Συνταγματική η υιοθεσία από ομόφυλα ζευγάρια – Ιστορική απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ

Η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας, με την υπ’ αριθμ. 392/2026 απόφασή της, έκρινε κατά πλειοψηφία ότι οι ρυθμίσεις του νόμου 5089/2024 – που εισήγαγε η κυβέρνηση Μητσοτάκη – είναι πλήρως συνταγματικές. Η απόφαση αυτή ανοίγει οριστικά τον δρόμο για την υιοθεσία ανηλίκων από ομόφυλα έγγαμα ζευγάρια, ενώ ταυτόχρονα επιβεβαιώνει ότι ο πολιτικός γάμος μεταξύ προσώπων του ιδίου φύλου είναι σύμφωνος τόσο με το ελληνικό Σύνταγμα όσο και με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ).

Η απόφαση που κλείνει μια μακρά νομική διαμάχη

Η Ολομέλεια του ΣτΕ, υπό την προεδρία του Μιχάλη Πικραμένου και με εισηγήτρια τη σύμβουλο Επικρατείας Αναστασία-Μαρία Παπαδημητρίου, απέρριψε τις προσφυγές κατά του νόμου και έκρινε ότι η αναγνώριση του δικαιώματος υιοθεσίας από ομόφυλα ζευγάρια δεν προσβάλλει τη συνταγματική προστασία της παιδικής ηλικίας ούτε το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού. Αντίθετα, η απόφαση τονίζει ότι η υιοθεσία διέπεται από αυστηρές διαδικαστικές εγγυήσεις – κοινωνική έρευνα σε δύο στάδια και ακροαματική διαδικασία ενώπιον δικαστηρίου – που εξασφαλίζουν την προστασία του ανηλίκου σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση. Το δικαστήριο υπογράμμισε ότι δεν μπορεί να αποκλείεται εκ των προτέρων οποιοσδήποτε υποψήφιος θετός γονέας λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού.

Το σκεπτικό για την υιοθεσία: Προτεραιότητα το συμφέρον του παιδιού

Σύμφωνα με την απόφαση, η δυνατότητα από κοινού υιοθεσίας ανηλίκου από ομόφυλα έγγαμα ζευγάρια, καθώς και η υιοθεσία του βιολογικού ή θετού τέκνου του ενός συζύγου από τον άλλο, αποτελεί άμεση συνέπεια της αναγνώρισης του γάμου ομοφύλων. Το ΣτΕ ξεκαθαρίζει ότι η υιοθεσία δεν χρειάζεται να «μιμείται» τη βιολογική σχέση παιδιού με ετερόφυλους γονείς. Άλλωστε, από παλιά επιτρέπεται η υιοθεσία από έναν μόνο πρόσωπο (έγγαμο ή άγαμο), ενώ η σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα περιλαμβάνει ποικίλα οικογενειακά σχήματα. Το δικαστήριο απέρριψε το επιχείρημα περί δυσμενούς διάκρισης εις βάρος των παιδιών που υιοθετούνται από ομόφυλα ζευγάρια, επισημαίνοντας ότι η κρίση για το βέλτιστο συμφέρον γίνεται εξατομικευμένα από τις αρμόδιες κοινωνικές υπηρεσίες και το δικαστήριο – χωρίς γενικευμένες απαγορεύσεις.

Ο γάμος ομοφύλων ως εξέλιξη του θεσμού

Για τον πολιτικό γάμο, η Ολομέλεια έκρινε ότι οι θεσμοί του γάμου και της οικογένειας δεν είναι στατικοί. Υπόκεινται σε εξέλιξη και αναπροσδιορισμούς ανάλογα με τις κοινωνικές συνθήκες. Το Σύνταγμα (άρθρο 21 παρ. 1) δεν εμποδίζει τον νομοθέτη να διευρύνει τον κύκλο των προσώπων που μπορούν να συνάψουν γάμο, εφόσον διατηρούνται τα βασικά στοιχεία του θεσμού: ισόβια συμβίωση, αμοιβαία αφοσίωση και πίστη. Η απόφαση υπογραμμίζει ότι η ρύθμιση του 2024 διευρύνει την πρόσβαση στον γάμο χωρίς να αναιρεί την προστασία που παρέχει η Πολιτεία στον θεσμό αυτόν. Αντίθετα, ενισχύει την αρχή της ισότητας, τον σεβασμό της αξίας του ανθρώπου και την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας, ενώ συνάδει πλήρως με την ΕΣΔΑ, το ενωσιακό δίκαιο και τις εξελίξεις στις περισσότερες προηγμένες δημοκρατίες της Ευρώπης και του δυτικού κόσμου.

Η εξέλιξη των κοινωνικών αντιλήψεων και η άρση διακρίσεων

Το ΣτΕ σημειώνει ρητά ότι οι ρυθμίσεις απηχούν την κοινωνική εξέλιξη των τελευταίων δεκαετιών όσον αφορά τις ομοερωτικές σχέσεις, τη συμβίωση και τη γονεϊκότητα ομοφύλων. Η νομοθετική παρέμβαση του 2024 κρίνεται ότι συμβάλλει στην άρση του κοινωνικού αποκλεισμού και στην προστασία της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής χωρίς διακρίσεις λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού. Η απόφαση αυτή έρχεται να επιβεβαιώσει ότι η Ελλάδα, ακολουθώντας τις τάσεις των περισσότερων ευρωπαϊκών κρατών, εντάσσεται πλέον πλήρως στο σύγχρονο πλαίσιο προστασίας των δικαιωμάτων των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων και των οικογενειών τους.

Η μειοψηφία και οι διαφωνίες

Από τους Συμβούλους Επικρατείας που μετείχαν στην Ολομέλεια, έξι μειοψήφησαν, εκφράζοντας διαφορετική άποψη για τη συνταγματικότητα των ρυθμίσεων. Παρά τη μειοψηφία αυτή, η απόφαση ελήφθη με σαφή πλειοψηφία, στέλνοντας ισχυρό μήνυμα νομικής και κοινωνικής σταθερότητας. Η ύπαρξη μειοψηφίας υπογραμμίζει ότι το ζήτημα παραμένει ευαίσθητο και πολυσύνθετο, ωστόσο η πλειοψηφία του ανώτατου ακυρωτικού δικαστηρίου έκρινε ότι οι αλλαγές κινούνται εντός των συνταγματικών ορίων.

Ιστορικό πλαίσιο και πολιτική διάσταση

Ο νόμος 5089/2024 ψηφίστηκε το 2024 εν μέσω έντονων αντιδράσεων και κοινωνικών διαιρέσεων. Τότε, η κυβέρνηση είχε παρουσιάσει τη ρύθμιση κυρίως ως επέκταση του δικαιώματος γάμου, χωρίς να διευκρινίζει ρητά το ζήτημα της υιοθεσίας. Η σημερινή απόφαση του ΣτΕ κλείνει οριστικά αυτή την εκκρεμότητα, καθιστώντας σαφές ότι η αναγνώριση του γάμου ομοφύλων συμπαρασύρει αυτοδικαίως και το δικαίωμα υιοθεσίας, υπό τις ίδιες προϋποθέσεις και εγγυήσεις που ισχύουν για τα ετερόφυλα ζευγάρια.

Η απόφαση αυτή αποτελεί ορόσημο για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Ελλάδα. Επιβεβαιώνει την προσαρμογή του δικαίου στις σύγχρονες κοινωνικές πραγματικότητες, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί ακέραιη την αρχή της προστασίας του παιδιού μέσω αυστηρών διαδικασιών. Με την απόφαση 392/2026, το Συμβούλιο της Επικρατείας τοποθετεί την Ελλάδα στο πλευρό των χωρών που έχουν ήδη προχωρήσει σε πλήρη ισότητα γάμου και γονεϊκότητας, χωρίς διακρίσεις.

Πηγή: Pagenews.gr