Σε πλήρη αναδιάταξη του μοντέλου ασφάλειας στα ελληνικά πανεπιστήμια προχωρεί η κυβέρνηση, επιχειρώντας να βάλει τέλος στις εικόνες ανομίας, βίας και καταλήψεων που επί χρόνια στιγμάτιζαν τη λειτουργία των ανώτατων ιδρυμάτων.
Το νέο θεσμικό πλαίσιο, που ψηφίστηκε το καλοκαίρι του 2025, θεωρείται μία από τις πιο αυστηρές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στον χώρο της ανώτατης εκπαίδευσης, με βασικό στόχο –όπως υποστηρίζει το υπουργείο Παιδείας– τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας των ΑΕΙ, της προστασίας της πανεπιστημιακής περιουσίας και της ακαδημαϊκής ελευθερίας.
Ολοκληρώθηκαν τα σχέδια ασφαλείας
Με σαφές μήνυμα προς τις πρυτανικές αρχές, η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη είχε ζητήσει από όλα τα πανεπιστήμια να καταθέσουν έως το τέλος του 2025 ολοκληρωμένα σχέδια ασφαλείας, όπως προέβλεπε ο νόμος.
Σύμφωνα με πληροφορίες από το υπουργείο, όλα τα ΑΕΙ ανταποκρίθηκαν εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, ενώ το επόμενο βήμα είναι η δημιουργία κοινού προτύπου ασφαλείας, πάνω στο οποίο θα βασιστεί η επικαιροποίηση των σχεδίων κάθε ιδρύματος.
Η κυβέρνηση επιδιώκει ένα ενιαίο πλαίσιο διαχείρισης κρίσεων και περιστατικών βίας, ώστε να μην υπάρχουν διαφορετικές πρακτικές αντιμετώπισης ανά πανεπιστήμιο.
Στο μικροσκόπιο πέντε μεγάλα πανεπιστήμια
Παράλληλα, βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη επιτόπια αξιολόγηση των αναγκών ασφαλείας σε πέντε από τα μεγαλύτερα πανεπιστήμια της χώρας:
- Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
- Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
- Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο
- Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών
- Πάντειο Πανεπιστήμιο
Η διαδικασία πραγματοποιείται με τη συνδρομή του ΚΕΜΕΑ, του Κέντρου Μελετών Ασφάλειας του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, το οποίο εξετάζει τις ανάγκες φύλαξης, επιτήρησης και επιχειρησιακής ετοιμότητας των ιδρυμάτων.
Κάμερες, φύλαξη και νέες υποδομές
Το νέο μοντέλο προβλέπει ενίσχυση των μέτρων φύλαξης, εγκατάσταση σύγχρονων συστημάτων επιτήρησης, ελεγχόμενη πρόσβαση σε ευαίσθητους χώρους και αναβάθμιση των μονάδων ασφαλείας των πανεπιστημίων.
Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Παιδείας έχει δεσμευθεί ότι θα χρηματοδοτήσει τόσο την απαραίτητη υλικοτεχνική υποδομή όσο και την πρόσληψη επιπλέον προσωπικού ασφαλείας, όπου αυτό απαιτείται.
Ωστόσο, κυβερνητικές πηγές παραδέχονται ότι οι διαδικασίες δημοσίων συμβάσεων προκαλούν ήδη καθυστερήσεις, καθώς –όπως επισημαίνουν– απαιτείται πλήρης διαφάνεια στις προμήθειες και στις αναθέσεις έργων.
Το μήνυμα μετά τα επεισόδια σε ΑΠΘ και ΕΜΠ
Η κυβέρνηση εμφανίζεται αποφασισμένη να εφαρμόσει χωρίς εξαιρέσεις το νέο πλαίσιο, ιδιαίτερα μετά τα πρόσφατα επεισόδια σε ΑΠΘ και ΕΜΠ.
Στην περίπτωση του ΕΜΠ, μετά τα επεισόδια του περασμένου Οκτωβρίου, ο πρύτανης Γιάννης Χατζηγεωργίου προχώρησε στην εφαρμογή των προβλεπόμενων διαδικασιών, με ποινικές αλλά και πειθαρχικές διώξεις κατά των εμπλεκόμενων φοιτητών.
Αντίστοιχα, στο ΑΠΘ, μετά τον προπηλακισμό του αντιπρύτανη Ιάκωβου Μιχαηλίδη, κατατέθηκαν μηνύσεις και διατάχθηκε κατεπείγουσα προκαταρκτική εξέταση για τους υπαίτιους, βάσει των σχετικών διατάξεων του Ποινικού Κώδικα.
Νέο πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης
Το ζήτημα της ασφάλειας στα πανεπιστήμια εξελίσσεται ήδη σε ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά μέτωπα της περιόδου.
Η κυβέρνηση κάνει λόγο για «επιστροφή της νομιμότητας» στα ΑΕΙ, υποστηρίζοντας ότι επί χρόνια υπήρχε ανοχή σε φαινόμενα βίας και παραβατικότητας.
Από την άλλη πλευρά, κόμματα της αντιπολίτευσης, πανεπιστημιακοί και φοιτητικές παρατάξεις εκφράζουν φόβους για υπερβολική αστυνόμευση των ιδρυμάτων και περιορισμό του δημόσιου και δημοκρατικού χαρακτήρα του πανεπιστημίου.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η μάχη για την ασφάλεια στα ελληνικά ΑΕΙ μόλις ξεκίνησε και αναμένεται να προκαλέσει έντονες πολιτικές και κοινωνικές συγκρούσεις το επόμενο διάστημα.
Πηγές – Με πληροφορίες από:ΑΠΕ-ΜΠΕ, Υπουργείο Παιδείας, Σύνοδος Πρυτάνεων.