ΕΕ: Στο τραπέζι κυρώσεις κατά του Ισραήλ – Πιέσεις για αναστολή της Συμφωνίας Σύνδεσης

Οι υπουργοί Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναμένεται να συζητήσουν τη Δευτέρα στο Λουξεμβούργο ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής των τελευταίων ετών: την πιθανή αναστολή της Συμφωνίας Σύνδεσης ΕΕ–Ισραήλ, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου πακέτου εμπορικών και πολιτικών κυρώσεων.

Στο επίκεντρο βρίσκονται οι συνεχιζόμενες στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ στη Λωρίδα της Γάζας, αλλά και η κλιμάκωση της έντασης στον Λίβανο, με αρκετά κράτη-μέλη να υποστηρίζουν ότι η κατάσταση συνιστά πλέον παραβίαση θεμελιωδών όρων της συμφωνίας.

Όπως επισημαίνουν Ευρωπαίοι διπλωμάτες, «οι εμπορικές κυρώσεις θα συνεπάγονται την αναστολή της Συμφωνίας Σύνδεσης ΕΕ–Ισραήλ, κάτι που μπορεί να επιτευχθεί με ειδική πλειοψηφία στο Συμβούλιο», ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για μια απόφαση χωρίς ομοφωνία, αλλά με ενισχυμένες πολιτικές αντιστάσεις.

Το οικονομικό και πολιτικό διακύβευμα

Σε περίπτωση αναστολής της συμφωνίας, το Ισραήλ θα έχανε σημαντικά εμπορικά οφέλη που εκτιμώνται περίπου στο 1 δισ. ευρώ ετησίως, σύμφωνα με διπλωματικές εκτιμήσεις. Η Συμφωνία Σύνδεσης, που τέθηκε σε ισχύ το 2000, αποτελεί τη νομική βάση για τις εμπορικές και θεσμικές σχέσεις ΕΕ–Ισραήλ στο πλαίσιο της ευρωμεσογειακής συνεργασίας.

Το άρθρο 2 της συμφωνίας προβλέπει ρητά ότι οι σχέσεις βασίζονται στον «σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δημοκρατικών αρχών», γεγονός που επικαλούνται κράτη-μέλη που ζητούν επανεξέταση της σχέσης.

Οι χώρες που πιέζουν για κυρώσεις

Στο στρατόπεδο της αυστηρότερης στάσης βρίσκονται, μεταξύ άλλων, το Βέλγιο, η Ιρλανδία, η Μάλτα, η Σλοβενία και η Ισπανία, οι οποίες επαναφέρουν την πρόταση για αναστολή της συμφωνίας και επιβολή εμπορικών περιορισμών.

Παράλληλα, συζητείται ένα ευρύτερο πακέτο μέτρων που περιλαμβάνει:

• αναστολή του Ισραήλ από ευρωπαϊκά ερευνητικά προγράμματα όπως το Horizon
• στοχευμένες κυρώσεις σε υπουργούς και εποίκους
• περιορισμούς σε εμπορικά προνόμια εισαγωγών

Ωστόσο, η υιοθέτηση τέτοιων μέτρων απαιτεί ευρεία πολιτική συναίνεση, η οποία παραμένει αβέβαιη.

Η διπλωματική διάσταση και οι εσωτερικές αντιθέσεις

Η συζήτηση εντός της ΕΕ παραμένει διχασμένη. Ορισμένα κράτη-μέλη επιμένουν ότι η στρατηγική σχέση με το Ισραήλ δεν πρέπει να διαρραγεί, ειδικά μετά τις επιθέσεις της Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023, ενώ άλλα θεωρούν ότι η ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα έχει μεταβάλει ριζικά τα δεδομένα.

Παράλληλα, διπλωματικές πρωτοβουλίες και δημόσιες παρεμβάσεις πρώην αξιωματούχων σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες εντείνουν την πίεση για αυστηρότερη στάση, δημιουργώντας ένα πρωτοφανές κύμα πολιτικής κινητοποίησης γύρω από το ζήτημα.

Το γεωπολιτικό πλαίσιο

Η πιθανή αναθεώρηση των σχέσεων ΕΕ–Ισραήλ έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης αστάθειας στη Μέση Ανατολή, με την κατάσταση στη Γάζα και στον Λίβανο να επηρεάζει άμεσα την ευρωπαϊκή ασφάλεια, τις ενεργειακές ισορροπίες και τις μεταναστευτικές ροές.

Την ίδια στιγμή, η ΕΕ επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα:

• στην υποστήριξη του διεθνούς δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων
• και στη διατήρηση στρατηγικών σχέσεων με έναν κρίσιμο εταίρο στην Ανατολική Μεσόγειο

Η συζήτηση για κυρώσεις κατά του Ισραήλ δεν αποτελεί απλώς εμπορικό ή τεχνικό ζήτημα, αλλά μια βαθιά πολιτική και γεωστρατηγική επιλογή για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η έκβασή της θα κρίνει όχι μόνο τις σχέσεις με το Τελ Αβίβ, αλλά και τον ρόλο της ΕΕ ως παγκόσμιου παράγοντα ισχύος και διαμεσολάβησης.

Πηγή: pagenews.gr