WSJ για Κούβα: Στο χείλος της κατάρρευσης το καθεστώς, κρίσιμο το στοίχημα Τραμπ

Η Κούβα βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις πιο κρίσιμες στιγμές της σύγχρονης ιστορίας της, καθώς η οικονομική ασφυξία, η ενεργειακή κατάρρευση και η κοινωνική δυσαρέσκεια διαμορφώνουν ένα εκρηκτικό σκηνικό στο εσωτερικό της χώρας. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Wall Street Journal υποστηρίζει σε κεντρικό άρθρο γνώμης ότι το κομμουνιστικό καθεστώς δείχνει πιο ευάλωτο από ποτέ, προειδοποιώντας ωστόσο ότι το αποτέλεσμα δεν είναι προδιαγεγραμμένο και ότι μια λάθος πολιτική επιλογή από τον Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε τελικά να του δώσει πολύτιμη παράταση ζωής.

Η αμερικανική εφημερίδα τοποθετεί την Κούβα σε ένα ιστορικό σταυροδρόμι, όπου η πίεση από την κοινωνία αυξάνεται και τα περιθώρια ελιγμών της ηγεσίας του Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ στενεύουν επικίνδυνα. Το ερώτημα, σύμφωνα με την ανάλυση, δεν είναι μόνο αν το σύστημα αντέχει, αλλά και αν η Ουάσιγκτον θα κινηθεί με τρόπο που θα επιταχύνει τις εξελίξεις ή αν, αντίθετα, θα επαναλάβει λάθη του παρελθόντος που επέτρεψαν στο καθεστώς να ανασάνει πολιτικά και οικονομικά.

Η ενεργειακή κρίση και τα μπλακ άουτ βαθαίνουν την ασφυξία

Η εικόνα που εκπέμπει σήμερα το νησί είναι εκείνη μιας χώρας που πιέζεται ταυτόχρονα από πολλαπλές κρίσεις. Το ηλεκτρικό σύστημα της Κούβας υπέστη νέο γενικευμένο μπλακ άουτ μέσα στον Μάρτιο, ενώ διεθνή μέσα κατέγραψαν ότι επρόκειτο για ακόμη ένα σοβαρό επεισόδιο σε μια αλληλουχία μεγάλων διακοπών ρεύματος που έχει γονατίσει νοικοκυριά, επιχειρήσεις και βασικές κρατικές λειτουργίες. Η αποκατάσταση της ηλεκτροδότησης ήρθε έπειτα από πολλές ώρες, αλλά οι ελλείψεις καυσίμων και η φθορά των υποδομών εξακολουθούν να κρατούν το δίκτυο σε οριακή κατάσταση.

Η ενεργειακή αποσταθεροποίηση δεν είναι ένα τεχνικό πρόβλημα αποκομμένο από την κοινωνία. Αντίθετα, λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής της οργής, καθώς προστίθεται στις χρόνιες ελλείψεις τροφίμων, νερού, φαρμάκων και βασικών αγαθών. Για μεγάλο μέρος του πληθυσμού, η καθημερινότητα έχει μετατραπεί σε μια αδιάκοπη μάχη επιβίωσης, με την κρατική αδυναμία να καλύψει στοιχειώδεις ανάγκες να γίνεται πλέον ολοένα και πιο ορατή.

Οι κοινωνικές εκρήξεις δείχνουν βαθύτερη φθορά

Η ένταση των τελευταίων εβδομάδων δεν περιορίστηκε στη σφαίρα της οικονομίας. Στην επαρχία Ciego de Ávila και ειδικότερα στην πόλη Morón, διαδηλώσεις ξέσπασαν με φόντο την ενεργειακή και επισιτιστική κρίση, ενώ καταγράφηκαν επιθέσεις και φθορές σε τοπικά γραφεία του Κομμουνιστικού Κόμματος. Οι αρχές προχώρησαν σε συλλήψεις, επιβεβαιώνοντας ότι η κοινωνική δυσαρέσκεια έχει αρχίσει να εκδηλώνεται με όρους που ξεπερνούν τη συνηθισμένη, σιωπηλή ανοχή.

Αυτό είναι και το στοιχείο που δίνει ιδιαίτερο βάρος στην προσέγγιση της Wall Street Journal. Η εφημερίδα δεν περιγράφει απλώς μια δύσκολη οικονομική συγκυρία, αλλά μια συνθήκη φθοράς που χτυπά πλέον την ίδια τη νομιμοποίηση του καθεστώτος. Η δυσαρέσκεια, όπως προκύπτει και από το ευρύτερο πλαίσιο των πρόσφατων εξελίξεων, δεν μοιάζει συγκυριακή. Φαίνεται να έχει αποκτήσει μεγαλύτερο βάθος, καθώς όλο και περισσότεροι Κουβανοί αντιλαμβάνονται ότι η κρίση δεν είναι προσωρινή, αλλά δομική.

Η WSJ δείχνει τις πολιτικές του καθεστώτος ως βασική αιτία

Στον πυρήνα του άρθρου γνώμης της, η Wall Street Journal απορρίπτει την ερμηνεία ότι η σημερινή κατάρρευση της Κούβας οφείλεται αποκλειστικά σε εξωτερικές πιέσεις. Αντιθέτως, η συντακτική γραμμή της εφημερίδας υποστηρίζει ότι η βαθιά κρίση είναι κυρίως προϊόν των ίδιων των επιλογών του καθεστώτος: ενός μοντέλου που ευνοεί την κομματική ελίτ, περιορίζει την ιδιωτική πρωτοβουλία, αποθαρρύνει την παραγωγική ανασυγκρότηση και καταστέλλει κάθε αντίθετη φωνή.

Με αυτή τη συλλογιστική, η σημερινή αποδυνάμωση της Αβάνας δεν παρουσιάζεται ως ατύχημα της Ιστορίας, αλλά ως αποτέλεσμα μιας μακράς συσσώρευσης αδιεξόδων. Η χώρα, σύμφωνα με το σκεπτικό της εφημερίδας, έχει εξαντλήσει τα περιθώρια να συντηρείται με εξωτερικές ενέσεις στήριξης χωρίς ουσιαστικές εσωτερικές μεταρρυθμίσεις. Αυτό είναι και το σημείο όπου η WSJ θεωρεί ότι ανοίγει ένα παράθυρο ιστορικής καμπής.

Οι παλιές «ανάσες» λιγοστεύουν και η Αβάνα ψάχνει διεξόδους

Η νέα συγκυρία είναι διαφορετική και επειδή το καθεστώς δεν διαθέτει πλέον τις ίδιες σταθερές πηγές ανακούφισης που είχε στο παρελθόν. Το ενεργειακό και οικονομικό βάρος έχει επιδεινωθεί, ενώ η διακοπή ή συρρίκνωση παραδοσιακών ροών πετρελαίου έχει πιέσει ακόμη περισσότερο το νησί. Την ίδια ώρα, έχουν καταγραφεί νέες αποστολές ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου προς την Κούβα, γεγονός που αναδεικνύει τόσο την αναζήτηση επειγουσών εναλλακτικών από την Αβάνα όσο και τη γεωπολιτική διάσταση της κρίσης.

Παράλληλα, ο Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ επιβεβαίωσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ η κυβέρνηση άνοιξε δημόσια και το ζήτημα επενδύσεων από Κουβανούς που ζουν στο εξωτερικό. Για αρκετούς αναλυτές, οι κινήσεις αυτές δείχνουν ότι η ηγεσία αναζητά επειγόντως διόδους οικονομικής αποσυμπίεσης. Για τη Wall Street Journal, όμως, τέτοιες πρωτοβουλίες δεν συνιστούν απαραίτητα μεταρρυθμιστική στροφή, αλλά μπορεί να αποτελούν προσπάθεια αυτοσυντήρησης του συστήματος.

Το «μάθημα» της περιόδου Ομπάμα

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει η WSJ στον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να διαβάσει η Ουάσιγκτον την ιστορική εμπειρία της προηγούμενης προσέγγισης με την Κούβα. Η εφημερίδα θεωρεί ότι το άνοιγμα της περιόδου Ομπάμα δεν οδήγησε σε πολιτική φιλελευθεροποίηση αντίστοιχη με τις προσδοκίες που είχαν καλλιεργηθεί. Αντιθέτως, η ανάλυση υποστηρίζει ότι το καθεστώς αξιοποίησε τα οφέλη της επαναπροσέγγισης χωρίς να προχωρήσει σε ουσιαστική δημοκρατική χαλάρωση.

Αυτή η ανάγνωση συνδέεται και με τις μεγάλες κοινωνικές εκρήξεις που ακολούθησαν τα επόμενα χρόνια, κορυφαία στιγμή των οποίων ήταν οι κινητοποιήσεις του 2021 και η σκληρή καταστολή που επακολούθησε. Στη λογική του άρθρου, ένα νέο μοντέλο αμερικανικής χαλάρωσης χωρίς πολιτικούς όρους και σαφείς απαιτήσεις θα μπορούσε να προσφέρει στο καθεστώς χρόνο, πόρους και διπλωματικό οξυγόνο, τη στιγμή ακριβώς που εμφανίζεται πιο πιεσμένο.

Το δίλημμα Τραμπ και ο κίνδυνος μιας στρατηγικής παγίδας

Εδώ ακριβώς τοποθετείται και η κεντρική προειδοποίηση της Wall Street Journal. Η κυβέρνηση Τραμπ, σύμφωνα με την εφημερίδα, δεν πρέπει να επιτρέψει στην Αβάνα να μετατρέψει την παρούσα της αδυναμία σε μια νέα διαπραγματευτική ευκαιρία επιβίωσης χωρίς ουσιαστικό πολιτικό κόστος. Η εφημερίδα εκτιμά ότι η πίεση που ασκείται αυτή τη στιγμή μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική, αρκεί να μη μετατραπεί σε βεβιασμένη συναλλαγή που θα ανακουφίσει το καθεστώς χωρίς να αλλάξει τη φύση του.

Το δίλημμα, επομένως, δεν είναι απλώς αν η Ουάσιγκτον θα διαπραγματευτεί ή όχι, αλλά με ποιους όρους και προς ποια κατεύθυνση. Η ίδια η ύπαρξη επαφών μεταξύ των δύο πλευρών δείχνει ότι το κανάλι επικοινωνίας είναι ανοιχτό. Όμως η WSJ θεωρεί ότι μια πολιτική που θα επαναφέρει οικονομική ανακούφιση χωρίς σαφές δημοκρατικό αντάλλαγμα μπορεί να λειτουργήσει τελικά υπέρ της παρούσας εξουσίας στην Αβάνα.

Η Κούβα σε ιστορικό σταυροδρόμι

Στο τελικό της συμπέρασμα, η Wall Street Journal υποστηρίζει ότι η Κούβα βρίσκεται μπροστά σε μια σπάνια ιστορική ευκαιρία για βαθύτερη πολιτική αλλαγή. Ωστόσο, ξεκαθαρίζει ότι η μετάβαση δεν θα προκύψει αυτόματα από την οικονομική κατάρρευση και μόνο. Για να υπάρξει πραγματική ανατροπή των σημερινών ισορροπιών, απαιτείται διατήρηση της πίεσης, σαφής στρατηγική στόχευση και, κυρίως, αποφυγή κινήσεων που θα έδιναν στην ηγεσία τον χρόνο να ανασυνταχθεί.

Η εφημερίδα περιγράφει ως ζητούμενο μια αυθεντική πολιτική μετάβαση που θα άνοιγε τον δρόμο για κράτος δικαίου, θεσμική ανασυγκρότηση και ελεύθερες εκλογές. Στο σκεπτικό της, μόνο υπό αυτές τις προϋποθέσεις θα μπορούσαν να ακολουθήσουν βιώσιμες επενδύσεις και πραγματική οικονομική ανάκαμψη, αντί για ένα ακόμα βραχύβιο διάλειμμα επιβίωσης του ίδιου συστήματος.

Μια υπόθεση με σημασία πέρα από την Κούβα

Η συζήτηση που ανοίγει η WSJ δεν αφορά μόνο την εσωτερική κατάσταση της Κούβας, αλλά και τη θέση της χώρας στον ευρύτερο γεωπολιτικό χάρτη. Η παρουσία ρωσικών ενεργειακών αποστολών, η αναζήτηση στηριγμάτων από συμμάχους εκτός Δύσης και η διαρκής αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ ενισχύουν την αίσθηση ότι η εξέλιξη του κουβανικού ζητήματος υπερβαίνει τα όρια μιας διμερούς διαφοράς.

Γι’ αυτό και το άρθρο της αμερικανικής εφημερίδας διαβάζεται ως κάτι περισσότερο από μια απλή τοποθέτηση γνώμης. Είναι μια πολιτική προειδοποίηση προς τον Λευκό Οίκο ότι η τρέχουσα αστάθεια στην Κούβα μπορεί είτε να εξελιχθεί σε σημείο καμπής είτε να χαθεί μέσα από μια στρατηγική υποχώρηση που θα αναζωογονούσε το καθεστώς την ώρα που δείχνει πιο αδύναμο.

Το μόνο βέβαιο είναι πως η Κούβα εισέρχεται σε μία περίοδο εξαιρετικά πυκνών εξελίξεων. Και όπως επισημαίνει η Wall Street Journal, το αν αυτή η κρίση θα μετατραπεί σε πραγματική αλλαγή ή σε μία ακόμη χαμένη ευκαιρία, θα εξαρτηθεί όχι μόνο από την αντοχή του καθεστώτος, αλλά και από τις αποφάσεις που θα ληφθούν στην Ουάσιγκτον το αμέσως επόμενο διάστημα.

Πηγή: Pagenews.gr