Στον ΟΗΕ η μάχη νομιμοποίησης για το χτύπημα στο Ιράν

Η στρατιωτική σύγκρουση με το Ιράν δεν διεξάγεται πλέον μόνο με πυραύλους, αεροπορικά πλήγματα και απειλές για νέα κλιμάκωση. Διεξάγεται και σε ένα δεύτερο, εξίσου κρίσιμο πεδίο: εκείνο της διεθνούς νομιμοποίησης. Με επιστολές που κατατέθηκαν στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ στις 10 Μαρτίου 2026, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επιχειρούν να οικοδομήσουν το νομικό και διπλωματικό τους επιχείρημα για την επίθεση που εξαπέλυσαν στις 28 Φεβρουαρίου κατά του Ιράν, επικαλούμενες το άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ περί νόμιμης αυτοάμυνας.

Στην ουσία, Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ προσπαθούν να πείσουν τη διεθνή κοινότητα ότι η στρατιωτική δράση δεν ήταν μια επιθετική πρωτοβουλία, αλλά μια αναγκαία απάντηση απέναντι σε μια διαρκή, άμεση και υπαρξιακή απειλή. Το επιχείρημα αυτό αποκτά ιδιαίτερο βάρος, καθώς η νομιμότητα της επέμβασης έχει ήδη αμφισβητηθεί διεθνώς, με αποκορύφωμα και την πρόσφατη τοποθέτηση της ανεξάρτητης αποστολής του ΟΗΕ για το Ιράν, η οποία ανέφερε ότι ο πόλεμος αυτός αντίκειται στον Χάρτη του ΟΗΕ.

Η αμερικανική γραμμή: αυτοάμυνα, Ορμούζ και προστασία συμμάχων

Στην αμερικανική επιστολή, όπως έχει παρουσιαστεί σε σχετικό διπλωματικό παρασκήνιο στον ΟΗΕ, οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι οι επιχειρήσεις ξεκίνησαν για να υπερασπιστούν τον αμερικανικό λαό από επιθέσεις και συνεχιζόμενες απειλές της Ισλαμικής Δημοκρατίας, σε συντονισμό με το Ισραήλ. Παράλληλα, συνδέουν ευθέως τη στρατιωτική τους δράση με την προστασία των αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή, με τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ και με την άμυνα των συμμάχων και εταίρων τους απέναντι στο Ιράν και τους πληρεξουσίους του.

Η Ουάσινγκτον επιχειρεί να παρουσιάσει την Τεχεράνη όχι ως έναν αντίπαλο με τον οποίο υπάρχει απλή στρατηγική αντιπαράθεση, αλλά ως κράτος που, κατά την αμερικανική ανάγνωση, έχει επιλέξει τη διεθνή ένοπλη σύγκρουση. Στην ίδια λογική, οι Αμερικανοί επαναφέρουν στο τραπέζι το ιστορικό επιθέσεων που αποδίδουν στο Ιράν ή σε οργανώσεις που θεωρούνται πληρεξούσιοί του, από την υπόθεση των ομήρων στην αμερικανική πρεσβεία το 1979 έως τις επιθέσεις εναντίον αμερικανικών στόχων στο Ιράκ και τη στήριξη της Χαμάς, της Χεζμπολάχ και των Χούθι. Με αυτόν τον τρόπο, προσπαθούν να χτίσουν μια εικόνα συνεχούς απειλής και όχι ενός μεμονωμένου επεισοδίου.

Το πιο κρίσιμο σημείο, όμως, βρίσκεται αλλού: στο ότι οι ΗΠΑ δηλώνουν ευθέως πως διατηρούν το δικαίωμα να προχωρήσουν και σε περαιτέρω ενέργειες στο πλαίσιο της ατομικής και συλλογικής αυτοάμυνας, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο. Άρα η επιστολή δεν αφορά μόνο την αιτιολόγηση όσων έγιναν, αλλά και τη δημιουργία νομικού προγεφυρώματος για όσα ενδέχεται να ακολουθήσουν.

Η ισραηλινή επιχειρηματολογία: υπαρξιακή απειλή και προληπτική αναγκαιότητα

Το Ισραήλ, από την πλευρά του, δίνει ακόμη πιο έντονα υπαρξιακό χαρακτήρα στην επιχειρηματολογία του. Η επιστολή που αποδίδεται στον υπουργό Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ περιγράφει το ιρανικό καθεστώς ως δύναμη που εδώ και δεκαετίες δεν περιορίζεται σε εχθρική ρητορική, αλλά επιδιώκει την εξόντωση του Ισραήλ μέσω άμεσων επιθέσεων, προγραμμάτων πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, επιδίωξης απόκτησης πυρηνικών όπλων και δράσης μέσω ενός δικτύου οργανώσεων-πληρεξουσίων στην περιοχή.

Η ισραηλινή πλευρά επιμένει ιδιαίτερα στο στοιχείο της χρονικής αναγκαιότητας. Υποστηρίζει ότι, χωρίς άμεση στρατιωτική δράση, οι πυρηνικές και πυραυλικές δυνατότητες του Ιράν θα έφταναν πολύ σύντομα σε σημείο όπου μια αποτελεσματική αμυντική παρέμβαση δεν θα ήταν πλέον εφικτή. Άρα, σύμφωνα με το Τελ Αβίβ, δεν επρόκειτο για επιλογή πολιτικής ευχέρειας, αλλά για επιβεβλημένη αντίδραση πριν χαθεί οριστικά η δυνατότητα αποτροπής μιας υπαρξιακής απειλής.

Το Ισραήλ εντάσσει επίσης στο επιχείρημά του την περιφερειακή διάσταση. Δεν περιορίζεται μόνο στην ασφάλεια του ίδιου, αλλά υποστηρίζει ότι η επιθετικότητα του Ιράν συνιστά απειλή και για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια, επικαλούμενο τόσο τις ενέργειες της Τεχεράνης εναντίον κρατών της περιοχής όσο και τις απειλές για κλείσιμο του Ορμούζ και για διατάραξη της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας.

Το άρθρο 51 και η μεγάλη νομική διαμάχη

Το κεντρικό νομικό όπλο ΗΠΑ και Ισραήλ είναι το άρθρο 51 του Χάρτη του ΟΗΕ, το οποίο αναγνωρίζει το δικαίωμα ατομικής ή συλλογικής αυτοάμυνας σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης. Όμως εκεί ακριβώς εντοπίζεται και η μεγάλη αμφισβήτηση. Νομικοί αναλυτές και διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι η επίκληση της αυτοάμυνας απαιτεί είτε σαφή και συνεχιζόμενη ένοπλη επίθεση είτε μια εξαιρετικά ισχυρή τεκμηρίωση περί επικείμενου και άμεσου πλήγματος. Και αυτό ακριβώς είναι το σημείο στο οποίο οι επικριτές της επιχείρησης θεωρούν ότι η επιχειρηματολογία Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ είναι αδύναμη ή υπερβολικά διευρυμένη.

Η συζήτηση αυτή δεν είναι τεχνική λεπτομέρεια. Είναι ο πυρήνας της διεθνούς μάχης για την ερμηνεία του πολέμου. Αν γίνει δεκτή η λογική ότι μια μακροχρόνια εχθρική στρατηγική και μια δυνητική μελλοντική απειλή αρκούν για να θεμελιώσουν νόμιμη αυτοάμυνα, τότε αλλάζει ουσιαστικά το όριο ανάμεσα στην άμυνα και την προληπτική επίθεση στο διεθνές δίκαιο. Και αυτό είναι κάτι που προκαλεί ήδη βαθιά ανησυχία σε αρκετές πλευρές του ΟΗΕ.

Ο πόλεμος των όπλων γίνεται και πόλεμος αφηγήσεων

Σε αυτή τη φάση, το διακύβευμα δεν είναι μόνο τι συμβαίνει επί του πεδίου, αλλά και ποια αφήγηση θα επικρατήσει διεθνώς. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ θέλουν να καταγραφούν ως δυνάμεις που ενήργησαν αναγκαία και νόμιμα απέναντι σε μια σοβαρή απειλή. Οι αντίπαλοί τους, αλλά και αρκετοί διεθνείς παρατηρητές, βλέπουν ένα επικίνδυνο προηγούμενο που διαστέλλει την έννοια της αυτοάμυνας σε βαθμό που απειλεί να αποδυναμώσει τον ίδιο τον Χάρτη του ΟΗΕ.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η μάχη για το Ιράν δεν κρίνεται μόνο στους ουρανούς της Τεχεράνης ή στα Στενά του Ορμούζ. Κρίνεται και στη Νέα Υόρκη, στις αίθουσες του ΟΗΕ, εκεί όπου Ουάσινγκτον και Τελ Αβίβ επιχειρούν να μετατρέψουν μια στρατιωτική πρωτοβουλία σε νομικά θεμελιωμένη πράξη αυτοάμυνας. Και αυτή η μάχη, ίσως, αποδειχθεί εξίσου κρίσιμη με όσα συμβαίνουν στο μέτωπο.

Πηγή: Pagenews.gr