Η υπόθεση του ακινήτου του προέδρου του ΠΑΣΟΚ, Νίκου Ανδρουλάκη, που μισθώνεται επί σειρά ετών από το Ελληνικό Κτηματολόγιο, εξελίσσεται σε πολιτική βόμβα με σοβαρές θεσμικές, συνταγματικές και ηθικές προεκτάσεις.
Οι αποκαλύψεις γύρω από τη μακροχρόνια οικονομική σχέση του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης με εποπτευόμενο φορέα του Δημοσίου προκαλούν ήδη έντονη πολιτική αντιπαράθεση, όχι μόνο για τη νομιμότητα της υπόθεσης —η οποία μέχρι στιγμής δεν αμφισβητείται— αλλά κυρίως για το ζήτημα πολιτικής δεοντολογίας και πιθανής σύγκρουσης συμφερόντων.
Και αυτό διότι στην πολιτική, ειδικά όταν αφορά έναν εν δυνάμει πρωθυπουργό, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο «αν είναι νόμιμο», αλλά κυρίως «αν είναι θεσμικά και ηθικά συμβατό με το δημόσιο αξίωμα».
Το ακίνητο, οι συμβάσεις και η χρονική αλληλουχία
Η πρώτη σύμβαση μίσθωσης του ακινήτου με το τότε Κτηματολόγιο ξεκίνησε το 2010, λίγους μήνες μετά την εκλογική νίκη του ΠΑΣΟΚ του Γιώργου Παπανδρέου και λίγο πριν η χώρα εισέλθει στη μνημονιακή περίοδο.
Η ουσία όμως της υπόθεσης βρίσκεται αλλού.
Το 2011 ο Νίκος Ανδρουλάκης απέκτησε το ακίνητο μέσω γονικής παροχής, ενώ το 2013 ολοκληρώθηκε η πλήρης μεταβίβαση με παραίτηση του πατέρα του από την επικαρπία. Από εκείνο το σημείο και μετά, ο σημερινός πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έγινε ο άμεσος οικονομικός ωφελούμενος της σύμβασης μίσθωσης με φορέα του Δημοσίου.
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα από το 2022 και μετά, όταν εμφανίζεται προσωπικά ως αντισυμβαλλόμενος με το Ελληνικό Δημόσιο, ενώ ήδη είναι πρόεδρος κόμματος και βουλευτής.
Το άρθρο 57 και η «γκρίζα ζώνη» του ασυμβίβαστου
Το μεγάλο πολιτικό και συνταγματικό ερώτημα αφορά πλέον το κατά πόσο η συγκεκριμένη σχέση μπορεί να θεωρηθεί συμβατή με το άρθρο 57 του Συντάγματος.
Η διάταξη προβλέπει ότι ο βουλευτής δεν μπορεί να διατηρεί συγκεκριμένες επαγγελματικές και επιχειρηματικές σχέσεις με το Δημόσιο ή με Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου, όταν αυτές δημιουργούν εξάρτηση ή οικονομικό δεσμό με την κρατική εξουσία.
Το Ελληνικό Κτηματολόγιο, ως ΝΠΔΔ που εποπτεύεται από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, εξομοιώνεται πλήρως με το Δημόσιο.
Τυπικά και αυστηρά νομικά, η εκμίσθωση ιδιωτικού ακινήτου προς δημόσιο φορέα δεν απαγορεύεται ρητά από το Σύνταγμα.
Όμως εδώ ξεκινά η πραγματική πολιτική συζήτηση.
Διότι η ratio του άρθρου 57 —ο πραγματικός σκοπός της διάταξης— δεν περιορίζεται στη στενή γραμματική ερμηνεία. Στόχος της είναι να αποτρέψει κάθε μορφή οικονομικής εξάρτησης πολιτικών προσώπων από το κράτος και τη διοίκηση.
Και ακριβώς εδώ εντοπίζεται η «γκρίζα ζώνη».
«Όταν ένας αρχηγός κόμματος λαμβάνει επί χρόνια σταθερά μισθώματα από εποπτευόμενο κρατικό φορέα, δημιουργείται αντικειμενικά πολιτικό και ηθικό ζήτημα ανεξαρτησίας», σημειώνουν έμπειροι κοινοβουλευτικοί παράγοντες.
Ο Κώδικας Δεοντολογίας και η υποχρέωση γνωστοποίησης
Ακόμη πιο σύνθετη γίνεται η εικόνα όταν μπαίνει στην εξίσωση ο Κώδικας Δεοντολογίας της Βουλής.
Το άρθρο 3 του Κώδικα αναφέρεται ρητά στη «σύγκρουση συμφερόντων», δηλαδή στην περίπτωση όπου βουλευτής μπορεί —έστω και εμμέσως— να επηρεάζεται από ιδιωτικό οικονομικό συμφέρον κατά την άσκηση των καθηκόντων του.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, ο βουλευτής οφείλει να ενημερώνει εγγράφως τον Πρόεδρο της Βουλής και την Επιτροπή Κοινοβουλευτικής Δεοντολογίας.
Στην περίπτωση του Νίκου Ανδρουλάκη, πολιτικές και κοινοβουλευτικές πηγές εκτιμούν ότι η σχετική γνωστοποίηση πιθανότατα έχει γίνει.
Αυτό όμως δεν κλείνει την πολιτική συζήτηση.
Γιατί μεταξύ του «νομικά επιτρέπεται» και του «πολιτικά είναι ορθό» υπάρχει μια τεράστια απόσταση, ειδικά όταν πρόκειται για πολιτικό αρχηγό που διεκδικεί να κυβερνήσει τη χώρα.
Η σκιά της υπόθεσης Χειμάρα
Στο πολιτικό παρασκήνιο, πολλοί συνδέουν ήδη την υπόθεση με το προηγούμενο του πρώην βουλευτή της ΝΔ, Ανδρέα Χειμάρα, ο οποίος βρέθηκε στο επίκεντρο σφοδρής πολιτικής σύγκρουσης λόγω επαγγελματικών συναλλαγών με το Δημόσιο.
Παρότι οι δύο υποθέσεις δεν είναι ταυτόσημες, η πολιτική ουσία παραμένει κοινή: κατά πόσο ένας ενεργός βουλευτής ή πολιτικός αρχηγός μπορεί να διατηρεί σταθερή οικονομική σχέση με κρατικό φορέα χωρίς να δημιουργείται θέμα πολιτικής δεοντολογίας.
Και αυτή ακριβώς είναι η συζήτηση που πλέον ανοίγει με ορμή για τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ.
Το πολιτικό διακύβευμα για τον Ανδρουλάκη
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τον Νίκο Ανδρουλάκη δεν φαίνεται να είναι νομικό.
Είναι βαθιά πολιτικό.
Διότι σε μια περίοδο όπου η κοινωνία εμφανίζεται εξαιρετικά καχύποπτη απέναντι στις σχέσεις πολιτικής και κρατικού χρήματος, κάθε υπόνοια προνομιακής σχέσης με το Δημόσιο αποκτά τεράστιο συμβολικό βάρος.
Και όσο η Χαριλάου Τρικούπη επιλέγει αμυντική στάση ή απαντά με επιθέσεις προς δημοσιογράφους και μέσα ενημέρωσης, τόσο το ζήτημα κινδυνεύει να διογκωθεί πολιτικά.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο, καθώς η υπόθεση δεν αφορά πλέον μόνο μια σύμβαση μίσθωσης.
Αφορά το ίδιο το πολιτικό αφήγημα περί διαφάνειας, θεσμικής καθαρότητας και ηθικού πλεονεκτήματος που επιχειρεί να εκπέμψει το ΠΑΣΟΚ στη μάχη για την εξουσία.
Πηγή: pagenews.gr