Τραμπ και Χέγκσεθ: ΝΑΤΟ ή εργαλείο εκβιασμού – κρίση εμπιστοσύνης λόγω Ιράν

ΝΑΤΟ ΣΕ ΚΡΙΣΗ: Τραμπ και Χέγκσεθ «Καίνε» την Πίστη στη Συμμαχία

Ο Τραμπ και ο υπουργός Άμυνας Χέγκσεθ  έχουν φέρει τη NATO σε πρωτοφανή κρίση αξιοπιστίας, καθώς οι ΗΠΑ πιέζουν τους ευρωπαίους συμμάχους να συμμετάσχουν στον πόλεμο με το Ιράν, που ξεκίνησε με αμερικανικές και ισραηλινές επιχειρήσεις.

Αντί να ενισχύσουν την παραδοσιακή συμμαχική εμπιστοσύνη, οι αμερικανικές ηγεσίες αντιμετωπίζουν όλο και πιο έντονη αντίδραση από κράτη‑μέλη του ΝΑΤΟ, τα οποία θεωρούν ότι η Ευρωατλαντική συμμαχία χρησιμοποιείται ως εργαλείο πίεσης υπέρ ενός πολέμου που δεν θεωρείται συλλογική υποχρέωση.

Η αμφισβήτηση της συλλογικής άμυνας

Στο επίκεντρο της κρίσης βρίσκεται το Άρθρο 5 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ — η ρήτρα που ορίζει ότι επίθεση κατά ενός μέλους είναι επίθεση κατά όλων. Ωστόσο:Ο Χέγκσεθ αρνήθηκε να επιβεβαιώσει την υποστήριξη των ΗΠΑ στην άρτια εφαρμογή του Άρθρου 5, λέγοντας ότι οι δεσμεύσεις αυτές εξαρτώνται από τον πρόεδρο των ΗΠΑ.

Πρόκειται όχι απλώς για ρητορική αλλαγή, αλλά για μετατόπιση της πιο θεμελιώδους αρχής του ΝΑΤΟ — κάτι που αναλυτές περιγράφουν ως «στρατηγικό λάθος αυτοκαταστροφής».

Συμμαχική αντίδραση και ρήγματα

Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αντιδρούν με αυξανόμενη καχυποψία:

• Η Γαλλία έχει διαφωνήσει με γεωπολιτικές επιλογές των ΗΠΑ και έχει επικρίνει δημόσια την αμερικανική διαχείριση της σύγκρουσης.
• Η Ιταλία και η Ισπανία απέκλεισαν ή περιόρισαν στρατιωτική υποστήριξη, όπως πρόσβαση σε αεροδρόμια και εναέρια χώρου για επιχειρήσεις.
• Η Βρετανία, ενώ διατηρεί στενές σχέσεις με τις ΗΠΑ, διαχωρίζει τη θέση της όσον αφορά σε επιχειρήσεις εκτός της καθαρής αμυντικής δομής του ΝΑΤΟ.

Από την πλευρά του, ο Τραμπ έχει χαρακτηρίσει τη συμμαχία «ψευτοτίγρη» (paper tiger) και αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο αποχώρησης των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, υποστηρίζοντας ότι οι σύμμαχοι «δεν στάθηκαν στο πλευρό» της Ουάσιγκτον στον πόλεμο με το Ιράν.

Αν και σύμφωνα με ειδικούς μια οριστική έξοδος είναι νομικά και πρακτικά δύσκολη χωρίς έγκριση Κογκρέσου, η ίδια η συζήτηση και οι επαναλαμβανόμενες απειλές έχουν σοβαρό αντίκτυπο στη συλλογική εμπιστοσύνη.

Γεωστρατηγικές συνέπειες

Αναλυτές εκτιμούν ότι οι αμερικανικές ενέργειες ίσως έχουν σοβαρότερες συνέπειες εντός της συμμαχίας παρά στο ίδιο το πεδίο του πολέμου με το Ιράν:

• Ρήγμα εμπιστοσύνης: Κράτη‑μέλη αρχίζουν να βλέπουν την αμερικανική υποστήριξη ως «προαιρετική» και όχι ως σταθερή υπόσχεση άμυνας.
•  Στρατηγικό κόστος: Η χρήση του ΝΑΤΟ ως μέσου πίεσης σε πολιτική υποστήριξη εξελίσσεται σε «στρατηγική εκβίαση» στα μάτια πολλών συμμάχων.
•  Προώθηση εναλλακτικών: Η Ευρώπη επιδιώκει να ενισχύσει δικές της δομές άμυνας και στρατηγικής αυτονομίας, υπογραμμίζοντας ότι η συλλογική άμυνα πρέπει να προκύπτει από κοινό σκοπό και όχι μονομερείς απαιτήσεις.

 Επίσημες δηλώσεις

Μακρόν: «Οι μπερδεμένα μηνύματα από τις ΗΠΑ υπονομεύουν την εμπιστοσύνη στη συμμαχία.»

Κορυφαίος Ευρωπαίος διπλωμάτης: «Το ΝΑΤΟ δεν είναι σκηνικό για να στηρίξουμε επιθετικούς πολέμους που δεν είναι συλλογικά αποφασισμένοι.»

Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, υπάρχουν επίσης διχογνωμίες στο Κογκρέσο, με αρκετούς γερουσιαστές να επιμένουν ότι ένα κράτος‑μέλος δεν θα πρέπει να εγκαταλείπει μονομερώς μια 76‑ετή συμμαχία χωρίς διαβούλευση.

Οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν ότι η κρίση του ΝΑΤΟ δεν είναι απλώς μια διαφωνία μεταξύ κυβέρνησης και συμμάχων για τη στρατιωτική συμμετοχή στον πόλεμο με το Ιράν. Είναι μια δοκιμασία του ίδιου του πυρήνα της συμμαχίας: της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και δέσμευσης σε κοινές αρχές και συλλογική άμυνα.

Αν το Άρθρο 5 παίζει «στα χαρτιά» και όχι στην πράξη, τότε η συμμαχία κινδυνεύει να χάσει την ουσία της πολύ πριν χάσει το σχήμα της.

Πηγή: pagenews.gr