδια εξάρτηση.

Η φράση του ότι στο μέλλον η ΕΕ δεν θα εισάγει «ούτε ένα μόριο» από τη Ρωσία αποτυπώνει το πνεύμα της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής όπως αυτή διαμορφώθηκε μετά το 2022. Πρόκειται για μια στρατηγική που δεν στηρίζεται μόνο σε κυρώσεις, αλλά και στην προσπάθεια να περιοριστεί μόνιμα η δυνατότητα της Μόσχας να χρησιμοποιεί την ενέργεια ως μοχλό γεωπολιτικής πίεσης.

Ένα μήνυμα με ευρωπαϊκές προεκτάσεις

Η παρέμβαση του Ντε Βέβερ, ακόμη κι αν αργότερα αποσαφηνίστηκε πως αναφέρεται σε ενδεχόμενη εξομάλυνση μετά από ειρηνευτική συμφωνία, δείχνει ότι στο εσωτερικό της Ευρώπης υπάρχει πλέον πιο ανοιχτή συζήτηση για το πώς θα μοιάζει η επόμενη ημέρα των σχέσεων με τη Ρωσία. Δεν πρόκειται ακόμη για αλλαγή πολιτικής. Πρόκειται, όμως, για ένα σημάδι ότι το μείγμα ενέργειας, οικονομίας και γεωπολιτικής κόπωσης αρχίζει να πιέζει την ενιαία ευρωπαϊκή γραμμή.

Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι μόνο αν η ΕΕ θα παραμείνει προσηλωμένη στη σημερινή της στάση, αλλά και για πόσο θα μπορεί να απορροφά τις εσωτερικές φωνές που ζητούν μεγαλύτερο ρεαλισμό ή ταχύτερη διπλωματική προσαρμογή. Για την ώρα, η απάντηση από την Κομισιόν και από μέρος των κρατών-μελών παραμένει σαφής: η ευρωπαϊκή ενότητα απέναντι στη Μόσχα δεν πρέπει να διαρραγεί. Όμως οι δηλώσεις του Βέλγου πρωθυπουργού δείχνουν ότι η πίεση αυξάνεται και ότι η συζήτηση για το μέλλον των σχέσεων ΕΕ–Ρωσίας μόλις μπήκε σε νέα φάση.

Πηγή: Pagenews.gr