Μετανάστευση και Άσυλο: Τι αλλάζει με το νέο αυστηρό νομοσχέδιο

Ταχύτερες διαδικασίες ασύλου, υποχρεωτικό screening στα σύνορα, ενισχυμένες επιστροφές και στενότερη συνεργασία με τη Frontex προβλέπει το νέο πλαίσιο που κατατέθηκε στη Βουλή.

Κατατέθηκε στη Βουλή το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, με τίτλο «Εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο και λοιπές διατάξεις», το οποίο επιχειρεί να προσαρμόσει την ελληνική νομοθεσία στα νέα δεδομένα της κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής για το άσυλο και την παράνομη μετανάστευση.

Το νομοσχέδιο ενσωματώνει βασικές προβλέψεις του νέου Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο και εισάγει ένα αυστηρότερο πλαίσιο διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών, με έμφαση στην ταχύτητα, την καταγραφή, τον έλεγχο των εξωτερικών συνόρων και την επιτάχυνση των επιστροφών όσων δεν δικαιούνται διεθνή προστασία.

Η βασική φιλοσοφία του νέου πλαισίου

Στον πυρήνα του νομοσχεδίου βρίσκεται η προσπάθεια περιορισμού των μεγάλων καθυστερήσεων που είχαν καταγραφεί τα προηγούμενα χρόνια στις διαδικασίες ασύλου και επιστροφών.

Η κυβέρνηση επιχειρεί να θεσπίσει ένα σύστημα στο οποίο κάθε παράτυπη είσοδος θα καταγράφεται άμεσα, κάθε αίτημα ασύλου θα αξιολογείται ταχύτερα και κάθε απορριπτική απόφαση θα οδηγεί γρήγορα σε διαδικασία επιστροφής.

Η λογική του νέου πλαισίου είναι σαφής: όσοι δικαιούνται διεθνή προστασία να εντοπίζονται και να εντάσσονται ταχύτερα στη νόμιμη διαδικασία, ενώ όσοι δεν πληρούν τα κριτήρια να μην παραμένουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα σε εκκρεμότητα.

Υποχρεωτικό screening για όσους εισέρχονται παράτυπα

Μία από τις βασικές αλλαγές είναι η καθιέρωση υποχρεωτικής διαδικασίας προελέγχου, γνωστής ως screening, για όλους τους παράτυπα εισερχόμενους υπηκόους τρίτων χωρών στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η διαδικασία αυτή θα πραγματοποιείται πριν από την εξέταση οποιουδήποτε αιτήματος ασύλου και θα περιλαμβάνει πλήρη εξακρίβωση ταυτότητας, λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων, βιομετρική καταγραφή, ελέγχους ασφαλείας και βασικούς υγειονομικούς ελέγχους.

Στόχος είναι να υπάρχει από την πρώτη στιγμή πλήρης εικόνα για το ποιος εισέρχεται στην ελληνική και ευρωπαϊκή επικράτεια, ώστε να περιοριστούν φαινόμενα ελλιπούς καταγραφής, καθυστερήσεων ή αδυναμίας ταυτοποίησης.

Ταχύτερη εξέταση αιτήσεων ασύλου στα σύνορα

Το νομοσχέδιο δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην επιτάχυνση της εξέτασης των αιτήσεων ασύλου, ειδικά για όσες υποβάλλονται στα σύνορα.

Προβλέπονται αυστηρά χρονοδιαγράμματα, ώστε σε πολλές περιπτώσεις η διαδικασία εξέτασης ασύλου και επιστροφής να μπορεί να ολοκληρώνεται μέσα σε περίπου δώδεκα εβδομάδες.

Η αλλαγή αυτή θεωρείται κρίσιμη, καθώς στο παρελθόν πολλές υποθέσεις παρέμεναν ανοιχτές για μεγάλα χρονικά διαστήματα, δημιουργώντας πίεση στις δομές φιλοξενίας, στη διοίκηση και στο συνολικό σύστημα ασύλου.

Με το νέο πλαίσιο επιχειρείται πιο γρήγορος διαχωρισμός ανάμεσα σε όσους έχουν πραγματική ανάγκη διεθνούς προστασίας και σε όσους οι αιτήσεις κρίνονται αβάσιμες ή απαράδεκτες.

Επιστροφές με αυστηρότερο έλεγχο

Το ζήτημα των επιστροφών αποτελεί κεντρικό σημείο του νομοσχεδίου. Όσοι δεν λαμβάνουν διεθνή προστασία θα οδηγούνται άμεσα σε διαδικασία επιστροφής, με ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου και παρακολούθησης μέχρι την ολοκλήρωσή της.

Προβλέπεται επίσης η δυνατότητα παραμονής σε κλειστές ή ελεγχόμενες δομές στα σύνορα, προκειμένου να αποφεύγεται η ανεξέλεγκτη μετακίνηση προσώπων που βρίσκονται σε διαδικασία επιστροφής.

Η κυβέρνηση εκτιμά ότι η ρύθμιση αυτή θα συμβάλει στην αποτελεσματικότερη εφαρμογή των αποφάσεων επιστροφής και στη μείωση των περιπτώσεων όπου απορριφθέντες αιτούντες παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα στη χώρα χωρίς σαφές νομικό καθεστώς.

Κέντρα επιστροφών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης

Το νομοσχέδιο ενσωματώνει και τη νέα ευρωπαϊκή κατεύθυνση για πιθανή αξιοποίηση κέντρων επιστροφών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η πρόβλεψη αυτή βρίσκεται τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής συζήτησης για το μεταναστευτικό, καθώς αρκετές κυβερνήσεις θεωρούν ότι μπορεί να περιορίσει τις παρατεταμένες παραμονές ανθρώπων που δεν δικαιούνται άσυλο εντός της ευρωπαϊκής επικράτειας.

Η λογική της πολιτικής αυτής είναι ότι οι απορριφθέντες αιτούντες δεν θα πρέπει να παραμένουν επ’ αόριστον στην ΕΕ εξαιτίας διοικητικών, νομικών ή διπλωματικών καθυστερήσεων στις επιστροφές.

Ενισχυμένη συνεργασία με Frontex και νέο Eurodac

Το νέο πλαίσιο προβλέπει στενότερη συνεργασία με ευρωπαϊκούς οργανισμούς, με ιδιαίτερη έμφαση στη Frontex, τόσο για τον έλεγχο των εξωτερικών συνόρων όσο και για τη διαχείριση των επιστροφών.

Παράλληλα, αναβαθμίζεται ο ρόλος του Eurodac, του ευρωπαϊκού συστήματος βιομετρικής καταγραφής αιτούντων άσυλο και παράτυπων μεταναστών.

Η νέα μορφή του Eurodac προβλέπει διευρυμένη συλλογή δεδομένων και μεγαλύτερη διαλειτουργικότητα μεταξύ των κρατών-μελών, ώστε να επιταχυνθεί η ανταλλαγή πληροφοριών και να εντοπίζονται πιο αποτελεσματικά οι μετακινήσεις εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Με τον τρόπο αυτό, η Ελλάδα θα συνδέεται πιο άμεσα με το ευρωπαϊκό σύστημα διαχείρισης μεταναστευτικών ροών, περιορίζοντας τα κενά συντονισμού μεταξύ των κρατών-μελών.

Η Ελλάδα προσαρμόζεται στο νέο ευρωπαϊκό μοντέλο

Η κατάθεση του νομοσχεδίου έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να διαμορφώσει πιο ενιαίο και αυστηρό πλαίσιο για τη μετανάστευση και το άσυλο.

Για την Ελλάδα, ως χώρα πρώτης γραμμής στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, η εφαρμογή του νέου πλαισίου θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική. Το μεταναστευτικό παραμένει διαρκής πρόκληση για τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, τον Έβρο και τις δομές υποδοχής, ενώ η αποτελεσματικότητα των επιστροφών αποτελεί βασικό ζητούμενο για την κυβέρνηση.

Το νομοσχέδιο φιλοδοξεί να δημιουργήσει ένα σύστημα πιο γρήγορο, πιο ελεγχόμενο και πιο κοντά στη νέα ευρωπαϊκή πολιτική. Ταυτόχρονα, όμως, η εφαρμογή του θα κριθεί στην πράξη από την επάρκεια των υπηρεσιών, την ταχύτητα των διαδικασιών, τη συνεργασία με τρίτες χώρες και την ικανότητα της διοίκησης να διαχειριστεί αυξημένες απαιτήσεις.

Η ουσία του νέου πλαισίου είναι ότι η Ελλάδα επιδιώκει να περάσει από ένα μοντέλο παρατεταμένης αναμονής σε ένα μοντέλο άμεσης καταγραφής, γρήγορης κρίσης και αποτελεσματικής επιστροφής όσων δεν δικαιούνται διεθνή προστασία.

Πηγή: Pagenews.gr