Θολό τοπίο γύρω από τη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν
Σε κρίσιμο σημείο φαίνεται να βρίσκονται οι επαφές ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να δηλώνει ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη η τελική απόφαση για μια συμφωνία που θα μπορούσε να οδηγήσει στον τερματισμό του πολέμου.
Την ίδια ώρα, η Τεχεράνη χαμηλώνει τις προσδοκίες και επιμένει ότι, παρά τη συνεχιζόμενη ανταλλαγή μηνυμάτων, δεν έχει επιτευχθεί ακόμη συμφωνία για κατάπαυση του πυρός.
Η διάσταση ανάμεσα στις δηλώσεις της Ουάσινγκτον και την επιφυλακτική στάση του Ιράν δείχνει πόσο εύθραυστη παραμένει η κατάσταση, σε μια περίοδο όπου οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή μπορούν να επηρεάσουν άμεσα τη διεθνή ασφάλεια, την ενεργειακή αγορά και τις παγκόσμιες οικονομικές ισορροπίες.
Τραμπ: Η τελική απόφαση δεν έχει ληφθεί
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι θα λάβει την «τελική απόφαση» σχετικά με μια πιθανή συμφωνία με το Ιράν για τον τερματισμό της σύγκρουσης.
Η τοποθέτησή του έρχεται μετά την παρουσίαση ενός πλαισίου απαιτήσεων της Ουάσινγκτον, το οποίο φέρεται να περιλαμβάνει την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ, την άρση περιορισμών στη θαλάσσια κυκλοφορία και ρυθμίσεις γύρω από το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Παρά τον τόνο αποφασιστικότητας, η δήλωση του Αμερικανού προέδρου δείχνει ότι το παρασκήνιο παραμένει ανοιχτό και ότι οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν φτάσει ακόμη σε οριστική κατάληξη.
Η Τεχεράνη απαντά: Δεν υπάρχει ακόμη συμφωνία
Από την πλευρά του Ιράν, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκάεϊ ξεκαθάρισε ότι η διαδικασία δεν έχει ολοκληρωθεί.
Όπως ανέφερε, η ανταλλαγή μηνυμάτων συνεχίζεται, όμως δεν έχει επιτευχθεί ακόμη συμφωνία. Η δήλωση αυτή λειτουργεί ως σαφές μήνυμα ότι η Τεχεράνη δεν αποδέχεται την εικόνα μιας σχεδόν κλεισμένης συμφωνίας, όπως παρουσιάστηκε από την αμερικανική πλευρά.
Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών υπογράμμισε επίσης ότι, σε αυτό το στάδιο, η προτεραιότητα είναι ο τερματισμός του πολέμου και όχι η επανέναρξη διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό ζήτημα.
Γκαλιμπάφ: Οι πράξεις θα κρίνουν, όχι τα λόγια
Ακόμη πιο αυστηρή ήταν η τοποθέτηση του επικεφαλής διαπραγματευτή του Ιράν, Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ.
Ο Γκαλιμπάφ δήλωσε ότι μια συμφωνία με τις ΗΠΑ δεν θα κριθεί με βάση «λόγια», αλλά με βάση τις πράξεις. Όπως σημείωσε, καμία ενέργεια δεν πρόκειται να γίνει από την ιρανική πλευρά πριν υπάρξει αντίστοιχη κίνηση από την άλλη πλευρά.
Η φράση αυτή αποτυπώνει τη βαθιά δυσπιστία που εξακολουθεί να υπάρχει ανάμεσα στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη. Το Ιράν θέλει πρώτα απτά δείγματα αλλαγής στάσης από τις ΗΠΑ και όχι μόνο πολιτικές δηλώσεις ή ανακοινώσεις προθέσεων.
Το Στενό του Ορμούζ στο επίκεντρο
Κεντρικό σημείο του υπό διαμόρφωση πλαισίου αποτελεί το Στενό του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Σύμφωνα με όσα ανέφερε ο Τραμπ, τα πλοία που είχαν εγκλωβιστεί λόγω του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού θα μπορούν να επιστρέψουν στους προορισμούς τους, ενώ η ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ θα αποκατασταθεί και προς τις δύο κατευθύνσεις.
Η ελεύθερη διέλευση χωρίς τέλη ή περιορισμούς θεωρείται κρίσιμη για τη σταθεροποίηση της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου, καθώς κάθε αναταραχή στην περιοχή προκαλεί άμεσα ανησυχίες για την ενεργειακή επάρκεια και τις διεθνείς τιμές.
Θαλάσσιες νάρκες και αποκλιμάκωση
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο του σχεδίου αφορά την εξουδετέρωση θαλάσσιων ναρκών.
Ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη καταστρέψει σημαντικό μέρος τους και ότι η ολοκλήρωση της διαδικασίας θα πρέπει να γίνει από την Τεχεράνη σε συνεργασία με διεθνείς φορείς.
Η αποναρκοθέτηση αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση για την ασφαλή επανέναρξη της ναυσιπλοΐας και για τη στρατιωτική αποσυμπίεση στην περιοχή. Ωστόσο, παραμένει ασαφές αν υπάρχει ήδη τεχνική συμφωνία για το πώς θα εφαρμοστεί ένα τέτοιο σχέδιο.
Το πυρηνικό ζήτημα παραμένει αγκάθι
Ιδιαίτερα ευαίσθητο σημείο αποτελεί το ιρανικό εμπλουτισμένο ουράνιο.
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι το υλικό βρίσκεται θαμμένο σε υπόγειες εγκαταστάσεις και ότι θα πρέπει να ανασυρθεί σε συνεργασία με τις ΗΠΑ, το Ιράν και τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας.
Σύμφωνα με το πλαίσιο που περιέγραψε, το υλικό θα οδηγηθεί σε καταστροφή. Ωστόσο, η ιρανική πλευρά επιμένει ότι αυτή τη στιγμή δεν διεξάγονται διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό ζήτημα, καθώς η βασική προτεραιότητα είναι η κατάπαυση του πυρός.
Αυτό δείχνει ότι το πυρηνικό θέμα εξακολουθεί να παραμένει το πιο δύσκολο και πολιτικά φορτισμένο μέρος οποιασδήποτε πιθανής συμφωνίας.
Πολιτικές αντιδράσεις στις ΗΠΑ
Το ενδεχόμενο συμφωνίας με το Ιράν προκαλεί ήδη αντιδράσεις στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών.
Σκληροπυρηνικοί Ρεπουμπλικανοί εκφράζουν επιφυλάξεις για το κατά πόσο η Ουάσινγκτον μπορεί να προχωρήσει σε ρυθμίσεις που θα θεωρηθούν υποχωρήσεις απέναντι στην Τεχεράνη.
Το ζήτημα είναι πολιτικά ευαίσθητο για τον Τραμπ, καθώς μια συμφωνία που θα παρουσιάζεται ως αποκλιμάκωση μπορεί να αντιμετωπιστεί από τους αντιπάλους του ως ένδειξη αδυναμίας, ειδικά αν δεν συνοδεύεται από σαφείς εγγυήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ένα γεωπολιτικό παζάρι υψηλού ρίσκου
Το υπό διαμόρφωση πλαίσιο μοιάζει περισσότερο με σύνθετο γεωπολιτικό παζάρι παρά με μια απλή διπλωματική συμφωνία.
Από τη μία πλευρά, οι ΗΠΑ επιδιώκουν την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας, την αποκλιμάκωση της στρατιωτικής έντασης και τον έλεγχο του πυρηνικού ζητήματος.
Από την άλλη, το Ιράν ζητά απτές κινήσεις πριν προχωρήσει σε οποιαδήποτε δέσμευση, επιμένοντας ότι οι δηλώσεις δεν αρκούν.
Η επόμενη φάση των επαφών θα δείξει αν υπάρχει πραγματικό έδαφος συμφωνίας ή αν πρόκειται για μια προσωρινή διπλωματική προσπάθεια χωρίς σαφή κατάληξη.
Όλα θα κριθούν στην εφαρμογή
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι, παρά τις δηλώσεις και τις πολιτικές ανακοινώσεις, συμφωνία δεν υπάρχει ακόμη.
Η Ουάσινγκτον εμφανίζεται να πιέζει για ένα πλαίσιο που θα σταθεροποιήσει την περιοχή και θα ανοίξει ξανά κρίσιμους θαλάσσιους διαδρόμους, ενώ η Τεχεράνη επιμένει ότι καμία κίνηση δεν μπορεί να γίνει χωρίς συγκεκριμένες πράξεις από την αμερικανική πλευρά.
Σε μια περιοχή όπου κάθε λάθος υπολογισμός μπορεί να οδηγήσει σε νέα κλιμάκωση, η διαφορά ανάμεσα σε μια δήλωση πρόθεσης και μια πραγματική συμφωνία παραμένει τεράστια.
Πηγή: Pagenews.gr