Το ερώτημα των 350 δισ.: Οι περικοπές Τραμπ σκοτώνουν περισσότερο από τους πολέμους

Εκατοντάδες χιλιάδες θάνατοι συνδέονται με τη διάλυση της αμερικανικής ανθρωπιστικής βοήθειας – Ο κόσμος πληρώνει το νέο δόγμα της Ουάσιγκτον

Μία από τις πιο αμφιλεγόμενες αποφάσεις της δεύτερης προεδρίας του Τραμπ φαίνεται πως εξελίσσεται σε παγκόσμια ανθρωπιστική καταστροφή.

Η δραστική περικοπή της αμερικανικής εξωτερικής βοήθειας, που ξεκίνησε με το Εκτελεστικό Διάταγμα 14169 στις 20 Ιανουαρίου 2025, έχει ήδη συνδεθεί —σύμφωνα με διεθνείς αναλύσεις— με εκατοντάδες χιλιάδες θανάτους σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Οι αριθμοί διαφέρουν. Η πραγματικότητα όμως όχι.

Αναλυτές του Center for Global Development εκτιμούν ότι οι περικοπές στην αμερικανική βοήθεια συνδέονται με 500.000 έως 1 εκατομμύριο θανάτους μόνο μέσα στο 2025, ενώ μελέτες του ιατρικού περιοδικού The Lancet προειδοποιούν ότι έως το 2030 οι επιπλέον θάνατοι μπορεί να ξεπεράσουν τα 9,4 εκατομμύρια ανθρώπους.

Άλλη επιστημονική ανάλυση ανεβάζει το πιθανό κόστος ακόμη και στα 19 εκατομμύρια θύματα, ανάμεσά τους περίπου 4,5 εκατομμύρια παιδιά κάτω των πέντε ετών.

Η κατάρρευση του μεγαλύτερου μηχανισμού βοήθειας στον κόσμο

Για δεκαετίες, οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούσαν τον μεγαλύτερο χρηματοδότη ανθρωπιστικής βοήθειας παγκοσμίως.

Η USAID, που ιδρύθηκε το 1961 από τον Κένεντι, δεν λειτουργούσε απλώς ως φιλανθρωπικός οργανισμός. Ήταν εργαλείο γεωπολιτικής επιρροής, σταθερότητας και διεθνούς διαχείρισης κρίσεων.

Μέχρι το 2024, οι ΗΠΑ παρείχαν περίπου:

• 63,3 δισεκατομμύρια δολάρια
• σχεδόν το 30% της παγκόσμιας αναπτυξιακής βοήθειας

Χάρη σε αυτά τα κονδύλια χρηματοδοτούνταν:

• θεραπείες HIV στην Αφρική,
• προγράμματα κατά της ελονοσίας,
• εμβολιασμοί παιδιών,
• επισιτιστική βοήθεια,
• και νοσοκομεία σε εμπόλεμες περιοχές όπως η Υεμένη και η Αιθιοπία.

Σήμερα, μεγάλο μέρος αυτού του μηχανισμού έχει ουσιαστικά διαλυθεί.

Η «αλυσιδωτή κατάρρευση» του διεθνούς συστήματος βοήθειας

Η αμερικανική απόσυρση προκάλεσε σοκ σε ολόκληρο το διεθνές σύστημα βοήθειας.

Μετά την Ουάσιγκτον, χώρες όπως:

• η Βρετανία,
• η Γερμανία,
• η Γαλλία,
• και ο Καναδάς

ανακοίνωσαν επίσης περικοπές στις δικές τους ανθρωπιστικές δαπάνες.

Ο ΟΗΕ αναγκάστηκε να προχωρήσει σε αυτό που στελέχη του περιγράφουν ως «hyper-prioritization» — δηλαδή να αποφασίζει ποιοι άνθρωποι θα λάβουν βοήθεια και ποιοι θα εγκαταλειφθούν.

Το αρχικό σχέδιο του ΟΗΕ για βοήθεια σε 192 εκατομμύρια ανθρώπους μειώθηκε τελικά σε μόλις 88 εκατομμύρια.

Η Αφρική πληρώνει το μεγαλύτερο τίμημα

Οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές σε ολόκληρο τον αναπτυσσόμενο κόσμο.

Στην Ουγκάντα, ο οξύς υποσιτισμός μεταξύ προσφύγων αυξήθηκε δραματικά μέσα σε λίγους μήνες.

Στην Κένυα, ο ΟΗΕ μείωσε κατά 40% τα βασικά πακέτα τροφίμων για σχεδόν 800.000 πρόσφυγες, προκαλώντας κοινωνικές εκρήξεις και καταγεγραμμένους θανάτους.

Στο Τιγκράι της Αιθιοπίας, περιοχές που μόλις είχαν αρχίσει να ανακάμπτουν από τον πόλεμο επιστρέφουν σε συνθήκες λιμού.

Στο Αφγανιστάν, ολόκληρα ιατρικά προγράμματα έκλεισαν από τη μία μέρα στην άλλη.

Το νέο δόγμα Τραμπ: «Εμπόριο αντί για βοήθεια»

Η κυβέρνηση Τραμπ υπερασπίζεται τις περικοπές υποστηρίζοντας ότι η εποχή της «εξάρτησης από την αμερικανική βοήθεια» πρέπει να τελειώσει.

Ο υπουργός Εξωτερικών Ρούμπιο προωθεί το δόγμα:

«Trade over Aid» — δηλαδή «Εμπόριο αντί για βοήθεια».

Η λογική είναι ότι οι επενδύσεις και το εμπόριο πρέπει να αντικαταστήσουν την παραδοσιακή ανθρωπιστική χρηματοδότηση.

Όμως οι επικριτές επισημαίνουν ότι το κενό δεν καλύφθηκε ποτέ.

Αντίθετα, εκεί όπου αποσύρονται οι ΗΠΑ, εισέρχεται όλο και πιο δυναμικά η Κίνα.

Η Κίνα καλύπτει το κενό της Ουάσιγκτον

Το Πεκίνο εκμεταλλεύεται ήδη τη νέα πραγματικότητα.

Εκεί όπου η USAID χρηματοδοτούσε νοσοκομεία και κοινωνικές δομές, κινεζικές κρατικές εταιρείες χτίζουν:

• λιμάνια,
• σιδηροδρόμους,
• τηλεπικοινωνιακά δίκτυα,
• και ενεργειακές υποδομές.

Μέσω της Belt and Road Initiative, η Κίνα παρουσιάζεται πλέον ως πιο σταθερός και προβλέψιμος εταίρος από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αναλυτές προειδοποιούν ότι η Ουάσιγκτον δεν χάνει μόνο ανθρωπιστική επιρροή — χάνει γεωπολιτικό έδαφος.

Οι «αόρατοι θάνατοι» που δεν γίνονται πρωτοσέλιδα

Σε αντίθεση με έναν πόλεμο ή μια τρομοκρατική επίθεση, οι θάνατοι από διακοπή ανθρωπιστικής βοήθειας δεν παράγουν εικόνες που σοκάρουν τη διεθνή κοινή γνώμη.

• Ένα παιδί στην Αιθιοπία που δεν εμβολιάστηκε ποτέ.
• Ένας ασθενής με HIV στο Μαλάουι που έχασε τη θεραπεία του.
• Μια έγκυος στο Αφγανιστάν χωρίς πρόσβαση σε γιατρό.

Οι θάνατοι αυτοί συμβαίνουν αθόρυβα. Και ακριβώς γι’ αυτό παραμένουν πολιτικά «αόρατοι».

Σύμφωνα με ειδικούς του ΟΗΕ, στο πιο κρίσιμο στάδιο του παγώματος της βοήθειας, σχεδόν 100 άνθρωποι πέθαιναν κάθε ώρα εξαιτίας της αναστολής των προγραμμάτων.

Το πραγματικό κόστος της αμερικανικής στρατηγικής

Η κυβέρνηση Τραμπ υποστηρίζει ότι οι περικοπές μειώνουν τα ομοσπονδιακά έξοδα.

Όμως οι επικριτές επισημαίνουν πως η εξωτερική βοήθεια αντιστοιχούσε σε λιγότερο από 1% του αμερικανικού προϋπολογισμού, τη στιγμή που οι στρατιωτικές δαπάνες των ΗΠΑ ξεπερνούν πλέον το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο οικονομικό.

Είναι γεωπολιτικό. Είναι ηθικό. Και για εκατομμύρια ανθρώπους, είναι ζήτημα ζωής και θανάτου.

Πηγή: pagenews.gr