Οι 6 σύμμαχοι του ΝΑΤΟ που κινδυνεύουν να βρεθούν στο στόχαστρο του Τραμπ

Η συζήτηση για τις αμυντικές δαπάνες στο ΝΑΤΟ δεν αφορά πλέον ποσοστά και λογιστικά μεγέθη. Αφορά ισχύ. Και στην Ουάσιγκτον του Ντόναλντ Τραμπ, η ισχύς μετριέται όλο και περισσότερο με όρους συνεισφοράς.

Καθώς η Συμμαχία εισέρχεται σε μια νέα εποχή στρατηγικού ανταγωνισμού με τη Ρωσία και παράλληλα αντιμετωπίζει την αμερικανική στροφή προς τον Ινδο-Ειρηνικό, το μήνυμα από τον Λευκό Οίκο γίνεται ολοένα πιο ξεκάθαρο: οι ευρωπαϊκές χώρες που δεν επενδύουν επαρκώς στην άμυνά τους ενδέχεται να χάσουν πολιτικό κεφάλαιο, επιρροή και, σε ακραία σενάρια, την προνομιακή προσοχή της Ουάσιγκτον.

Η συμφωνία του ΝΑΤΟ για σταδιακή αύξηση των αμυντικών δαπανών προς το 5% του ΑΕΠ έως το 2035 αποτέλεσε μια ιστορική νίκη για τον Τραμπ και ταυτόχρονα μια προειδοποίηση προς όσους εξακολουθούν να θεωρούν την αμερικανική προστασία δεδομένη.

Μέσα σε αυτό το νέο περιβάλλον, έξι σύμμαχοι εμφανίζονται ιδιαίτερα εκτεθειμένοι.

Ισπανία: Ο πρώτος στόχος

Η Μαδρίτη έχει ήδη μετατραπεί σε συμβολικό παράδειγμα για την Ουάσιγκτον.

Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ απέρριψε ανοιχτά τον στόχο του 5%, υποστηρίζοντας ότι ένα επίπεδο δαπανών γύρω στο 2,1% επαρκεί για την κάλυψη των επιχειρησιακών υποχρεώσεων της χώρας. Η επιχειρηματολογία του βασίζεται στην ανάγκη διατήρησης κοινωνικών δαπανών και στην ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία.

Για τον Τραμπ, όμως, το ζήτημα είναι βαθύτερο. Η Ισπανία δεν παρουσιάζεται απλώς ως «χαμηλός δαπανητής», αλλά ως πολιτικός αμφισβητίας της νέας στρατηγικής γραμμής της Συμμαχίας. Οι δημόσιες απειλές περί εμπορικών αντιποίνων αποκαλύπτουν ότι η διαφωνία έχει ήδη ξεφύγει από τα στενά όρια της άμυνας.

Βέλγιο: Το χρόνιο πρόβλημα της Συμμαχίας

Για δεκαετίες το Βέλγιο θεωρούνταν ένας από τους πλέον «άνετους» συμμάχους του ΝΑΤΟ.

Η φιλοξενία των θεσμών της Συμμαχίας στις Βρυξέλλες συχνά λειτουργούσε ως πολιτικό αντιστάθμισμα στην περιορισμένη στρατιωτική συμβολή της χώρας. Όμως το νέο περιβάλλον αφήνει λιγότερα περιθώρια για τέτοιες ισορροπίες.

Η Ουάσιγκτον βλέπει πλέον τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες μέσα από το πρίσμα της στρατιωτικής παραγωγής, των αποθεμάτων πυρομαχικών και της ετοιμότητας δυνάμεων. Σε αυτούς τους δείκτες, το Βέλγιο παραμένει ευάλωτο.

Ιταλία: Ο γίγαντας με τα δημοσιονομικά δεσμά

Η Ιταλία διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες αμυντικές βιομηχανίες της Ευρώπης και σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες.

Ωστόσο, η Ρώμη βρίσκεται εγκλωβισμένη ανάμεσα στις απαιτήσεις του ΝΑΤΟ και στα διαχρονικά προβλήματα δημόσιου χρέους. Η μετάβαση προς επίπεδα δαπανών που προσεγγίζουν το 5% του ΑΕΠ μοιάζει πολιτικά και οικονομικά εξαιρετικά δύσκολη.

Για την κυβέρνηση Μελόνι, το πρόβλημα δεν είναι η στρατηγική πρόθεση αλλά η δημοσιονομική πραγματικότητα. Και στην Ουάσιγκτον, οι προθέσεις δεν αρκούν πλέον.

Καναδάς: Ο παραδοσιακός «δωρεάν επιβάτης» της Βόρειας Αμερικής

Ελάχιστες χώρες έχουν δεχθεί τόσο συστηματική κριτική από τον Τραμπ όσο ο Καναδάς.

Παρά την ισχυρή οικονομία του, η Οτάβα παρέμενε επί χρόνια κάτω από τους βασικούς στόχους αμυντικών δαπανών. Η γεωγραφική εγγύτητα με τις ΗΠΑ και η πεποίθηση ότι η αμερικανική ασπίδα ασφαλείας είναι δεδομένη δημιούργησαν μια κουλτούρα σχετικής στρατηγικής άνεσης.

Στο νέο περιβάλλον, όμως, ο Καναδάς αντιμετωπίζει τον κίνδυνο να θεωρηθεί από την Ουάσιγκτον όχι στρατηγικός εταίρος αλλά στρατηγικός καταναλωτής ασφαλείας.

Λουξεμβούργο: Όταν το μέγεθος δεν αποτελεί πλέον δικαιολογία

Το Μεγάλο Δουκάτο διαθέτει περιορισμένες στρατιωτικές δυνατότητες λόγω μεγέθους.

Ωστόσο, η νέα αμερικανική προσέγγιση αμφισβητεί όλο και περισσότερο το επιχείρημα ότι οι μικρές χώρες μπορούν να εξαιρεθούν από τις συλλογικές απαιτήσεις. Σε μια εποχή όπου η Συμμαχία αναζητεί πόρους, βιομηχανική παραγωγή και ανθεκτικότητα, ακόμη και οι μικρότεροι σύμμαχοι καλούνται να αποδείξουν τη συνεισφορά τους.

Ηνωμένο Βασίλειο: Η απρόσμενη είσοδος στη λίστα

Η μεγαλύτερη έκπληξη είναι ίσως το Λονδίνο.

Παρά το γεγονός ότι παραμένει η σημαντικότερη στρατιωτική δύναμη της Ευρώπης μετά τη Γαλλία, η βρετανική κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με έντονες πιέσεις για επιτάχυνση των αμυντικών επενδύσεων. Οι πρόσφατες πολιτικές αναταράξεις γύρω από τον αμυντικό προϋπολογισμό και οι αμφιβολίες για το κατά πόσο το Ηνωμένο Βασίλειο θα φτάσει έγκαιρα στους νέους στόχους έχουν προκαλέσει ανησυχία τόσο στις Βρυξέλλες όσο και στην Ουάσιγκτον.

Για πρώτη φορά μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, το Λονδίνο κινδυνεύει να κριθεί όχι βάσει της ιστορικής του συμβολής αλλά βάσει των μελλοντικών του δεσμεύσεων.

Η βαθύτερη αλλαγή: Από τη συλλογική αλληλεγγύη στη συναλλακτική ασφάλεια

Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι αν ορισμένες χώρες θα αυξήσουν τον αμυντικό τους προϋπολογισμό.

Είναι η μεταμόρφωση της ίδιας της φιλοσοφίας του ΝΑΤΟ.

Για δεκαετίες, η Συμμαχία λειτουργούσε πάνω στην παραδοχή ότι η αμερικανική εγγύηση ασφαλείας ήταν σχεδόν άνευ όρων. Σήμερα, η λογική αυτή αντικαθίσταται σταδιακά από ένα πιο συναλλακτικό μοντέλο, όπου η πολιτική αξιοπιστία συνδέεται άμεσα με την οικονομική και στρατιωτική συνεισφορά

Η πίεση του Τραμπ δεν αφορά μόνο τους αμυντικούς προϋπολογισμούς. Αφορά τον επαναπροσδιορισμό του συμβολαίου μεταξύ Αμερικής και Ευρώπης.

Και για αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι πλέον πόσα θα δαπανήσουν.

Είναι αν μπορούν να προσαρμοστούν σε μια Συμμαχία όπου η προστασία δεν θεωρείται αυτονόητη, αλλά πρέπει διαρκώς να αποδεικνύεται.