Δημήτρης Τζανιδάκης στο pagenews.gr:«Το καθεστώς στο Ιράν αποδείχθηκε πολύ πιο ισχυρό από ότι πίστευε η Δύση»

Η υπογραφή της συμφωνίας μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν σηματοδοτεί μια νέα φάση για τη Μέση Ανατολή, χωρίς όμως να κλείνει οριστικά το κεφάλαιο της κρίσης. Αντίθετα, δημιουργεί νέα δεδομένα, νέα ερωτήματα και νέες ισορροπίες σε μια περιοχή που εξακολουθεί να αποτελεί το επίκεντρο της παγκόσμιας γεωπολιτικής αντιπαράθεσης.

Στο podcast του PageNews.gr και τη δημοσιογράφο Σοφία Χύτου, ο διεθνολόγος και πολιτικός επιστήμονας Δημήτρης Τζανιδάκης ανέλυσε τη συμφωνία Τραμπ – Ιράν, τον ρόλο του Ισραήλ, τη στρατηγική σημασία των Στενών του Ορμούζ, αλλά και τις επιπτώσεις για την Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου.

Πόσο κοντά βρισκόμαστε σε μια πραγματική συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν;

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΖΑΝΙΔΑΚΗΣ:

«Το βασικό δεν είναι αν υπογράφηκε μια συμφωνία. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν θα εφαρμοστεί και αν θα αντέξει στον χρόνο. Η Μέση Ανατολή είναι μια περιοχή όπου οι συμφωνίες δοκιμάζονται καθημερινά στο πεδίο των εξελίξεων.»

Ποια είναι τα βασικά σημεία της συμφωνίας;

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΖΑΝΙΔΑΚΗΣ:

«Το πλαίσιο προβλέπει περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, διεθνή επιτήρηση, αποδέσμευση κεφαλαίων και χαλάρωση συγκεκριμένων κυρώσεων. Ωστόσο, υπάρχουν ακόμη γκρίζες ζώνες που θα κρίνουν την πραγματική της αξία.»

Τι κερδίζει το Ιράν και τι οι Ηνωμένες Πολιτείες;

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΖΑΝΙΔΑΚΗΣ:

«Οι ΗΠΑ κερδίζουν προσωρινή σταθερότητα σε μια περιοχή που απειλούσε να οδηγηθεί σε γενικευμένη ανάφλεξη. Το Ιράν, όμως, διατηρεί σημαντικά διαπραγματευτικά εργαλεία και εξέρχεται από την κρίση χωρίς να έχει υποστεί στρατηγική ήττα.»

Μήπως τελικά η Ουάσιγκτον επέλεξε να διαχειριστεί το Ιράν αντί να το απομονώσει;

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΖΑΝΙΔΑΚΗΣ:

«Η πολιτική της πλήρους απομόνωσης δεν απέδωσε. Η αμερικανική πλευρά φαίνεται να επιλέγει πλέον μια στρατηγική ελεγχόμενης διαχείρισης της ιρανικής ισχύος.»

ΤΟ ΙΣΡΑΗΛ ΚΑΙ ΟΙ ΝΕΕΣ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ

Πώς επηρεάζεται το Ισραήλ από τη συμφωνία;

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΖΑΝΙΔΑΚΗΣ:

«Το Ισραήλ είναι ίσως ο μεγαλύτερος παράγοντας αβεβαιότητας για την επόμενη ημέρα. Μια μακροχρόνια αποκλιμάκωση δεν εξυπηρετεί απαραίτητα το πολιτικό αφήγημα που έχει οικοδομηθεί τα τελευταία χρόνια.»

Μπορεί η συμφωνία να αποτελέσει τη βάση για μόνιμη ειρήνη;

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΖΑΝΙΔΑΚΗΣ:

«Μπορεί να αποτελέσει μια βάση συνεννόησης, αλλά όχι εγγύηση ειρήνης. Οι βαθύτερες γεωπολιτικές αντιθέσεις παραμένουν ενεργές.»

ΤΑ ΣΤΕΝΑ ΤΟΥ ΟΡΜΟΥΖ ΚΑΙ Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Γιατί τα Στενά του Ορμούζ είναι τόσο σημαντικά;

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΖΑΝΙΔΑΚΗΣ:

«Γιατί από εκεί περνά ένα τεράστιο ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου ενέργειας. Είναι το πιο κρίσιμο ενεργειακό πέρασμα του πλανήτη.»

Τι μας δίδαξε η κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ;

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΖΑΝΙΔΑΚΗΣ:

«Το πραγματικό πυρηνικό οπλοστάσιο του Ιράν δεν είναι τα πυρηνικά. Είναι τα Στενά του Ορμούζ. Εκεί βρίσκεται η πραγματική στρατηγική του δύναμη.»

Υπάρχει κίνδυνος νέου ενεργειακού σοκ όπως το 1973;

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΖΑΝΙΔΑΚΗΣ:

«Ο κίνδυνος δεν μπορεί να αποκλειστεί. Το κόστος ενέργειας, οι μεταφορές και οι αλυσίδες εφοδιασμού παραμένουν εξαιρετικά ευάλωτες σε μια νέα κρίση στην περιοχή.»

ΤΟ ΙΡΑΝ ΔΕΝ ΚΑΤΕΡΡΕΥΣΕ

Πολλοί περίμεναν ότι μετά τις απώλειες κορυφαίων στελεχών το καθεστώς θα αποδυναμωνόταν. Τι συνέβη τελικά;

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΖΑΝΙΔΑΚΗΣ:

«Το καθεστώς στο Ιράν αποδείχθηκε πολύ πιο ισχυρό από ό,τι πίστευε η Δύση.»

Γιατί δεν κατέρρευσε;

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΖΑΝΙΔΑΚΗΣ:

«Γιατί δεν πρόκειται για ένα καθεστώς που στηρίζεται σε ένα πρόσωπο. Οι Φρουροί της Επανάστασης ελέγχουν την οικονομία, τα μέσα ενημέρωσης, τον στρατό και τους κρατικούς μηχανισμούς. Είναι ένας βαθιά ριζωμένος μηχανισμός εξουσίας.»

«Το καθεστώς είναι σαν τη Λερναία Ύδρα. Κόβεις ένα κεφάλι και εμφανίζονται τρία καινούργια.»

Η ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΤΑ ΔΙΔΑΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ

Τι πρέπει να διδαχθεί η Ελλάδα από όσα συνέβησαν στη Μέση Ανατολή;

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΖΑΝΙΔΑΚΗΣ:

«Ότι μόνο με διπλωματία δεν πετυχαίνεις πολλά. Χρειάζεται ισχυρή άμυνα, τεχνολογία, οικονομική διπλωματία και αποτρεπτική ισχύς.»

Ποιος πρέπει να είναι ο επόμενος στόχος της χώρας;

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΖΑΝΙΔΑΚΗΣ:

«Η Ελλάδα πρέπει να περάσει από τη λογική του αγοραστή στη λογική του παραγωγού αμυντικών συστημάτων. Να επενδύσει σε drones, τεχνολογία και αμυντική βιομηχανία.»

ΤΟΥΡΚΙΑ, F-35 ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΟΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

Πώς βλέπετε τα τουρκικά αιτήματα για F-35 και F-16;

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΖΑΝΙΔΑΚΗΣ:

«Οι προσδοκίες της Άγκυρας ήταν μεγαλύτερες από τα αποτελέσματα που τελικά προέκυψαν. Στις ΗΠΑ λειτουργούν θεσμικά αντίβαρα και οι αποφάσεις δεν λαμβάνονται μονοπρόσωπα.»

Τι μήνυμα θα έστελνε μια επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου στην Αθήνα;

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΖΑΝΙΔΑΚΗΣ:

«Θα αποτελούσε ισχυρό διπλωματικό και συμβολικό μήνυμα για το βάθος των ελληνοαμερικανικών σχέσεων και τη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας.»