Η παρατεταμένη κρίση στη Μέση Ανατολή και η αδυναμία ΗΠΑ και Ιράν να βρουν πεδίο συνεννόησης οδηγούν την παγκόσμια οικονομία όλο και πιο κοντά στο «μαύρο» σενάριο.
Το ορόσημο του Μαΐου για αποκλιμάκωση της σύγκρουσης και επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ δεν μοιάζει πλέον ρεαλιστικό. Αυτό σημαίνει ότι κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμοί θα χρειαστεί σύντομα να αναθεωρήσουν τα μακροοικονομικά τους σενάρια.
Το πιο σκληρό σημείο είναι απλό: κάθε αύξηση της τιμής του πετρελαίου κατά 10 δολάρια αφαιρεί περίπου 0,2% από το ΑΕΠ. Αν οι τιμές κινηθούν έως και 50 δολάρια πάνω από το βασικό σενάριο, το πλήγμα στην ανάπτυξη θα είναι ισχυρό, πέρα από το νέο κύμα πληθωρισμού.
Το σοκ από το κλείσιμο του Ορμούζ
Σύμφωνα με την ανάλυση της Παγκόσμιας Τράπεζας, ο πόλεμος έχει προκαλέσει πρωτοφανείς διαταραχές στον εφοδιασμό βασικών εμπορευμάτων.
Πριν από τη σύγκρουση, τα πλοία που περνούσαν από τα Στενά του Ορμούζ αντιπροσώπευαν:
- σχεδόν το 35% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου αργού πετρελαίου,
- το 20% του εμπορίου προϊόντων διύλισης,
- περίπου το 20% του εμπορίου LNG.
Η διακοπή της ναυσιπλοΐας προκάλεσε απώλεια 10 εκατ. βαρελιών ημερησίως σε εφοδιασμό πετρελαίου τον Μάρτιο, το μεγαλύτερο ενεργειακό σοκ που έχει καταγραφεί.
Πετρέλαιο Brent στα 86 δολάρια στο βασικό σενάριο
Η Παγκόσμια Τράπεζα προβλέπει ότι οι μέσες ετήσιες τιμές ενέργειας θα αυξηθούν κατά 24% φέτος.
Στο βασικό σενάριο, το Brent αναμένεται να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στα 86 δολάρια το βαρέλι, από 69 δολάρια το 2025.
Αυτό το σενάριο όμως στηρίζεται σε τρεις κρίσιμες παραδοχές:
- οι σοβαρότερες διαταραχές θα τερματιστούν τον Μάιο,
- οι εξαγωγές μέσω Ορμούζ θα επιστρέψουν κοντά στα προπολεμικά επίπεδα έως τον Οκτώβριο,
- οι ζημιές στην ενεργειακή παραγωγική ικανότητα θα παραμείνουν περιορισμένες.
Το πρόβλημα είναι ότι η πρώτη παραδοχή ήδη δείχνει να καταρρέει.
Το «μαύρο» σενάριο: Brent έως 115 δολάρια
Αν το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ παραταθεί και δεν υπάρξει βιώσιμη επαναλειτουργία πριν από τα μέσα του 2026, η εικόνα αλλάζει δραματικά.
Σε αυτή την περίπτωση, οι τιμές του Brent θα μπορούσαν να κινηθούν κατά μέσο όρο στα 95 έως 115 δολάρια το βαρέλι το 2026.
Η Παγκόσμια Τράπεζα προειδοποιεί ότι στρατηγικά αποθέματα, εναλλακτικές διαδρομές, πετρέλαιο υπό κυρώσεις και βιοκαύσιμα μπορούν να μετριάσουν το σοκ μόνο προσωρινά.
Αν οι διαταραχές συνεχιστούν, τα αποθέματα θα διαβρωθούν γρήγορα και η αγορά θα μπει σε νέα φάση έντονης αστάθειας.
Εκτόξευση στα λιπάσματα
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο είναι τα λιπάσματα.
Η Μέση Ανατολή είναι σημαντικός εξαγωγέας λιπασμάτων και πρώτων υλών για την παραγωγή τους. Οι διαταραχές στο LNG και στις πρώτες ύλες αυξάνουν το κόστος παραγωγής.
Οι μέσες τιμές των λιπασμάτων προβλέπεται να αυξηθούν πάνω από 30% το 2026, με την ουρία να εκτινάσσεται κατά 60%.
Αυτό είναι επικίνδυνο για την αγροτική παραγωγή, ειδικά στις αναδυόμενες οικονομίες. Ακόμη κι αν οι τιμές τροφίμων αυξηθούν μόνο 2% φέτος λόγω καλής παραγωγής σιτηρών, το ακριβότερο λίπασμα θα πιέσει τους αγρότες και μπορεί να δημιουργήσει νέο κύμα επισιτιστικής ανασφάλειας αν η κρίση παραταθεί.
Μέταλλα, χρυσός και νέα άνοδος κόστους
Οι τιμές των βασικών μετάλλων αναμένεται να αυξηθούν κατά 19%, καθώς η ζήτηση από νέους τεχνολογικούς και βιομηχανικούς τομείς παραμένει υψηλή.
Ταυτόχρονα, ο πόλεμος αυξάνει το κόστος εισροών για εξόρυξη και επεξεργασία μετάλλων.
Τα πολύτιμα μέταλλα συνεχίζουν να κινούνται σε ιστορικά υψηλά, με τις μέσες τιμές να προβλέπεται να αυξηθούν κατά 42% το 2026, λόγω γεωπολιτικής αβεβαιότητας.
Χτύπημα σε ανάπτυξη και πληθωρισμό
Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι ο πόλεμος αποδυναμώνει τις προοπτικές ανάπτυξης διεθνώς.
Οι αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες προβλέπεται να αναπτυχθούν κατά 3,6% το 2026, με υποβάθμιση 0,4 ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με τις προηγούμενες εκτιμήσεις.
Οι εξαγωγείς εμπορευμάτων δέχονται ακόμη μεγαλύτερο πλήγμα, με ανάπτυξη μόλις 2,4%, δηλαδή 0,9 μονάδες χαμηλότερα από την προηγούμενη πρόβλεψη.
Την ίδια ώρα, ο πληθωρισμός στις αναδυόμενες οικονομίες αναμένεται να φτάσει στο 5,1% στο βασικό σενάριο.
Αν όμως το Brent κινηθεί στα 115 δολάρια, ο πληθωρισμός θα μπορούσε να ανέβει στο 5,8%, το υψηλότερο επίπεδο από το 2013, με εξαίρεση το σοκ του 2022.
Το συμπέρασμα
Η παγκόσμια οικονομία μπαίνει σε επικίνδυνη ζώνη.
Αν τα Στενά του Ορμούζ δεν ανοίξουν σύντομα και η σύγκρουση παραταθεί, το σοκ δεν θα περιοριστεί στο πετρέλαιο. Θα περάσει στα λιπάσματα, στα τρόφιμα, στα μέταλλα, στον πληθωρισμό και τελικά στην ανάπτυξη.
Το «μαύρο» σενάριο δεν είναι πια θεωρητικό. Είναι το σενάριο προς το οποίο διολισθαίνει η αγορά όσο δεν υπάρχει αποκλιμάκωση.
Πηγή: Pagenews.gr