ΗΠΑ–Ιράν: Κοντά σε ιστορική συμφωνία-πλαίσιο για τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή

«Η διπλωματία επιστρέφει στο τραπέζι μετά από εβδομάδες κλιμάκωσης – αλλά η συμφωνία παραμένει εύθραυστη και γεμάτη αγκάθια»

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν βρίσκονται, σύμφωνα με πολλαπλές διεθνείς πηγές, στο πιο προχωρημένο σημείο διαπραγματεύσεων των τελευταίων μηνών, με στόχο μια συμφωνία-πλαίσιο για τον τερματισμό της ένοπλης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Οι συνομιλίες της Τρίτης χαρακτηρίστηκαν από Αμερικανούς αξιωματούχους ως «ουσιαστική πρόοδος», αν και κρίσιμα ζητήματα παραμένουν άλυτα. Στο επίκεντρο βρίσκεται η προσπάθεια αποκλιμάκωσης μετά από εβδομάδες στρατιωτικών επιχειρήσεων, ναυτικών αποκλεισμών και επιθέσεων σε ενεργειακές και στρατηγικές υποδομές.

 Διπλωματικό παρασκήνιο: «Πρόοδος αλλά όχι συμφωνία»

Αξιωματούχοι των ΗΠΑ ανέφεραν ότι οι δύο πλευρές «πλησίασαν σε συμφωνία-πλαίσιο», χωρίς όμως να υπάρξει τελική κατάληξη.

Παράλληλα, διπλωματικές πηγές επιβεβαιώνουν ότι:

• Υπάρχει αρχική συμφωνία για νέο γύρο επαφών
• Δεν έχει καθοριστεί ακόμη τόπος και ημερομηνία
• Οι διαφωνίες παραμένουν «ουσιαστικές»

 Πυρηνικό ζήτημα και «κόκκινη γραμμή» ελέγχου

Κεντρικό σημείο τριβής παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Ο επικεφαλής του ΔΟΑΕ, Ραφαέλ Γκρόσι, τόνισε ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να περιλαμβάνει:

«πολύ λεπτομερείς μηχανισμούς επαλήθευσης των πυρηνικών δραστηριοτήτων»

Η Ουάσινγκτον επιμένει σε αυστηρό έλεγχο, ενώ η Τεχεράνη απορρίπτει όρους που θεωρεί ότι περιορίζουν την κυριαρχία της.

 Ενεργειακός πόλεμος και Στενά του Ορμούζ

Η γεωπολιτική ένταση έχει ήδη μεταφερθεί στο πιο κρίσιμο σημείο της παγκόσμιας ενεργειακής αλυσίδας:

• Αμερικανικές κινήσεις έχουν περιορίσει τη ναυσιπλοΐα ιρανικών πλοίων
• Το Ιράν εξετάζει εναλλακτικές οδούς εξαγωγών
• Το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου περνά από την περιοχή

Η πιθανή αποσταθεροποίηση των Στενών του Ορμούζ παραμένει βασικός παράγοντας πίεσης για όλες τις πλευρές.

 Οι δηλώσεις που καθορίζουν το κλίμα

Αν και δεν υπάρχει ενιαία δημόσια συμφωνία, οι δηλώσεις κορυφαίων αξιωματούχων δείχνουν το διπλό μήνυμα της στιγμής:

• Η αμερικανική πλευρά αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο «λύσης μέσω συμφωνίας ή στρατιωτικής πίεσης»
• Το Ιράν ζητά παράλληλα αποζημιώσεις και άρση κυρώσεων ως προϋποθέσεις
• Περιφερειακές δυνάμεις (Πακιστάν, Κίνα, ΕΕ) πιέζουν για αποκλιμάκωση και επανεκκίνηση διαλόγου

 Ανάλυση: Εκεχειρία ή νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας;

Η τρέχουσα φάση δεν μοιάζει με κλασική εκεχειρία, αλλά με προσπάθεια διαμόρφωσης νέας περιφερειακής ισορροπίας ισχύος.

Τρία σενάρια διαμορφώνονται:

1. Συμφωνία-πλαίσιο με αυστηρό έλεγχο πυρηνικών και σταδιακή άρση κυρώσεων
2. Προσωρινή αποκλιμάκωση χωρίς τελική πολιτική λύση
3. Κατάρρευση διαπραγματεύσεων και επιστροφή σε στρατιωτική ένταση

Το πιο πιθανό, σύμφωνα με διπλωματικές εκτιμήσεις, παραμένει ένα εύθραυστο υβρίδιο συμφωνίας και περιορισμένης έντασης.

Οι συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν βρίσκονται σε κρίσιμο σταυροδρόμι: για πρώτη φορά μετά από μήνες πολέμου, υπάρχει πραγματικό ενδεχόμενο συμφωνίας-πλαισίου, αλλά οι δομικές αντιθέσεις (πυρηνικό πρόγραμμα, κυρώσεις, περιφερειακή επιρροή) παραμένουν άλυτες.

Το επόμενο διάστημα θα κρίνει αν η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε φάση σταθεροποίησης ή αν η διπλωματία αποδειχθεί απλώς προσωρινή ανάπαυλα πριν από νέα κλιμάκωση.

Πηγή: pagenews.gr