Ομόλογα: Πώς ο πόλεμος στο Ιράν «έσβησε» πάνω από 2,5 τρισ. δολάρια

Ισχυρό σοκ δέχεται η παγκόσμια αγορά ομολόγων εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν, καθώς η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή έχει πυροδοτήσει ένα νέο κύμα ανησυχίας για την πορεία του πληθωρισμού, των επιτοκίων και συνολικά του κόστους χρήματος. Σύμφωνα με υπολογισμούς του Bloomberg, τους οποίους αναμετέδωσαν διεθνή οικονομικά μέσα, η αξία της παγκόσμιας αγοράς κρατικών, εταιρικών και τιτλοποιημένων ομολόγων μειώθηκε μέσα στον Μάρτιο κατά περισσότερα από 2,5 τρισ. δολάρια, καθώς η άνοδος των τιμών της ενέργειας ανέτρεψε το σενάριο αποκλιμάκωσης των επιτοκίων που μέχρι πρότινος κυριαρχούσε στις αγορές.

Η εικόνα αυτή δεν αποτυπώνει απλώς μια συνηθισμένη διόρθωση. Αντιθέτως, πρόκειται για μια από τις πιο απότομες αναταράξεις των τελευταίων ετών στην αγορά χρέους, με πολλούς αναλυτές να θυμίζουν το κλίμα του 2022, όταν η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία είχε επίσης πυροδοτήσει ισχυρές πιέσεις σε ομόλογα, μετοχές και νομίσματα. Η διαφορά σήμερα είναι ότι το νέο σοκ συνδέεται άμεσα με την ενέργεια και με τον φόβο ότι η εκτίναξη του πετρελαίου μπορεί να αναζωπυρώσει τις πληθωριστικές πιέσεις ακριβώς τη στιγμή που οι αγορές ήλπιζαν σε πιο χαλαρή νομισματική πολιτική από τις μεγάλες κεντρικές τράπεζες.

Το πετρέλαιο ανέτρεψε τις προσδοκίες για τα επιτόκια

Στην καρδιά της αναταραχής βρίσκεται η απότομη άνοδος του πετρελαίου τις προηγούμενες ημέρες, καθώς οι απειλές για περαιτέρω πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές και η αστάθεια γύρω από τα Στενά του Ορμούζ έφεραν στο προσκήνιο τον κίνδυνο ενός νέου ενεργειακού σοκ. Το Brent είχε ξεπεράσει τα 112 δολάρια το βαρέλι, με τις αγορές να φοβούνται ότι η ακριβότερη ενέργεια θα περάσει γρήγορα στις τιμές καταναλωτή και θα δυσκολέψει τις κεντρικές τράπεζες να προχωρήσουν σε μειώσεις επιτοκίων. Αυτό ακριβώς το σενάριο ώθησε τις αποδόσεις των ομολόγων υψηλότερα και τις τιμές τους χαμηλότερα, καθώς οι επενδυτές αναθεώρησαν βίαια τις θέσεις τους.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι απώλειες ήταν εντονότερες στα κρατικά ομόλογα, τα οποία θεωρητικά λειτουργούν ως παραδοσιακό καταφύγιο σε περιόδους αβεβαιότητας. Αυτή τη φορά, όμως, ο πόλεμος δεν λειτούργησε υπέρ των ομολόγων, επειδή συνοδεύτηκε από ισχυρό πληθωριστικό σοκ μέσω της ενέργειας. Έτσι, αντί να ενισχυθεί η ελκυστικότητα των σταθερών αποδόσεων, πολλοί επενδυτές έσπευσαν να πουλήσουν, φοβούμενοι ότι τα επιτόκια θα παραμείνουν υψηλά για μεγαλύτερο διάστημα ή ακόμη και ότι θα χρειαστούν νέες αυξήσεις αν η κρίση παραταθεί.

Γιατί τα ομόλογα δεν λειτούργησαν ως ασφαλές καταφύγιο

Η συμπεριφορά των αγορών δείχνει ότι σε περιόδους πολέμου δεν αρκεί πλέον η παραδοσιακή λογική του «flight to safety». Όταν η γεωπολιτική κρίση μετατρέπεται ταυτόχρονα και σε ενεργειακή κρίση, τότε τα ομόλογα χάνουν ένα βασικό πλεονέκτημά τους: την ικανότητα να προστατεύουν από την αβεβαιότητα χωρίς να απειλούνται από απότομη άνοδο του πληθωρισμού. Αυτό είχε συμβεί και μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, όταν η αγορά χρέους πιέστηκε έντονα λόγω του πληθωριστικού σοκ. Κάτι ανάλογο φαίνεται να επαναλαμβάνεται και τώρα, με τις αγορές να αντιμετωπίζουν τον πόλεμο στο Ιράν όχι μόνο ως γεωπολιτικό, αλλά και ως καθαρά μακροοικονομικό κίνδυνο.

Το αποτέλεσμα ήταν μια γενικευμένη αποτίμηση μεγαλύτερου ρίσκου σε όλες σχεδόν τις κατηγορίες χρέους. Οι πιέσεις δεν περιορίστηκαν στα κρατικά ομόλογα, αλλά επεκτάθηκαν και στο εταιρικό χρέος, ακόμη και στα πιο ριψοκίνδυνα τμήματα της αγοράς. Ενδεικτικό είναι ότι οι αποδόσεις στα αμερικανικά ομόλογα υψηλής απόδοσης ανέβηκαν στο υψηλότερο επίπεδο από τον περασμένο Ιούνιο, ενώ ETF που παρακολουθούν την αγορά junk bonds κατέγραψαν τις μεγαλύτερες μηνιαίες απώλειες εδώ και μήνες.

Η προσωρινή ανακούφιση μετά τις δηλώσεις Τραμπ

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η σημερινή συνεδρίαση έφερε μια πρώτη, έστω εύθραυστη, ανάσα. Οι αγορές αντέδρασαν θετικά στις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ περί «πολύ καλών και παραγωγικών» συνομιλιών με το Ιράν, καθώς και στην ανακοίνωσή του ότι αναβάλλονται για πέντε ημέρες τα σχεδιαζόμενα αμερικανικά πλήγματα σε ιρανικές ενεργειακές και ηλεκτρικές υποδομές. Η αποκλιμάκωση αυτή οδήγησε σε πτώση των τιμών του πετρελαίου, άνοδο των μετοχών και μικρή υποχώρηση των αποδόσεων στα ομόλογα τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη.

Η κίνηση ήταν άμεση και αποκαλυπτική για το πόσο νευρικό παραμένει το επενδυτικό κλίμα. Το Brent υποχώρησε απότομα, σε ορισμένες συνεδριάσεις ακόμη και πάνω από 10%, ενώ οι αποδόσεις σε βραχυπρόθεσμα κρατικά ομόλογα χαλάρωσαν καθώς οι επενδυτές επανέφεραν στο τραπέζι το σενάριο ότι ίσως αποφευχθεί μια νέα εκρηκτική άνοδος του πληθωρισμού. Ακόμη κι έτσι, η αντίδραση στην αγορά ομολόγων παρέμεινε πιο συγκρατημένη από ό,τι στις μετοχές, στοιχείο που δείχνει ότι οι επενδυτές δεν πείστηκαν πλήρως πως η κρίση βαίνει προς ουσιαστική αποκλιμάκωση.

Η διάψευση της Τεχεράνης κρατά την αβεβαιότητα ζωντανή

Το θετικό κλίμα, ωστόσο, παραμένει εξαιρετικά εύθραυστο. Η Τεχεράνη διέψευσε δημοσίως ότι υπήρξαν τέτοιες συνομιλίες με την Ουάσιγκτον, δημιουργώντας νέα ερωτήματα για το τι πραγματικά συμβαίνει στο παρασκήνιο. Η διάψευση αυτή περιόρισε την αισιοδοξία και υπενθύμισε στους επενδυτές ότι η αγορά αυτή τη στιγμή κινείται περισσότερο με βάση τις δηλώσεις και λιγότερο με βάση επιβεβαιωμένα διπλωματικά δεδομένα.

Αυτό ακριβώς είναι που κρατά τα ομόλογα σε διαρκή ένταση. Οι επενδυτές δεν γνωρίζουν αν το Ιράν εξετάζει πράγματι κάποιο μονοπάτι συνεννόησης, αν η αμερικανική πλευρά επιχειρεί να κερδίσει χρόνο ή αν πρόκειται για έναν ακόμη γύρο ρητορικών ελιγμών με στόχο την προσωρινή αποκλιμάκωση των τιμών ενέργειας. Στην πράξη, κάθε νέα τοποθέτηση από Ουάσιγκτον ή Τεχεράνη μπορεί να αλλάξει απότομα την κατεύθυνση των αποδόσεων, καθώς οι αγορές χρέους παραμένουν πλήρως εξαρτημένες από τη γεωπολιτική ειδησεογραφία.

Οι αγορές χρέους μπροστά σε ένα νέο τεστ αντοχής

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η αγορά ομολόγων περνά ξανά μια φάση βαθιάς αβεβαιότητας, στην οποία η γεωπολιτική σύγκρουση μεταφράζεται άμεσα σε πληθωριστικό και νομισματικό κίνδυνο. Το σοκ άνω των 2,5 τρισ. δολαρίων δεν είναι μόνο μια λογιστική απώλεια αξίας. Είναι ένδειξη ότι το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα παραμένει εξαιρετικά ευάλωτο σε κάθε ανατροπή που απειλεί την ενεργειακή ομαλότητα και μεταβάλλει τις προσδοκίες για τα επιτόκια.

Η σημερινή ανάκαμψη δίνει μια μικρή ανακούφιση, αλλά όχι βεβαιότητα. Για να σταθεροποιηθεί η αγορά ομολόγων θα χρειαστεί κάτι περισσότερο από καθησυχαστικές δηλώσεις ή μια πρόσκαιρη πτώση του πετρελαίου. Θα χρειαστεί σαφέστερη εικόνα για τη διάρκεια της κρίσης, για τη νομισματική αντίδραση των κεντρικών τραπεζών και, κυρίως, για το αν η τρέχουσα αποκλιμάκωση αποτελεί πραγματική αλλαγή τάσης ή απλώς μια σύντομη παύση πριν από τον επόμενο γύρο έντασης.

Πηγή: Pagenews.gr