Σοκ στο ρωσικό πετρέλαιο καθώς «παγώνει» το 40% των εξαγωγών

Η ρωσική πετρελαϊκή μηχανή, μία από τις βασικότερες πηγές χρηματοδότησης του κρατικού προϋπολογισμού και κομβικός πυλώνας της οικονομίας της χώρας, δέχεται ένα από τα ισχυρότερα πλήγματα των τελευταίων δεκαετιών. Σύμφωνα με υπολογισμούς του Reuters, τουλάχιστον το 40% της εξαγωγικής ικανότητας πετρελαίου της Ρωσίας, δηλαδή περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, έχει τεθεί εκτός λειτουργίας, εξαιτίας ενός συνδυασμού ουκρανικών επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη, προβλημάτων στον αγωγό Ντρούζμπα και κατασχέσεων δεξαμενόπλοιων που συνδέονται με τη Ρωσία. Το πρακτορείο χαρακτηρίζει αυτή την εξέλιξη ως τη σοβαρότερη αναταραχή στον εφοδιασμό πετρελαίου στη σύγχρονη ιστορία της Ρωσίας.

Η χρονική συγκυρία καθιστά την πίεση ακόμη μεγαλύτερη για τη Μόσχα. Η αναστάτωση στις ρωσικές εξαγωγές σημειώνεται τη στιγμή που οι διεθνείς τιμές πετρελαίου έχουν ξεπεράσει τα 100 δολάρια το βαρέλι, λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή και του πολέμου με το Ιράν. Δηλαδή, ακριβώς τη στιγμή που η Ρωσία θα μπορούσε θεωρητικά να επωφεληθεί περισσότερο από τις υψηλές τιμές, βλέπει ένα τεράστιο μέρος των εξαγωγικών της δυνατοτήτων να παραλύει.

Οι επιθέσεις της Ουκρανίας άλλαξαν το τοπίο

Το Κίεβο έχει εντείνει μέσα στον Μάρτιο τις επιθέσεις του εναντίον ρωσικών ενεργειακών υποδομών, στοχεύοντας όχι μόνο διυλιστήρια και σταθμούς άντλησης, αλλά και κρίσιμους κόμβους εξαγωγής. Όπως κατέγραψε το Reuters, επλήγησαν και τα τρία βασικά δυτικά λιμάνια εξαγωγής πετρελαίου της Ρωσίας: το Νοβοροσίσκ στη Μαύρη Θάλασσα, καθώς και το Πριμόρσκ και το Ουστ-Λούγκα στη Βαλτική. Η στόχευση αυτών των λιμανιών έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποτελούν καίρια σημεία διέλευσης για μεγάλους όγκους ρωσικού αργού και πετρελαϊκών προϊόντων προς τις διεθνείς αγορές.

Σύμφωνα με το ίδιο πρακτορείο, το Πριμόρσκ και το Ουστ-Λούγκα αναγκάστηκαν να διακόψουν τις φορτώσεις τους μετά από επιθέσεις, ενώ το Ουστ-Λούγκα φέρεται να επανεκκίνησε προσωρινά τις φορτώσεις πριν δεχθεί εκ νέου πλήγμα. Την ίδια στιγμή, το Νοβοροσίσκ, που έχει δυνατότητα διαχείρισης έως και 700.000 βαρελιών ημερησίως, εξακολουθεί να φορτώνει κάτω από τα συνήθη επίπεδα μετά τις ζημιές που υπέστη από μεγάλη ουκρανική επίθεση νωρίτερα μέσα στον μήνα.

Ο αγωγός Ντρούζμπα και η νέα εστία έντασης

Στην εξίσωση της πίεσης προστίθεται και ο αγωγός Ντρούζμπα, ένας από τους σημαντικότερους διαδρόμους μεταφοράς ρωσικού πετρελαίου προς την Κεντρική Ευρώπη. Σύμφωνα με το Reuters, μέρος της δυναμικότητας που έχει χαθεί συνδέεται και με το συγκεκριμένο δίκτυο, το οποίο περνά μέσω της Ουκρανίας και τροφοδοτεί χώρες όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία. Οι δύο χώρες έχουν ήδη ζητήσει την άμεση αποκατάσταση των ροών, ενώ ο Βίκτορ Όρμπαν ανακοίνωσε ακόμη και περιορισμό ροών φυσικού αερίου προς την Ουκρανία μέχρι να αποκατασταθεί η λειτουργία του Ντρούζμπα.

Η πίεση γύρω από τον Ντρούζμπα δεν είναι απλώς τεχνικό ζήτημα. Αγγίζει άμεσα την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια και ταυτόχρονα αποκαλύπτει πόσο εύθραυστη παραμένει η ενεργειακή αλληλεξάρτηση της περιοχής, ακόμη και μετά από χρόνια προσπαθειών απεξάρτησης από τη Ρωσία. Η διακοπή ή η μείωση των ροών σε έναν τόσο σημαντικό αγωγό αναδεικνύει ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζει να επηρεάζει βαθιά την ενεργειακή αρχιτεκτονική της Ευρώπης.

Δεξαμενόπλοια υπό πίεση και εξαγωγές της Αρκτικής σε δυσκολία

Πέρα από τις επιθέσεις σε λιμάνια και υποδομές, η ρωσική πλευρά αντιμετωπίζει και σοβαρές διαταραχές λόγω της αυξανόμενης πίεσης στα δεξαμενόπλοια που σχετίζονται με ρωσικές ροές. Το Reuters αναφέρει ότι οι συχνές κατασχέσεις τέτοιων πλοίων στην Ευρώπη έχουν πλήξει και τις εξαγωγές πετρελαίου της Αρκτικής, επηρεάζοντας περίπου 300.000 βαρέλια την ημέρα που προέρχονται από το Μούρμανσκ. Αυτή η διάσταση δείχνει ότι η ρωσική δυσκολία δεν περιορίζεται στις φυσικές ζημιές από drones, αλλά επεκτείνεται και στο εμπορικό και νομικό περιβάλλον μεταφοράς του πετρελαίου της.

Η εξέλιξη αυτή καθιστά ακόμη πιο δύσκολη τη διαχείριση των εξαγωγών, καθώς οι θαλάσσιες μεταφορές αποτελούν κρίσιμο κομμάτι του μηχανισμού διάθεσης του ρωσικού αργού στις διεθνείς αγορές. Όταν σε αυτό το πρόβλημα προστεθούν οι κατασχέσεις πλοίων, η αύξηση του κόστους μεταφοράς και η περιορισμένη διαθεσιμότητα ασφαλών διαδρομών, η πίεση στη ρωσική πετρελαϊκή βιομηχανία εντείνεται ακόμη περισσότερο.

Η Μόσχα στρέφεται περισσότερο προς την Ασία

Με τις δυτικές εξαγωγικές οδούς να δέχονται ισχυρά πλήγματα, η Ρωσία αναγκάζεται να βασιστεί περισσότερο στις εξαγωγές προς την Ασία. Ωστόσο, όπως σημειώνει το Reuters, αυτή η διέξοδος είναι περιορισμένη από ζητήματα χωρητικότητας. Η Μόσχα συνεχίζει τις αδιάλειπτες προμήθειες προς την Κίνα μέσω των αγωγών Σκοβοροντίνο–Μόχε και Ατάσου–Αλασάνκου, καθώς και μέσω των θαλάσσιων φορτώσεων ESPO Blend από το λιμάνι Κοζμίνο. Μαζί, αυτές οι τρεις οδοί αντιστοιχούν σε περίπου 1,9 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.

Επιπλέον, η Ρωσία συνεχίζει να φορτώνει πετρέλαιο από τα έργα της στη Σαχαλίνη, που προσθέτουν περίπου 250.000 βαρέλια ημερησίως, ενώ εξακολουθεί να προμηθεύει και τα διυλιστήρια της Λευκορωσίας με περίπου 300.000 βαρέλια την ημέρα. Όμως αυτά τα κανάλια, αν και σημαντικά, δεν αρκούν από μόνα τους για να αντισταθμίσουν πλήρως την απώλεια που προκαλείται από τη μερική παράλυση των βασικών δυτικών εξαγωγικών κόμβων.

Το πλήγμα για τον ρωσικό προϋπολογισμό

Η σημασία αυτής της αναταραχής για τη ρωσική οικονομία είναι τεράστια. Τα έσοδα από πετρέλαιο και φυσικό αέριο αντιπροσωπεύουν περίπου το ένα τέταρτο των εσόδων του κρατικού προϋπολογισμού της Ρωσίας, ενώ συνολικά παραμένουν καθοριστικά για τη λειτουργία της οικονομίας της χώρας, η οποία εκτιμάται στα 2,6 τρισεκατομμύρια δολάρια. Η Ουκρανία έχει καταστήσει σαφές ότι με αυτές τις επιθέσεις επιδιώκει ακριβώς να χτυπήσει την ικανότητα της Μόσχας να αντλεί έσοδα από την ενέργεια και, κατ’ επέκταση, να αποδυναμώσει τη στρατιωτική της ισχύ.

Η Ρωσία, από την πλευρά της, χαρακτηρίζει τις ουκρανικές επιθέσεις «τρομοκρατικές» και έχει ενισχύσει τα μέτρα ασφαλείας σε όλη την επικράτειά της. Ωστόσο, το μέγεθος της διαταραχής που περιγράφει το Reuters δείχνει ότι οι αμυντικές αυτές προσαρμογές δεν έχουν αποτρέψει ένα πολύ σοβαρό πλήγμα στη λειτουργία της ρωσικής ενεργειακής αλυσίδας.

Μια κρίση χωρίς προηγούμενο στη σύγχρονη Ρωσία

Το σημαντικότερο στοιχείο της υπόθεσης είναι ότι δεν πρόκειται για ένα μεμονωμένο περιστατικό ή για περιορισμένο τεχνικό πρόβλημα, αλλά για μια συστημική αναστάτωση που αγγίζει λιμάνια, αγωγούς, φορτώσεις και δεξαμενόπλοια ταυτόχρονα. Γι’ αυτό και το Reuters μιλά για τη σοβαρότερη διαταραχή εφοδιασμού πετρελαίου στη σύγχρονη ρωσική ιστορία. Σε μια περίοδο που οι αγορές ενέργειας είναι ήδη αποσταθεροποιημένες λόγω της Μέσης Ανατολής, η Ρωσία βρίσκεται ξαφνικά αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο να μη μπορεί να εκμεταλλευτεί πλήρως ούτε καν τη συγκυρία των υψηλών τιμών.

Το πλήγμα αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως κατάρρευση των ρωσικών εξαγωγών, όμως μεταβάλλει δραστικά τις ισορροπίες στην αγορά και ενισχύει την αβεβαιότητα για τη συνέχεια. Εάν οι επιθέσεις συνεχιστούν και τα προβλήματα σε λιμάνια και αγωγούς δεν αποκατασταθούν άμεσα, η Μόσχα θα βρεθεί αντιμέτωπη με μια πολύ πιο σύνθετη και δαπανηρή διαχείριση του βασικότερου εξαγωγικού της όπλου.

Πηγή: Pagenews.gr