EU–ΗΒ σε τροχιά συμφωνίας για το ταμείο άμυνας «SAFE»: Brexit, στρατηγική και νέα εποχή ασφάλειας

Σε μια πολιτικά κρίσιμη καμπή στις σχέσεις ΕΕ–Ηνωμένου Βασιλείου μετά το Brexit, υπάρχει πλέον σαφής ένδειξη ότι οι διαπραγματεύσεις για τη συμμετοχή του Λονδίνου στο ευρωπαϊκό ταμείο άμυνας SAFE (Security Action for Europe) κινούνται σε τροχιά συμφωνίας — παρά τα εμπόδια του 2025 και τις αρχικές διαφωνίες για οικονομική συμμετοχή.

Τι είναι το SAFE και γιατί είναι σημαντικό;

Το ταμείο SAFE αποτελεί ένα από τα κεντρικά μέσα της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ενίσχυση της άμυνας, με κεφάλαια που ανέρχονται στην αρχική πρόταση στα 150 δισ. ευρώ, και στοχεύει στη χρηματοδότηση κοινών επενδύσεων σε αμυντικό εξοπλισμό και τεχνολογίες υψηλής στρατιωτικής αξίας.

Με την υλοποίησή του, η ΕΕ μπορεί να αντλεί χρήματα από τις αγορές και να τα διαθέτει υπό ανταγωνιστικούς όρους δανεισμού σε χώρες που συμμετέχουν, ενισχύοντας την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία και την ετοιμότητα απέναντι σε ασύμμετρες και συμβατικές απειλές.

Αισιοδοξία από την πλευρά της ΕΕ

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, εμφανίστηκε πρόσφατα αισιόδοξος για την έκβαση των συνομιλιών με το Λονδίνο, επισημαίνοντας ότι παρά το ναυάγιο των συνομιλιών το 2025, οι βελτιωμένες σχέσεις μετά το Brexit και η συνεργασία στο ουκρανικό μέτωπο έχουν δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για συμφωνία εντός των επόμενων μηνών.

Όπως δήλωσε, το σχέδιο συνεργασίας και η νέα στρατηγική προσέγγιση που προωθεί η κυβέρνηση του Κιρ Στάρμερ έχουν συμβάλει στην αλλαγή του πολιτικού κλίματος, ανοίγοντας δρόμο για την ένταξη της Βρετανίας σε ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα χωρίς να θυσιάζεται η εθνική κυριαρχία.

Αναστροφή μετά το 2025

Το 2025 οι συνομιλίες είχαν διακοπεί όταν το Λονδίνο αρνήθηκε να καταβάλει τη συνδρομή για να συμμετάσχει στο SAFE, με τη βρετανική πλευρά να εμφανίζεται επιφυλακτική για το ύψος των απαιτούμενων οικονομικών συνεισφορών και το αντίκτυπό τους στην εθνική βιομηχανία άμυνας.

Ωστόσο, οι πρόσφατες δηλώσεις της ΕΕ δείχνουν ότι, παρά τις αρχικές διαφορές, υπάρχει πλέον ρεαλιστική προοπτική συμφωνίας — με τους διπλωμάτες να εκτιμούν ότι οι συζητήσεις μπορεί να παραταθούν για εβδομάδες ή μήνες, αλλά να καταλήξουν θετικά.

Η βρετανική πλευρά: επιφυλακτικότητα αλλά ενδιαφέρον

Παρά την αισιοδοξία από ευρωπαϊκής πλευράς, Βρετανοί κυβερνητικοί αξιωματούχοι εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί, δηλώνοντας ότι το Λονδίνο θα προχωρήσει μόνο αν εξυπηρετούνται τα εθνικά του συμφέροντα και αν η συμμετοχή φέρει απτά οφέλη για τη βρετανική άμυνα και τη βιομηχανία της.

Στο μεσοδιάστημα, βρετανικές εταιρείες άμυνας μπορούν ήδη να συμμετέχουν σε έργα SAFE μέσω του καθεστώτος τρίτων χωρών, με δυνατότητα πρόσβασης σε μέχρι και 35% της αξίας κάθε έργου — διάταξη που αναγνωρίζει τη συνδεσιμότητα της βρετανικής αμυντικής βιομηχανίας με αυτήν της Ευρώπης.

Τι σημαίνει μια συμφωνία για την Ευρώπη

Μια συμφωνία για τη συμμετοχή του ΗΒ στο SAFE θα είναι πολιτικά και γεωστρατηγικά σημαντική για πολλούς λόγους:

• Βελτίωση της ευρωπαϊκής άμυνας ως συλλογικού συστήματος αντοχής.
• Διεύρυνση της συνεργασίας με έναν ισχυρό ΝΑΤΟ σύμμαχο και μόνιμο μέλος του ΟΗΕ.
• Στενότερη ενσωμάτωση βιομηχανικών και τεχνολογικών πόρων μεταξύ ΕΕ και Ηνωμένου Βασιλείου.
• Βελτίωση των ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων, ειδικά ενόψει ενεργειών απέναντι στην αυξανόμενη επιθετικότητα εξωτερικών δυνάμεων.

Το ταμείο SAFE δεν είναι μόνο μια απάντηση σε άμεσες απειλές· είναι μέρος ενός ευρύτερου ευρωπαϊκού πλάνου για την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας και ετοιμότητας της ΕΕ, ιδίως εν μέσω παγκόσμιας αστάθειας.

Το Βερολίνο, το Παρίσι και το Λονδίνο σε νέο γεωστρατηγικό χορό

Η πιθανή συμφωνία για το SAFE δείχνει ότι ακόμα και μετά το Brexit, η στρατηγική ανάγκη για ασφάλεια και άμυνα ενώνει το Λονδίνο με την ΕΕ — υπερβαίνοντας πολιτικές διαφωνίες και οικονομικές σκόπελους.

Μια τέτοια συμφωνία δεν θα είναι μόνο σύμβολο πολιτικής ωριμότητας, αλλά και ένα σημαντικό βήμα προς μια πιο ανθεκτική και συνεργατική ευρωπαϊκή άμυνα — μια άμυνα που θα μπορεί να απαντήσει πιο αποτελεσματικά σε περιφερειακές κρίσεις και να στηρίξει τις αξίες της ειρήνης και σταθερότητας στην Ευρώπη και πέρα από αυτήν.

Πηγή: pagenews.gr