Μια συμφωνία που αλλάζει ριζικά το μεταναστευτικό τοπίο της Ευρώπης έκλεισε ύστερα από μαραθώνιες διαπραγματεύσεις μεταξύ Συμβουλίου και Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, προκαλώντας ήδη πολιτικό σεισμό από τις Βρυξέλλες μέχρι τις πρωτεύουσες των κρατών-μελών.
Ο νέος Κανονισμός Επιστροφών θεωρείται από πολλούς ο πιο αυστηρός μεταναστευτικός νόμος που έχει εγκρίνει ποτέ η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Και δεν πρόκειται απλώς για τεχνικές αλλαγές.
Πρόκειται για ένα νέο δόγμα.
Ένα δόγμα που λέει ότι η Ευρώπη δεν θα αρκείται πλέον στην καταγραφή των παράτυπων μεταναστών, αλλά θα επιδιώκει ενεργά, ταχύτερα και επιθετικότερα την απομάκρυνσή τους.
Το παρασκήνιο: Πώς η Ευρώπη άλλαξε στρατόπεδο
Εδώ και χρόνια, οι κυβερνήσεις πολλών κρατών-μελών διαμαρτύρονταν ότι οι αποφάσεις απέλασης παρέμεναν στα χαρτιά.
Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στις διαπραγματεύσεις ήταν αποκαλυπτικά:
Μόλις το 29% όσων λαμβάνουν εντολή αποχώρησης εγκαταλείπουν τελικά την ΕΕ.
Για τους υποστηρικτές της νέας πολιτικής, αυτό συνιστά κατάρρευση του συστήματος.
«Δεν μπορεί να υπάρχει μεταναστευτική πολιτική χωρίς αποτελεσματικές επιστροφές», έλεγε Ευρωπαίος διαπραγματευτής πίσω από κλειστές πόρτες.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η πίεση προήλθε κυρίως από κυβερνήσεις που θεωρούν ότι η ανεξέλεγκτη μετανάστευση ενισχύει τα ακροδεξιά κόμματα και αποσταθεροποιεί πολιτικά την Ευρώπη.
Το μήνυμα που κυριάρχησε στα τραπέζια των διαπραγματεύσεων ήταν σαφές:
«Αν δεν ελέγξουμε τις επιστροφές, θα χάσουμε τον έλεγχο των συνόρων.»
Οι «κόμβοι επιστροφής» που προκαλούν θύελλα
Στην καρδιά της συμφωνίας βρίσκεται η πιο αμφιλεγόμενη διάταξη.
Η δυνατότητα δημιουργίας κέντρων επιστροφής εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τα λεγόμενα Return Hubs.
Με απλά λόγια, κράτη-μέλη θα μπορούν να συνάπτουν συμφωνίες με τρίτες χώρες και να μεταφέρουν εκεί άτομα που πρόκειται να απελαθούν.
Μέχρι σήμερα, ένας παράτυπος μετανάστης μπορούσε συνήθως να επιστραφεί μόνο στη χώρα καταγωγής του ή σε χώρα με την οποία είχε αποδεδειγμένη σύνδεση.
Αυτό πλέον αλλάζει.
Και αλλάζει δραματικά.
Οι νέοι κανόνες ανοίγουν τον δρόμο για μεταφορά ανθρώπων σε χώρες με τις οποίες δεν έχουν κανέναν ουσιαστικό δεσμό.
Στις Βρυξέλλες, αρκετοί αξιωματούχοι μιλούν ήδη για «ευρωπαϊκό μοντέλο Αλβανίας», παραπέμποντας στη συμφωνία της Ιταλίας με τα κέντρα υποδοχής που λειτουργούν εκτός ιταλικού εδάφους.
Οι έφοδοι που προκαλούν συναγερμό
Ακόμη μεγαλύτερη αναστάτωση προκαλεί η διάταξη που επιτρέπει στις αρχές να ερευνούν χώρους διαμονής ή άλλους συναφείς χώρους για τον εντοπισμό παράτυπων μεταναστών.
Η διατύπωση χαρακτηρίζεται από νομικούς «σκόπιμα ευρεία».
Και ακριβώς εκεί βρίσκεται η σύγκρουση.
«Αυτή η διατύπωση μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για επιχειρήσεις σε σπίτια, δομές αλληλεγγύης ή ακόμη και χώρους παροχής υπηρεσιών», προειδοποιούν οργανώσεις δικαιωμάτων.
Στις συζητήσεις που προηγήθηκαν της συμφωνίας, αρκετοί ευρωβουλευτές φέρονται να παρομοίασαν το μοντέλο με πρακτικές που εφαρμόζονται στις Ηνωμένες Πολιτείες από την ICE.
Η σύγκριση εξόργισε κυβερνητικούς εκπροσώπους.
«Μην δραματοποιείτε. Πρόκειται για εφαρμογή του νόμου», απάντησε Ευρωπαίος αξιωματούχος κατά τη διάρκεια έντονου παρασκηνιακού διαλόγου.
Κράτηση έως και 30 μήνες
Η νέα φιλοσοφία αποτυπώνεται και στη διάρκεια κράτησης.
Το ανώτατο όριο αυξάνεται θεαματικά.
Οι παράτυποι μετανάστες που βρίσκονται σε διαδικασία επιστροφής θα μπορούν να κρατούνται έως δύο χρόνια, ενώ προβλέπονται πρόσθετες παρατάσεις σε ειδικές περιπτώσεις.
Για πρόσωπα που θεωρούνται απειλή για την ασφάλεια, το πλαίσιο γίνεται ακόμη αυστηρότερο.
Σύμφωνα με επικριτές της συμφωνίας, δημιουργείται ένα καθεστώς που θυμίζει περισσότερο πολιτική αποτροπής παρά διοικητική διαδικασία.
«Θέλουμε έλεγχο» – «Χτίζετε Ευρώπη φόβου»
Μετά το τέλος των διαπραγματεύσεων, οι δύο πλευρές αντάλλαξαν σκληρές δηλώσεις.
Από τη μία πλευρά, υποστηρικτές της συμφωνίας μιλούν για αποκατάσταση της αξιοπιστίας της ΕΕ.
«Οι Ευρωπαίοι πολίτες απαιτούν να γνωρίζουν ποιος εισέρχεται και ποιος παραμένει στην Ευρώπη», ανέφερε αξιωματούχος που συμμετείχε στις συνομιλίες.
Από την άλλη πλευρά, οργανώσεις δικαιωμάτων και προοδευτικοί ευρωβουλευτές μιλούν για ιστορική οπισθοδρόμηση.
«Δημιουργείται ένα δρακόντειο σύστημα κράτησης και απελάσεων», υποστηρίζουν.
Άλλοι χρησιμοποιούν ακόμη βαρύτερες εκφράσεις.
«Η ξενοφοβική ατζέντα μετατρέπεται πλέον σε ευρωπαϊκό δίκαιο.»
Τι ακολουθεί
Παρά τη συμφωνία, η διαδικασία δεν έχει ολοκληρωθεί.
Απομένουν οι τελικές τυπικές εγκρίσεις από τα θεσμικά όργανα της Ένωσης.
Ωστόσο, στις Βρυξέλλες επικρατεί η εκτίμηση ότι δύσκολα θα υπάρξουν ανατροπές.
Εάν όλα εξελιχθούν σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, οι πρώτες διατάξεις θα αρχίσουν να εφαρμόζονται μέσα στους επόμενους μήνες.
Και τότε θα φανεί αν η Ευρώπη πέτυχε αυτό που επιδιώκει:
Να ανακτήσει τον έλεγχο των επιστροφών.
Ή αν άνοιξε την πόρτα σε μια νέα εποχή σκληρής μεταναστευτικής πολιτικής που θα διχάσει ακόμη περισσότερο την ήπειρο.
Πηγή: pagenews.gr