ΕΕ σε πορεία «ενεργειακής έκτακτης ανάγκης»: Δελτίο καυσίμων και «μακροχρόνιο σοκ» στο τραπέζι

Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο ενός παρατεταμένου ενεργειακού σοκ, που προκλήθηκε από την κρίση στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα τα συνεχιζόμενα προβλήματα στις παγκόσμιες ροές ενέργειας λόγω πολέμου και του κλεισίματος σημαντικών κρίκων της εφοδιαστικής αλυσίδας. Σύμφωνα με συνεντεύξεις του Γιόργκενσεν, Επιτρόπου Ενέργειας της ΕΕ στους Financial Times, οι Βρυξέλλες εξετάζουν «όλες τις δυνατότητες» για τη διασφάλιση της ενεργειακής σταθερότητας — συμπεριλαμβανομένης και της πιθανότητας δελτίου (rationing) στα καύσιμα.

«Αυτή θα είναι μια μακρά κρίση… οι τιμές της ενέργειας θα είναι υψηλότερες για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα.»— Γιόργκενσεν, Επίτροπος Ενέργειας ΕΕ 

Η προειδοποίηση του Γιόργκενσεν αποτυπώνει την ανησυχία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι οι δομικές και παρατεταμένες επιπτώσεις από τον πόλεμο δεν θα εξαφανιστούν εύκολα ακόμη και αν λήξει άμεσα η σύγκρουση, καθώς η ενεργειακή αγορά έχει ήδη υποστεί σοβαρή αναταραχή και αβεβαιότητα.

Τι σημαίνει «μακροχρόνιο ενεργειακό σοκ»

Η ΕΕ, όπως έχουν μεταφέρει διεθνείς αναφορές, θα αντιμετωπίσει αυξημένη πίεση στις τιμές των καυσίμων και του ρεύματος για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτό δεν αφορά μόνο την άμεση αύξηση των τιμών αλλά και τις επιπτώσεις στην παραγωγή και την προσφορά ενέργειας, που ενδέχεται να συνεχιστούν και μετά το τέλος της κρίσης στην περιοχή του Περσικού Κόλπου.

Η ανησυχία εστιάζεται ιδιαίτερα στα εξευγενισμένα προϊόντα όπως το jet fuel και το ντίζελ, για τα οποία υπάρχουν ενδείξεις ότι οι παραδόσεις θα παραμείνουν ευάλωτες όσο διαρκούν οι διακοπές στις παγκόσμιες ροές ενέργειας.

 Σενάρια που μελετώνται

Με βάση τη δημόσια συζήτηση και δημοσιεύματα που επικαλούνται την ίδια συνέντευξη:

 Δελτίο στα καύσιμα (fuel rationing):

Η ΕΕ, για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες, εξετάζει αυτό το σενάριο ως μέτρο έκτακτης ανάγκης — δηλαδή τον περιορισμό της πρόσβασης σε ορισμένα καύσιμα ή την εφαρμογή συστήματος κουπονιών για την κάλυψη αναγκών πρώτης προτεραιότητας, όπως επείγουσες μετακινήσεις και παραγωγής.

Απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων:

Παράλληλα, οι Βρυξέλλες μελετούν την αύξηση της έκτακτης προσφοράς μέσω των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου των κρατών μελών, ώστε να αντιμετωπιστεί προσωρινά η διαταραχή στην αγορά.

Εκτίμηση επιπτώσεων «δομικής φύσης»:

Ο Jørgensen επανέλαβε ότι η ΕΕ δεν βρίσκεται ακόμα σε άμεσο πρόβλημα εφοδιασμού αλλά εργάζεται για σενάρια «δομικών, μακροχρόνιων» επιπτώσεων, που θα απαιτήσουν συνεργασία μεταξύ κρατών μελών και συντονισμένα μέτρα πέρα από βραχυπρόθεσμες λύσεις.

Γιατί η ΕΕ το σκέφτεται σοβαρά

Πολλά μέσα τονίζουν ότι η κρίση που πυροδοτήθηκε από τη σύγκρουση στην Μέση Ανατολή και την αποσταθεροποίηση των παραδόσεων από βασικούς ενεργειακούς κόμβους έχει πλέον πολύ μεγαλύτερο εύρος από μια απλή άνοδο στο κόστος:

• Αύξηση τιμών ενέργειας: Οι τιμές φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί πάνω από 70%, ενώ το πετρέλαιο περίπου 60%, αυξάνοντας τα κόστη για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
• Πιέσεις στις αλυσίδες εφοδιασμού: Ορισμένα προϊόντα όπως το jet fuel και το diesel άρχισαν να εμφανίζουν πιθανά σημάδια τοπικών ελλείψεων κατά τις προμήθειες.
• Αβεβαιότητα στο μέλλον: Ακόμη και αν η σύγκρουση τερματιστεί, οι επιπτώσεις στην κρίσιμη υποδομή του ενεργειακού εφοδιασμού εκτιμώνται να διαρκέσουν.

 Αντιδράσεις και αμφιβολίες

Παρά τις προετοιμασίες, υπάρχουν έντονες συζητήσεις και αντιδράσεις:

• Ορισμένοι είπαν ότι ειδικά μέτρα όπως το δελτίο καυσίμων θα μπορούσαν να προκαλέσουν κοινωνικές εντάσεις ή να απαιτήσουν επαναπροσδιορισμό του ευρωπαϊκού ενεργειακού μοντέλου.
• Πολιτικοί αναλυτές σημειώνουν ότι είναι δύσκολο να εφαρμοστούν ανάλογα μέτρα σε μια Ένωση 27 κρατών με διαφορετικές ενεργειακές προτεραιότητες και υποδομές — ειδικά όταν στόχος είναι η διατήρηση κοινωνικής συνοχής.

Ωστόσο, η ίδια η αναφορά του Επιτρόπου στο γεγονός ότι όλες οι επιλογές πρέπει να είναι στο τραπέζι δείχνει ότι οι Βρυξέλλες δεν αποκλείουν πλέον κανένα ενδεχόμενο μπροστά στην αβεβαιότητα των ενεργειακών αγορών.

Η προετοιμασία της ΕΕ για μακροχρόνιο ενεργειακό σοκ — που περιλαμβάνει ακόμη και την πιθανότητα δελτίου στα καύσιμα — αντανακλά την πραγματικότητα μιας περιόδου με παρατεταμένη αβεβαιότητα στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές, λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να είναι έτοιμες για τα χειρότερα σενάρια, ενώ παράλληλα εργάζονται για μέτρα που μπορούν να σταθεροποιήσουν την αγορά και να προστατεύσουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις από τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης.

Πηγή: pagenews.gr