Κύπρος–ΗΒ – «Το Νερό Έριξε το Πλαίσιο Συζήτησης για τις Βάσεις»

Σε μια εξέλιξη που αλλάζει τα δεδομένα στη γεωπολιτική ισορροπία της Ανατολικής Μεσογείου, η Κυπριακή Δημοκρατία ανακοίνωσε ότι έχει εισαγάγει επίσημη συζήτηση με το Ηνωμένο Βασίλειο για το καθεστώς των βρετανικών στρατιωτικών βάσεων στο νησί, τερματίζοντας – τουλάχιστον σε σταδιακή βάση – δεκαετίες σιωπής γύρω από ένα ζήτημα που έχει τις ρίζες του στο αποικιοκρατικό παρελθόν.

Η κίνηση αυτή ακολουθεί τις πρόσφατες πυραυλικές και drone επιθέσεις στη βρετανική βάση RAF Ακρωτηρίου (στις 2 Μαρτίου 2026) – μια επίθεση με Ιρανικής προέλευσης μη επανδρωμένα αεροσκάφη που προκάλεσε ανησυχία για τη δημόσια ασφάλεια και έφερε στο προσκήνιο την πολεμική και στρατιωτική εμπλοκή στο νησί.

Ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, ξεκαθάρισε ότι η Λευκωσία δεν αναζητά ρήξη αλλά λύση στο πλαίσιο ενός διαλόγου που «έχει μπει στο αυλάκι», με στόχο να αντιμετωπιστούν “οι ανησυχίες για τη διαχείριση των βάσεων” και η θέση των πολιτών που ζουν γύρω από αυτές.

«Οι βάσεις είναι αποικιακό κατάλοιπο – πρέπει να βρούμε λύση»

Ο Χριστοδουλίδης, με εμφανή δισταγμό να χρησιμοποιήσει έντονους όρους, τόνισε ότι η συζήτηση δεν αποσκοπεί στην κατάργηση αλλά στην επανεξέταση του καθεστώτος των δύο κυρίαρχων βάσεων – Ακρωτηρίου και Δεκέλειας (Dhekelia) – οι οποίες ελέγχονται από το Ηνωμένο Βασίλειο βάσει της Συνθήκης Ανεξαρτησίας του 1960.

Βρετανικές κυβερνητικές πηγές απαντούν ότι οι βάσεις δεν θα χρησιμοποιηθούν σε επιθετικές επιχειρήσεις και παραμένουν μέρος της στρατιωτικής συνεργασίας για αμυντικούς σκοπούς, όχι για επιθετική αντιμετώπιση τρίτων χωρών.

 Πολιτική και γεωστρατηγική διάσταση

Η κίνηση της Λευκωσίας λαμβάνει χώρα σε μια κρίσιμη διεθνή συγκυρία, όπου οι εντάσεις στη Μέση Ανατολή, η χρήση στρατιωτικών βάσεων και η εμπλοκή διεθνών δυνάμεων έχουν αυξήσει την αίσθηση ανασφάλειας σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο.

 «Πρέπει να ανοίξουμε ένα ‘φιλικό και ειλικρινή διάλογο’ για το μέλλον των βάσεων», όπως ανέφερε ο Χριστοδουλίδης στους δημοσιογράφους, δίνοντας έμφαση στην ανάγκη να αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες των πολιτών που βρίσκονται σε κοντινή απόσταση από στρατιωτικές εγκαταστάσεις.

Αν και η Κύπρος δεν επιδιώκει άμεση κατάργηση των βρετανικών βάσεων, θέλει μεγαλύτερη διαφάνεια και συμμετοχή στον σχεδιασμό και χρήση τους.

 Εθνική και διεθνής ανησυχία

Η απόφαση να ανοίξει διάλογος για τα βρετανικά στρατιωτικά εδάφη – που καλύπτουν περίπου 3 % της Κύπρου ως Sovereign Base Areas – αντανακλά τις ανησυχίες για εθνική κυριαρχία και τον φόβο εμπλοκής της χώρας σε μεγαλύτερες συγκρούσεις λόγω της αξιοποίησης των βάσεων.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι αυτή η μετατόπιση της πολιτικής ατζέντας θα μπορούσε να έχει ευρύτερες συνέπειες για τις σχέσεις Κύπρου–ΗΒ και την ασφάλεια της περιοχής συνολικά, ιδίως αν οι συζητήσεις επεκταθούν πέρα από απλές πρακτικές και περιλάβουν επανεξέταση νομικών συμφωνιών του 1960, που κρίνονται πλέον παρωχημένες από πολλούς στη Λευκωσία.

Η Κύπρος μπαίνει πλέον σε μια νέα φάση διεθνών διαπραγματεύσεων που μπορεί να καθορίσουν όχι μόνο το μέλλον των στρατιωτικών βάσεων, αλλά και τον ρόλο της χώρας στη γεωπολιτική σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου. Αυτή η εξέλιξη σηματοδοτεί μετατόπιση από αποποινικοποίηση του ζητήματος σε στρατηγικό διάλογο με στόχο λύσεις και όχι συγκρούσεις.

Πηγές εμπλουτισμού άρθρου:  Reuters (Al‑Monitor)