Η ΕΕ ξεκλειδώνει €16,4 δισ. στην Ουγγαρία: Το πρώτο μεγάλο τεστ της μετα-Όρμπαν εποχής

Η συμφωνία μεταξύ Βρυξελλών και κυβέρνησης Πέτερ Μαγιάρ δεν αφορά μόνο χρήματα. Αποτελεί κρίσιμο θεσμικό μήνυμα για το κράτος δικαίου, τη δημοσιονομική αιρεσιμότητα και το μέλλον των σχέσεων ΕΕ–κρατών μελών.

Η απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προχωρήσει στο ξεπάγωμα περίπου 16,4 δισεκατομμυρίων ευρώ ευρωπαϊκών κονδυλίων προς την Ουγγαρία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες θεσμικές εξελίξεις των τελευταίων ετών στις σχέσεις Βρυξελλών–Βουδαπέστης.

Πέρα από την οικονομική της διάσταση, η συμφωνία λειτουργεί ως πολιτικό και θεσμικό ορόσημο για την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς δοκιμάζει στην πράξη το νέο ευρωπαϊκό μοντέλο σύνδεσης χρηματοδότησης και κράτους δικαίου.

Η εξέλιξη έρχεται λίγες εβδομάδες μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Πέτερ Μαγιάρ, ο οποίος διαδέχθηκε τον Βίκτορ Όρμπαν έπειτα από δεκαέξι χρόνια πολιτικής κυριαρχίας.

Από τη σύγκρουση στη θεσμική επαναπροσέγγιση

Κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης Όρμπαν, η Ουγγαρία βρέθηκε στο επίκεντρο διαδοχικών συγκρούσεων με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς για ζητήματα ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης, διαφάνειας, δημοσίων συμβάσεων και λειτουργίας των δημοκρατικών θεσμών.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενεργοποίησε μηχανισμούς αιρεσιμότητας, παγώνοντας σημαντικό μέρος των ευρωπαϊκών πόρων που προορίζονταν για τη χώρα.

Η νέα κυβέρνηση επιχείρησε από την πρώτη στιγμή να παρουσιάσει διαφορετική προσέγγιση, δίνοντας έμφαση σε:

• μεταρρυθμίσεις κατά της διαφθοράς,
• ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου,
• αποκατάσταση της συνεργασίας με τα θεσμικά όργανα της ΕΕ,
• προσέγγιση με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία,
• επανένταξη της Ουγγαρίας σε ευρωπαϊκά προγράμματα που είχαν επηρεαστεί από τις προηγούμενες συγκρούσεις.

Το μήνυμα της φον ντερ Λάιεν

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν παρουσίασε τη συμφωνία ως αποτέλεσμα συγκεκριμένων μεταρρυθμιστικών δεσμεύσεων της νέας ουγγρικής κυβέρνησης.

Η Επιτροπή ανακοίνωσε την αποδέσμευση:

• €10 δισ. από το Ταμείο Ανάκαμψης,
• €4,2 δισ. από ταμεία συνοχής,
• επιπλέον €2,2 δισ. υπό όρους που σχετίζονται με θεσμικές μεταρρυθμίσεις και ζητήματα ακαδημαϊκής ελευθερίας.

Παράλληλα, οι Βρυξέλλες υπογράμμισαν ότι η διαδικασία δεν είναι ανεπιφύλακτη και ότι η πλήρης εκταμίευση παραμένει συνδεδεμένη με την εφαρμογή συγκεκριμένων οροσήμων («super milestones»).

Το ευρωπαϊκό προηγούμενο

Σε επίπεδο ευρωπαϊκής πολιτικής, η συμφωνία αποκτά ευρύτερη σημασία.

Η ΕΕ επιχειρεί εδώ και χρόνια να αποδείξει ότι οι μηχανισμοί αιρεσιμότητας μπορούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά χωρίς να οδηγούν σε μόνιμη θεσμική ρήξη με τα κράτη μέλη.

Η περίπτωση της Ουγγαρίας μετατρέπεται πλέον σε κρίσιμο τεστ.

Η λογική των Βρυξελλών είναι σαφής:

Η χρηματοδότηση δεν αποτελεί αυτόματο δικαίωμα όταν διαπιστώνονται σοβαρές παραβιάσεις των ευρωπαϊκών κανόνων.

Ταυτόχρονα όμως, όταν υλοποιούνται μεταρρυθμίσεις και αποκαθίσταται η θεσμική συμμόρφωση, η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να ανταποκρίνεται θετικά.

Με άλλα λόγια, η Επιτροπή επιχειρεί να παρουσιάσει την υπόθεση Ουγγαρίας ως απόδειξη ότι το ευρωπαϊκό σύστημα κυρώσεων και κινήτρων μπορεί να παράγει πολιτικά αποτελέσματα.

Οι επιφυλάξεις στις Βρυξέλλες

Παρά τη θετική υποδοχή της συμφωνίας, δεν λείπουν οι επιφυλάξεις.

Ορισμένοι αναλυτές και think tanks επισημαίνουν ότι η ταχύτητα της συμφωνίας δημιουργεί ερωτήματα σχετικά με το κατά πόσο έχουν ήδη εδραιωθεί οι θεσμικές εγγυήσεις που απαιτούνται για μακροχρόνια αποκατάσταση του κράτους δικαίου.

Η βασική ανησυχία αφορά το εάν οι μεταρρυθμίσεις θα αποκτήσουν μόνιμο χαρακτήρα ή αν η διαδικασία θα περιοριστεί σε βραχυπρόθεσμες διορθωτικές κινήσεις που συνδέονται αποκλειστικά με την εκταμίευση των πόρων.

Γι’ αυτό και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιμένει στη διατήρηση μηχανισμών παρακολούθησης και αξιολόγησης της προόδου.

Η γεωπολιτική διάσταση

Η συμφωνία έχει και σαφή γεωπολιτική σημασία.

Η επαναπροσέγγιση Βρυξελλών–Βουδαπέστης πραγματοποιείται σε μια περίοδο όπου η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει μεγαλύτερη συνοχή απέναντι στις προκλήσεις ασφάλειας, στον πόλεμο της Ουκρανίας και στις συζητήσεις για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.

Η αποκατάσταση λειτουργικών σχέσεων με την Ουγγαρία αφαιρεί ένα από τα σημαντικότερα εσωτερικά μέτωπα τριβής που είχαν αναπτυχθεί τα προηγούμενα χρόνια.

Το ξεπάγωμα των 16,4 δισεκατομμυρίων ευρώ δεν αποτελεί απλώς μια οικονομική συμφωνία.Αποτελεί δοκιμή για ολόκληρη την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική κράτους δικαίου.Για την κυβέρνηση Μαγιάρ είναι η πρώτη μεγάλη πολιτική επιτυχία στο ευρωπαϊκό πεδίο.Για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή είναι μια ευκαιρία να αποδείξει ότι η αιρεσιμότητα μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο θεσμικής μεταρρύθμισης και όχι μόνο ως μηχανισμός τιμωρίας.Το αν η συμφωνία θα καταγραφεί ως ευρωπαϊκό success story ή ως πρόωρη πολιτική επένδυση θα εξαρτηθεί πλέον από ένα στοιχείο:την πραγματική εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων που συμφωνήθηκαν μεταξύ Βρυξελλών και Βουδαπέστης.

Πηγή: pagenews.gr