Χέλγκε Μπέργκερ: «Η Ευρώπη πληρώνει το κόστος της ενεργειακής αυταπάτης»

Το ΔΝΤ προειδοποιεί για στρεβλές επιδοτήσεις, γεωπολιτική έκθεση και οικονομική στασιμότητα στην ΕΕ

Η Ευρώπη βρίσκεται ξανά αντιμέτωπη με μια σκληρή ενεργειακή και γεωπολιτική πραγματικότητα. Η νέα αναταραχή στη Μέση Ανατολή, η εκτίναξη των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου, αλλά και η συνεχιζόμενη εξάρτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης από εισαγόμενα καύσιμα, επαναφέρουν στο προσκήνιο τις αδυναμίες της ευρωπαϊκής οικονομικής στρατηγικής.

Ο αναπληρωτής διευθυντής του Ευρωπαϊκού Τμήματος του ΔΝΤ, Χέλγκε Μπέργκερ, εξαπέλυσε σαφή προειδοποίηση προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, τονίζοντας ότι οι οριζόντιες επιδοτήσεις και οι παρεμβάσεις στις τιμές της ενέργειας δημιουργούν σοβαρές στρεβλώσεις και τελικά ωφελούν περισσότερο τα ισχυρότερα εισοδηματικά στρώματα.

«Οι περισσότερες κυβερνήσεις παρενέβησαν στις τιμές της ενέργειας με τρόπο που δεν αποτελεί τη σωστή λύση. Όσο η κρίση συνεχίζεται, τόσο πιο στοχευμένες πρέπει να γίνουν οι πολιτικές στήριξης», υπογράμμισε ο Μπέργκερ στην εκπομπή Europe Today του Euronews.

Ενεργειακή κρίση με γεωπολιτικό υπόβαθρο

Η νέα ενεργειακή πίεση δεν προέκυψε σε πολιτικό κενό. Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και η στρατιωτική κλιμάκωση γύρω από το Ιράν επανέφεραν τους φόβους για διαταραχή στις παγκόσμιες ροές πετρελαίου, ειδικά μέσω των Στενών του Ορμούζ — ενός από τα σημαντικότερα περάσματα ενεργειακού εφοδιασμού στον κόσμο.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΝΤ:

• οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν περίπου κατά 70%
• το φυσικό αέριο στην Ευρώπη παραμένει περίπου 45% ακριβότερο σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα
• η ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας απειλείται ξανά από το ενεργειακό κόστος

Παρότι η Ευρώπη εμφανίζεται πιο ανθεκτική σε σχέση με το σοκ του 2022 μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η πραγματικότητα παραμένει δύσκολη.

Το ΔΝΤ εκτιμά ότι η ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας έχουν μειώσει το ενεργειακό βάρος στα ευρωπαϊκά νοικοκυριά κατά περίπου 12% τα τελευταία πέντε χρόνια. Ωστόσο, η δομική εξάρτηση της ΕΕ από εισαγωγές καυσίμων συνεχίζει να αποτελεί στρατηγικό μειονέκτημα.

Οι «λάθος επιδοτήσεις» και το πολιτικό κόστος

Η βασική κριτική του ΔΝΤ αφορά τις μη στοχευμένες κρατικές ενισχύσεις.

Πολλές κυβερνήσεις προχώρησαν σε μειώσεις φόρων και γενικευμένες επιδοτήσεις στην ενέργεια, επιχειρώντας να περιορίσουν την κοινωνική δυσαρέσκεια. Όμως, σύμφωνα με το Ταμείο, η πολιτική αυτή αλλοιώνει το «μήνυμα των τιμών» και αποθαρρύνει την εξοικονόμηση ενέργειας ή τη μετάβαση σε εναλλακτικές μορφές κατανάλωσης.

Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Eurogroup προκαλούν έντονο προβληματισμό:

• περίπου 70% των μέτρων στήριξης του 2022 κρίθηκαν είτε μη στοχευμένα είτε στρεβλωτικά
• το 33% των επιδοτήσεων ηλεκτρικής ενέργειας κατέληξε στο πλουσιότερο 20% των πολιτών
• μόλις 11% ωφέλησε τα φτωχότερα νοικοκυριά
• στις επιδοτήσεις καυσίμων, το πλουσιότερο τμήμα του πληθυσμού απορρόφησε περίπου 34% των ωφελειών

Το μήνυμα του ΔΝΤ είναι σαφές: η Ευρώπη συνεχίζει να χρηματοδοτεί ακριβά πολιτικές που δεν μειώνουν ουσιαστικά τις κοινωνικές ανισότητες.

Παρέμβαση Πιερρακάκη: «Ρεαλισμός και υπευθυνότητα»

Μετά τη συνεδρίαση του Eurogroup, ο πρόεδρος του οργάνου, Κυριάκος Πιερρακάκης, παραδέχθηκε ότι οι προσδοκίες για γρήγορη αποκλιμάκωση της κρίσης διαψεύστηκαν.

«Αυτή είναι η δύσκολη πραγματικότητα που αντιμετωπίζουμε και πρέπει να την προσεγγίσουμε με ρεαλισμό και υπευθυνότητα», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Ο Έλληνας αξιωματούχος τόνισε ότι η Ευρώπη διαθέτει ακόμη ισχυρά θεμέλια — χαμηλή ανεργία και ανθεκτική αγορά εργασίας — αλλά προειδοποίησε ότι οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης δεν κατανέμονται ισότιμα.

«Οι καθαροί εισαγωγείς ενέργειας και οι οικονομίες με περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο δέχονται μεγαλύτερες πιέσεις», σημείωσε.

Η μεγάλη γεωπολιτική αδυναμία της Ευρώπης

Πίσω από τις οικονομικές αναλύσεις, αναδύεται ένα βαθύτερο γεωπολιτικό ζήτημα: η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να στερείται πραγματικής ενεργειακής και στρατηγικής αυτονομίας.

Η εξάρτηση από εξωτερικούς προμηθευτές, οι αργές επενδύσεις στην άμυνα και τη βιομηχανία, αλλά και η υστέρηση στην ανάπτυξη σε σχέση με τις ΗΠΑ, δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα πιέσεων.

Η Ουάσιγκτον ενισχύει την αμυντική της βιομηχανία και την ενεργειακή της αυτάρκεια, ενώ πολλές ευρωπαϊκές οικονομίες συνεχίζουν να επιβαρύνονται από υψηλό ενεργειακό κόστος, αδύναμη παραγωγικότητα και δημοσιονομικούς περιορισμούς.

Το αποτέλεσμα είναι μια Ευρώπη περισσότερο ευάλωτη στις διεθνείς κρίσεις και λιγότερο ικανή να διαμορφώσει αυτόνομη γεωπολιτική στρατηγική.

Η ενεργειακή κρίση του 2022 δεν αποτέλεσε εξαίρεση. Ήταν προειδοποίηση. Και η σημερινή αναταραχή στη Μέση Ανατολή αποδεικνύει ότι η ΕΕ δεν έχει ακόμη λύσει το βασικό της πρόβλημα.

Πηγή: pagenews.gr