Καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία εισέρχεται σε μια παρατεταμένη και στρατηγικά εξαντλητική φάση, στις Βρυξέλλες ωριμάζει σταδιακά η παραδοχή ότι οποιαδήποτε μελλοντική διαδικασία αποκλιμάκωσης θα απαιτήσει – αργά ή γρήγορα – κάποιο είδος διαπραγματευτικού διαύλου με τη Μόσχα.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα υπάρξουν συνομιλίες, αλλά ποιος θα μπορούσε να αναλάβει τον ρόλο του αξιόπιστου συνομιλητή μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης, Κρεμλίνου και Κιέβου.
Στους ευρωπαϊκούς διπλωματικούς κύκλους έχει ήδη ξεκινήσει μια άτυπη συζήτηση γύρω από πιθανά πρόσωπα που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως πολιτικοί διαμεσολαβητές ή ειδικοί απεσταλμένοι σε μια μελλοντική φάση διαπραγματεύσεων.
Η Κάγια Κάλας και τα όρια του θεσμικού ρόλου
Θεσμικά, η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική Κάγια Κάλας αποτελεί το φυσικό πρόσωπο για οποιαδήποτε τέτοια αποστολή.
Ωστόσο, σε αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες εκφράζονται επιφυλάξεις ως προς την αποτελεσματικότητα μιας καθαρά θεσμικής προσέγγισης.
Διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι σε τόσο ευαίσθητες γεωπολιτικές συγκρούσεις, το προσωπικό πολιτικό προφίλ, η δυνατότητα άμεσης πρόσβασης σε ηγέτες και η εικόνα ουδετερότητας συχνά παίζουν μεγαλύτερο ρόλο από την τυπική αρμοδιότητα.
Η σκληρή γραμμή που έχει υιοθετήσει η Κάλας απέναντι στη Ρωσία θεωρείται από ορισμένες πλευρές πλεονέκτημα αξιοπιστίας προς το Κίεβο, αλλά ταυτόχρονα περιορίζει ενδεχομένως την ικανότητα διατήρησης ανοικτών διαύλων με τη Μόσχα.
Τα ονόματα που κυκλοφορούν στις Βρυξέλλες
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές διπλωματικές συζητήσεις που κατέγραψε το Politico, ανάμεσα στα πρόσωπα που έχουν ακουστεί βρίσκονται:
- η πρώην καγκελάριος της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ,
- ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας και πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι,
- και ο πρόεδρος της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ.
Και οι τρεις διαθέτουν υψηλό διεθνές κύρος και εμπειρία στις ευρωπαϊκές ισορροπίες ασφαλείας.
Ωστόσο, κάθε υποψηφιότητα συνοδεύεται από πολιτικά και διπλωματικά βάρη.
Η Μέρκελ εξακολουθεί να αντιμετωπίζει έντονη κριτική για τη γερμανική ενεργειακή στρατηγική της προηγούμενης δεκαετίας και για την εξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο, ενώ η απουσία δημόσιας αυτοκριτικής για το συγκεκριμένο μοντέλο προκαλεί δυσπιστία σε κράτη της Ανατολικής Ευρώπης.
Ο Ντράγκι θεωρείται ισχυρή τεχνοκρατική προσωπικότητα με διεθνή αξιοπιστία, αλλά δεν διαθέτει άμεσο ιστορικό εμπλοκής σε διαπραγματεύσεις ασφαλείας με τη Ρωσία.
Ο Στουμπ, από την άλλη, προέρχεται από χώρα με βαθιά γνώση της ρωσικής γεωπολιτικής πραγματικότητας, αλλά η ένταξη της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ έχει μεταβάλει σημαντικά τη θέση του Ελσίνκι απέναντι στη Μόσχα.
Γιατί ακούγεται η Νορβηγία
Σε αυτό το πλαίσιο αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον η συζήτηση γύρω από τον Νορβηγό υπουργό Εξωτερικών Έσπεν Μπαρθ Άιντε.
Η βασική ένσταση είναι προφανής: η Νορβηγία δεν είναι κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ωστόσο, αρκετοί Ευρωπαίοι διπλωμάτες εκτιμούν ότι ακριβώς αυτό το στοιχείο ενδέχεται να λειτουργεί υπέρ της υποψηφιότητάς του.
Η Νορβηγία:
- παραμένει πλήρως ενταγμένη στον δυτικό στρατηγικό πυρήνα μέσω του ΝΑΤΟ,
- διατηρεί στενή συνεργασία με την ΕΕ,
- αλλά ταυτόχρονα δεν φέρει το πολιτικό βάρος των εσωτερικών ευρωπαϊκών αντιπαραθέσεων.
Παράλληλα, το Όσλο έχει μακρά παράδοση διαμεσολαβητικού ρόλου σε διεθνείς κρίσεις και ειρηνευτικές διαδικασίες, από τη Μέση Ανατολή έως τη Λατινική Αμερική.
Διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι σε μια πιθανή φάση διαπραγματεύσεων, η ανάγκη για πρόσωπα με χαμηλότερο πολιτικό “τοξικό φορτίο” ίσως αποδειχθεί καθοριστική.
Η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα της Ευρώπης
Η συζήτηση αυτή αντανακλά και μια βαθύτερη μεταβολή στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί πλέον η ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική.
Τα τελευταία χρόνια, κρίσιμες πρωτοβουλίες ασφαλείας και άμυνας δεν περιορίζονται αποκλειστικά στους θεσμούς της ΕΕ ή στα 27 κράτη-μέλη, αλλά διαμορφώνονται μέσα από ευρύτερους “κύκλους συνεργασίας” μεταξύ χωρών με κοινές στρατηγικές προσεγγίσεις.
Υπό αυτή την έννοια, η πιθανότητα ανάδειξης προσώπου από χώρα εκτός ΕΕ δεν θεωρείται πλέον πολιτικά αδιανόητη.
Το θέμα αναμένεται να συζητηθεί ανεπίσημα και στις επόμενες συναντήσεις των Ευρωπαίων υπουργών Εξωτερικών, με την άτυπη σύνοδο στη Λεμεσό στα τέλη του μήνα να θεωρείται πιθανό πεδίο πρώτων πολιτικών ζυμώσεων.
Για την ώρα, κανένα όνομα δεν συγκεντρώνει σαφή συναίνεση.
Ωστόσο, το γεγονός ότι η Ευρώπη συζητά ήδη πιθανούς διαμεσολαβητές δείχνει ότι, πίσω από τη δημόσια ρητορική περί στρατιωτικής στήριξης της Ουκρανίας, αρχίζει να διαμορφώνεται σταδιακά και η σκέψη της επόμενης ημέρας.
Πηγή: pagenews.gr