«Behave ή Βόμβες»: Το πραγματικό τελεσίγραφο Τραμπ προς την Τεχεράνη

«Αν δεν συμπεριφερθούν, θα ξαναπέσουν βόμβες»: Ο Τραμπ κρατά το δάχτυλο στη σκανδάλη της συμφωνίας με το Ιράν

Η εικόνα που επιχειρούν να παρουσιάσουν οι διεθνείς πρωτεύουσες είναι εκείνη μιας ιστορικής διπλωματικής επιτυχίας.

Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πολύ πιο σύνθετη.

Λίγες μόλις ημέρες πριν από την επίσημη υπογραφή του Μνημονίου Κατανόησης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν στο ελβετικό Μπούργκενστοκ, ο Ντόναλντ Τραμπ φρόντισε να υπενθυμίσει ότι η συμφωνία παραμένει εύθραυστη και απολύτως αναστρέψιμη.

«Δεν είναι τελική συμφωνία. Είναι ένα memorandum of understanding. Και αν δεν μου αρέσει, θα επιστρέψουμε στο να τους πυροβολούμε και να ρίχνουμε βόμβες στα κεφάλια τους», δήλωσε χαρακτηριστικά από τη Σύνοδο της G7 στο Εβιάν της Γαλλίας.

Η δήλωση προκάλεσε αίσθηση όχι μόνο για τη σκληρότητά της, αλλά και επειδή αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο ο Λευκός Οίκος αντιλαμβάνεται τη διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη.

Για την Ουάσιγκτον, η συμφωνία δεν αποτελεί κατάληξη.

Αποτελεί δοκιμαστική περίοδο.

Η διπλωματία υπό την απειλή στρατιωτικής ισχύος

Η συμφωνία που επιτεύχθηκε την Κυριακή προβλέπει μια σειρά αμοιβαίων κινήσεων αποκλιμάκωσης.

Το Ιράν δεσμεύεται να επαναλειτουργήσει πλήρως τα Στενά του Ορμούζ, τερματίζοντας μια κρίση που απείλησε την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες από την πλευρά τους προχωρούν στην άρση του ναυτικού αποκλεισμού και ανοίγουν έναν κύκλο διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών για μια συνολική συμφωνία γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.

Ωστόσο, οι δηλώσεις Τραμπ δείχνουν ότι η αμερικανική στρατηγική παραμένει βαθιά επηρεασμένη από τη λογική της «ειρήνης μέσω ισχύος».

Η διπλωματία λειτουργεί μόνο όσο συνοδεύεται από αξιόπιστη απειλή χρήσης στρατιωτικής δύναμης.

Στην πραγματικότητα, ο Αμερικανός πρόεδρος επιχείρησε να καταστήσει σαφές ότι η στρατιωτική επιλογή παραμένει απολύτως ενεργή.

«Behave»: Η λέξη-κλειδί της νέας στρατηγικής

Η πιο αποκαλυπτική πτυχή των δηλώσεων Τραμπ δεν ήταν η αναφορά στις βόμβες.

Ήταν η λέξη που χρησιμοποίησε επανειλημμένα.

«Behave».

«Αν δεν συμπεριφερθούν».

Η φράση αποκαλύπτει τον πυρήνα της αμερικανικής προσέγγισης.

Η Ουάσιγκτον δεν αντιμετωπίζει το Μνημόνιο ως συμφωνία ισότιμων παραχωρήσεων.

Το αντιμετωπίζει ως μηχανισμό ελέγχου της συμπεριφοράς του Ιράν.

Οι επόμενες 60 ημέρες αναμένεται να αποτελέσουν περίοδο αξιολόγησης.

Η αμερικανική πλευρά θα εξετάζει:

• τη συμμόρφωση της Τεχεράνης,
• τη στάση της απέναντι στο πυρηνικό πρόγραμμα,
• τη συμπεριφορά της στα Στενά του Ορμούζ,
• τη δραστηριότητα των περιφερειακών συμμάχων της,
• και τη γενικότερη περιφερειακή σταθερότητα.

Ουσιαστικά, η συμφωνία λειτουργεί ως μηχανισμός επιτήρησης πριν από την πιθανή υπογραφή μιας μόνιμης διευθέτησης.

Το Κογκρέσο ζητά να δει το κείμενο

Η μυστικότητα γύρω από τη συμφωνία έχει ήδη προκαλέσει πολιτικές αντιδράσεις στην Ουάσιγκτον.

Ούτε οι Ρεπουμπλικανοί ούτε οι Δημοκρατικοί έχουν ενημερωθεί πλήρως για το περιεχόμενο του κειμένου που συμφωνήθηκε μεταξύ των δύο πλευρών.

Η απουσία επίσημης δημοσιοποίησης έχει οδηγήσει σειρά γερουσιαστών και βουλευτών να ζητούν να κατατεθεί η συμφωνία στο Κογκρέσο για έλεγχο και πιθανή ψηφοφορία.

Η κατάσταση θυμίζει σε αρκετούς αναλυτές την έντονη πολιτική σύγκρουση που είχε προκαλέσει η πυρηνική συμφωνία του 2015 επί κυβέρνησης Ομπάμα.

Η διαφορά είναι ότι αυτή τη φορά ο αρχιτέκτονας της προσέγγισης είναι ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ, ο άνθρωπος που είχε αποσύρει τις ΗΠΑ από εκείνη τη συμφωνία.

Η G7 μιλά για «ιστορική πρόοδο»

Παρά τις επιφυλάξεις, οι ηγέτες της G7 υιοθέτησαν πολύ πιο θετικό τόνο.

Στο κοινό τους ανακοινωθέν χαιρέτισαν τη συμφωνία ως σημαντική διπλωματική εξέλιξη και μίλησαν για «breakthrough» που μπορεί να οδηγήσει σε σταθεροποίηση της Μέσης Ανατολής.

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε η αναφορά ότι η πρόοδος επιτεύχθηκε «υπό την ισχυρή ηγεσία του Προέδρου Τραμπ», μια διατύπωση που ενισχύει το πολιτικό αφήγημα του Λευκού Οίκου ενόψει των αμερικανικών εξελίξεων.

Για τους Ευρωπαίους ηγέτες, η συμφωνία αποτελεί πρωτίστως εργαλείο αποκλιμάκωσης.

Για τον Τραμπ, αποτελεί εργαλείο πίεσης.

Το Μπούργκενστοκ ως συμβολικό σημείο καμπής

Την Παρασκευή, στο ελβετικό θέρετρο Μπούργκενστοκ, Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι αναμένεται να βάλουν τις υπογραφές τους στο πρώτο επίσημο έγγραφο μετά από δεκαετίες ανοιχτής αντιπαράθεσης.

Η συμβολική σημασία της στιγμής είναι τεράστια.

Για πρώτη φορά μετά από χρόνια κυρώσεων, απειλών, στρατιωτικών συγκρούσεων και αμοιβαίας δυσπιστίας, οι δύο πλευρές αποδέχονται ένα κοινό πλαίσιο διαπραγμάτευσης.

Ωστόσο, οι δηλώσεις Τραμπ αποκαλύπτουν ότι κανείς στην Ουάσιγκτον δεν θεωρεί τη διαδικασία δεδομένη.

Η συμφωνία δεν είναι ειρήνη

Το βασικό συμπέρασμα από τη νέα παρέμβαση του Αμερικανού προέδρου είναι ότι η συμφωνία με το Ιράν δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως οριστική ειρήνη.

Πρόκειται για μια δομημένη ανακωχή.

Μια περίοδο δοκιμής.

Ένα γεωπολιτικό πείραμα 60 ημερών.

Η επιτυχία του θα εξαρτηθεί από το αν οι δύο πλευρές θα μπορέσουν να μετατρέψουν μια προσωρινή συνεννόηση σε μόνιμη στρατηγική συμφωνία.

Και όπως κατέστησε σαφές ο ίδιος ο Τραμπ, το ενδεχόμενο αποτυχίας παραμένει απολύτως υπαρκτό.

Για την Τεχεράνη, το μήνυμα είναι σαφές.

Οι βόμβες σταμάτησαν.

Αλλά η απειλή δεν έχει αποσυρθεί.

Απλώς βρίσκεται προσωρινά σε αναμονή.