Επιστρέφει ο φόρος υπερκερδών στην ΕΕ

Η επανεμφάνιση ενός «έκτακτου» εργαλείου

Η συζήτηση για τη φορολόγηση των ενεργειακών υπερκερδών επανέρχεται δυναμικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς η νέα γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή αναζωπυρώνει φόβους για παρατεταμένο ενεργειακό σοκ.

Πέντε χώρες — Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία και Αυστρία — ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει εκ νέου την επιβολή φόρου σε «απροσδόκητα κέρδη» εταιρειών ενέργειας.

«Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε οι γεωπολιτικές κρίσεις να μεταφράζονται σε υπερκέρδη για λίγους και κόστος για όλους», φέρεται να σημειώνουν Ευρωπαίοι αξιωματούχοι σε διπλωματικές πηγές.

Το προηγούμενο του 2022: η σκιά της κρίσης

Η βάση της σημερινής συζήτησης βρίσκεται στα μέτρα που υιοθετήθηκαν μετά την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Τότε, η ΕΕ προχώρησε σε:

• επιβολή εισφοράς αλληλεγγύης σε εταιρείες ορυκτών καυσίμων
• πλαφόν στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας
• υποχρεωτική μείωση κατανάλωσης φυσικού αερίου

Το μέτρο είχε προσωρινό χαρακτήρα, αλλά άφησε ισχυρό αποτύπωμα στη χάραξη πολιτικής.«Ήταν ένα εργαλείο κρίσης — τώρα εξετάζεται αν μπορεί να γίνει πιο δομικό», αναφέρουν αναλυτές ευρωπαϊκής πολιτικής.

Τι αλλάζει σήμερα

Σε αντίθεση με το 2022, η σημερινή κρίση είναι πολυεπίπεδη:

• Δεν αφορά μόνο το φυσικό αέριο
• Περιλαμβάνει πετρέλαιο, LNG, ηλεκτρική ενέργεια
• Συνδέεται με στρατιωτικές εντάσεις και διαταραχές logistics

Η νέα προσέγγιση που εξετάζεται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτηρίζεται από:

 «Έξυπνη φορολόγηση»

Στόχος είναι να φορολογούνται:

• υπερέσοδα από διεθνείς δραστηριότητες
• κέρδη που προκύπτουν από κρίσεις και όχι από επενδύσεις

Αποφυγή στρεβλώσεων

Η Επιτροπή θέλει να μην επαναληφθούν:

• φορολογικά «παράθυρα»
• μεταφορά κερδών εκτός ΕΕ

Η μεγάλη αντίφαση: έσοδα vs επενδύσεις

Το βασικό δίλημμα είναι πολιτικά και οικονομικά κρίσιμο:

 Από τη μία:

• Στήριξη νοικοκυριών
• Ανάσχεση πληθωρισμού
• Δημόσια έσοδα

 Από την άλλη:

• Κίνδυνος αποθάρρυνσης επενδύσεων
• Επιβράδυνση ενεργειακής μετάβασης
• Πίεση σε εταιρείες ΑΠΕ και υποδομών

«Η πρόκληση είναι να φορολογήσεις τα υπερκέρδη χωρίς να τιμωρήσεις την παραγωγή», σημειώνουν οικονομολόγοι της αγοράς ενέργειας.

Ο  «αόρατος παράγοντας»

Η επαναφορά του μέτρου δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από:

• την αστάθεια στη Μέση Ανατολή
• τις απειλές στις θαλάσσιες οδούς
• τη μεταβλητότητα στις τιμές πετρελαίου και LNG

Η Ευρώπη βρίσκεται ξανά αντιμέτωπη με μια γνώριμη πραγματικότητα: Εξωτερικές κρίσεις = εσωτερικές οικονομικές πιέσεις

Ποιοι πιέζουν – ποιοι αντιστέκονται

Υπέρ:

• Νότια Ευρώπη (Ισπανία, Ιταλία, Πορτογαλία)
• Χώρες με υψηλό ενεργειακό κόστος

Επιφυλακτικοί:

• Βόρεια κράτη με ισχυρές ενεργειακές εταιρείες
• Χώρες που φοβούνται επενδυτική αποχώρηση

Η Γερμανία αποτελεί «κλειδί», καθώς ισορροπεί ανάμεσα στη βιομηχανική προστασία και την κοινωνική πίεση.

Τι να περιμένουμε

Οι επόμενοι μήνες θεωρούνται κρίσιμοι:

• Πιθανή πρόταση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή
• Διαπραγματεύσεις μεταξύ κρατών-μελών
• Ενδεχόμενη εφαρμογή προσωρινού μηχανισμού

Οι αναλυτές δεν αποκλείουν: έναν νέο «υβριδικό» φόρο με ευελιξία ανά κλάδο

Η επιστροφή της φορολόγησης των υπερκερδών δεν είναι απλώς οικονομική επιλογή — είναι γεωπολιτική αναγκαιότητα.

Σε ένα περιβάλλον όπου η ενέργεια γίνεται ξανά εργαλείο ισχύος, η Ευρώπη επιχειρεί να απαντήσει με:

• ρυθμιστική παρέμβαση
• δημοσιονομική εξισορρόπηση
• πολιτική συνοχή

Το ερώτημα δεν είναι αν θα επιβληθεί φόρος, αλλά πώς χωρίς να διαταραχθεί η επόμενη μέρα της ενεργειακής μετάβασης.

Πηγή: pagenews.gr